سرشماری پستانداران وحشی در قشم؛ تهدیدها و راهکارهای حفاظت از آهوی جبیر

اهمیت و اهداف سرشماری

شاهمراد جعفری، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان قشم، این سرشماری را یکی از مهم‌ترین اقدامات اجرایی در جزیره قشم دانست. هدف اصلی این برنامه، پایش مستمر روند تغییرات جمعیتی حیات‌وحش، شناسایی عوامل تهدیدکننده و تدوین راهبردهای علمی برای حفاظت پایدار از گونه‌های جانوری است. این رویکرد علمی، مبنای تصمیم‌گیری‌های آتی در حوزه محیط زیست منطقه خواهد بود.

روش‌شناسی و دستاوردها

این سرشماری با مشارکت فعال کارشناسان و محیط‌بانان مجرب انجام شده است. روش‌های به‌کارگرفته‌شده شامل:

• پیمایش میدانی: بررسی دقیق مناطق زیستی.
• مشاهده مستقیم: استفاده از دوربین چشمی و چشم غیرمسلح برای مشاهده حیوانات.
• پایش آثار و نمایه‌ها: ردیابی نشانه‌های حضور حیوانات در مسیرهای از پیش تعیین‌شده.

این عملیات عمدتاً به‌صورت پیاده و با استفاده از موتورسیکلت و خودرو در مسیرهای مشخص انجام شده است. دستاوردهای کلیدی این سرشماری شامل برآورد تعداد، تراکم، ترکیب جنسی و سنی جمعیت و همچنین شناسایی الگوهای رفتاری و پراکنش مکانی آهوی جبیر بوده است که اطلاعات ارزشمندی برای برنامه‌ریزی‌های حفاظتی فراهم می‌کند.

چالش‌های پیش روی آهوان جبیر

جعفری به چالش‌های جدی که بقای آهوان جبیر در جزیره هنگام را تهدید می‌کند، اشاره کرد. این تهدیدها شامل:

• مدیریت نامناسب پسماند و آلودگی‌های زیست‌محیطی.
• رشد بی‌رویه گردشگری و افزایش تردد انسانی.
• تصادفات جاده‌ای که منجر به تلفات آهوان می‌شود.
• تداوم خشکسالی و کم‌بارشی، کاهش منابع آب و پوشش گیاهی.
• کاهش پوشش علوفه‌ای و رقابت بر سر منابع غذایی با دام‌های اهلی.

«مدیریت نامناسب پسماند، رشد گردشگری، تصادفات جاده‌ای، تداوم خشکسالی و کم‌بارشی، کاهش پوشش علوفه‌ای و رقابت بر سر منابع غذایی با دام‌های اهلی از مهم‌ترین تهدیدهای آهوان جبیر در جزیره هنگام به‌شمار می‌رود.»

راهکارهای حفاظتی و مشارکت مردمی

برای مقابله با این چالش‌ها و تضمین بقای آهوان جبیر، جعفری بر تداوم برنامه‌های پایش، ارتقای سطح حفاظت و جلب مشارکت جوامع محلی و گردشگران تأکید کرد. وی افزود که این اقدامات می‌توانند نقش مؤثری در حفظ و تقویت جمعیت این گونه شاخص حیات‌وحش در جزیره هنگام ایفا کنند. همکاری همه‌جانبه، کلید موفقیت در حفاظت از این سرمایه طبیعی است.