طرح قانونمندسازی کشت خشخاش در مجلس: راهکاری برای نیاز دارویی و مقابله با اعتیاد

رضا سپهوند، نماینده مردم خرم‌آباد در مجلس شورای اسلامی، با حضور در خبرگزاری ایسنا، جزئیات طرح خود را برای قانونمند کردن کشت خشخاش در کشور تشریح کرد. این طرح با هدف پاسخگویی به نیازهای دارویی و درمانی کشور و همچنین مقابله با معضل مواد مخدر صنعتی ارائه شده است.

تاریخچه ممنوعیت و پیامدهای آن

سپهوند با اشاره به اینکه موضوع مواد مخدر یک مسئله جدی اجتماعی در ایران است، به سابقه کشت قانونی خشخاش پیش از انقلاب اسلامی اشاره کرد. وی توضیح داد که در سال ۱۳۴۷، کشت خشخاش با نظارت دولت و سازمان ملل متحد انجام می‌شد و حتی صادرات آن نیز علاوه بر مصارف دارویی و درمانی امکان‌پذیر بود. با این حال، در سال ۱۳۵۹، به منظور کاهش اعتیاد، کشت خشخاش ممنوع شد.

«با گذشت بیش از چهار دهه می‌بینیم که نه‌تنها اعتیاد کاهش پیدا نکرده، بلکه تنوع مواد مخدر بسیار بیشتر شده و مصرف به سمت مواد صنعتی بسیار خطرناک رفته است. این موضوع ما را به فکر واداشته که برای این معضل اجتماعی چاره‌اندیشی کنیم.»

اهمیت خشخاش در تولید دارو و کمبودهای فعلی

عضو هیئت رئیسه کمیسیون انرژی مجلس بر اهمیت بی‌بدیل خشخاش در تولید دارو تاکید کرد. او اظهار داشت که بسیاری از داروهای مشتق از تریاک مانند مورفین و کدئین از خشخاش تهیه می‌شوند و این گیاه هیچ جایگزین دارویی ندارد. بر همین اساس، طرحی در مجلس به ثبت رسیده است تا کشت مدیریت‌شده و کنترل‌شده خشخاش با نظارت دولت برای مصارف دارویی و درمانی انجام شود.

نیاز سالانه کشور به تریاک دارویی

سپهوند به بازدید اعضای کمیسیون بهداشت مجلس از شرکت دارویی «تمات» اشاره کرد و گفت: طبق گزارش این شرکت، تنها این واحد تولیدی سالانه به حدود ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ تن تریاک برای تولید دارو نیاز دارد. وی افزود که کشفیات تریاک به دلیل ممنوعیت کشت خشخاش در افغانستان به شدت کاهش یافته و واردات از هند نیز با محدودیت‌هایی مواجه است. مشکلات ارزی نیز این وضعیت را تشدید کرده و نیاز به تصمیم‌گیری سریع و جدی برای تولید داخلی دارو را ضروری می‌سازد.

چالش‌های جایگزین و کشت غیرقانونی

نماینده خرم‌آباد به مطالعات انجام‌شده در مرکز پژوهش‌های مجلس اشاره کرد و گفت که برخی پیشنهاد کشت شقایق ایرانی یا شقایق الیفرا را به جای خشخاش مطرح کرده‌اند. با این حال، مطالعات نشان داده است که میزان مورفین موجود در شقایق بسیار کمتر از خشخاش است و نمی‌توان ۲۰ هزار کیلو مورفین مورد نیاز کشور را از این طریق تامین کرد.

سپهوند همچنین تاکید کرد که در حال حاضر، کشت غیرقانونی خشخاش در برخی نقاط کشور انجام می‌شود و دولت باید این موضوع را مدیریت و قانونمند کند. او همچنین به نایاب شدن برخی داروهای اپیومی مورد نیاز درمانی در داروخانه‌ها طی هفته‌های گذشته اشاره کرد.

وضعیت بیماران و نیاز مبرم به داروهای مشتق از تریاک

وی به وضعیت بیماران دیابتی شدید اشاره کرد و گفت: «ما حدود ۸ میلیون و ۲۰۰ هزار بیمار دیابتی در کشور داریم که نزدیک به ۲ تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از آن‌ها دیابت شدید دارند. اگر این بیماران از داروهای مشتق از تریاک استفاده نکنند، جان خود را از دست می‌دهند. این‌ها واقعیت‌های جامعه ماست.»

خطرات مواد مخدر صنعتی و راهکارهای مقابله

سپهوند هشدار داد که مصرف مواد مخدر به سمت مواد صنعتی بسیار خطرناک و توهم‌زا گرایش یافته که آسیب جدی به مغز انسان می‌زند. او بیان کرد که سهولت دسترسی به این مواد باعث شده تا مصرف آن به سنین بسیار پایین و حتی مدارس ابتدایی نیز کشیده شود.

«دولت و حاکمیت باید برای این مسائل فکری اساسی بکنند. ما هزینه‌های سنگینی برای جلوگیری از ورود مواد مخدر و ترانزیت آن پرداخت می‌کنیم، بدون اینکه سازمان ملل کمک جدی به ما داشته باشد.»

وی همچنین به لزوم اصلاح سیاست‌های فعلی در مبارزه با قاچاق کالا و ارز اشاره کرد و گفت که ایران باید به جای مصرف‌کننده، به مرکز ترانزیت کالا به آسیای میانه و ۱۵ کشور همسایه تبدیل شود.

مزایای طرح کشت مدیریت‌شده خشخاش

طرح پیشنهادی سپهوند به دنبال کشت مدیریت‌شده خشخاش با نظارت دولت برای مصارف دارویی و حتی صادرات دارویی است. او معتقد است که این طرح می‌تواند ارزآوری، اشتغال، درآمد و گردش اقتصادی مناسبی برای کشاورزان ایجاد کند.

• ارزآوری و صرفه اقتصادی: واردات تریاک خارجی هم کیفیت پایین‌تری دارد و هم صرفه اقتصادی ندارد. کشت داخلی می‌تواند ارزآوری داشته باشد.
• اشتغال‌زایی: ایجاد فرصت‌های شغلی برای کشاورزان در اراضی کوچک و کوهستانی که کشت محصولات استراتژیک در آن‌ها اقتصادی نیست.
• حفاظت از محیط زیست: جلوگیری از تخریب محیط زیست و جنگل‌ها که در عملیات امحای کشت غیرقانونی خشخاش با پهپاد و سموم مختلف رخ می‌دهد.
• همکاری بین‌المللی: امکان همکاری با سازمان ملل متحد، مشابه کشورهایی مانند هند، فرانسه، استرالیا و ترکیه که به صورت قانونی خشخاش کشت و مورفین تولید و صادر می‌کنند.

سپهوند به تجربه استان لرستان اشاره کرد که سال گذشته تنها حدود ۱۵ درصد از اراضی کشت خشخاش در آن امحا شد، که این اقدام هم به محیط زیست آسیب زد و هم هزینه‌های زیادی به دولت تحمیل کرد.

مرحله فعلی طرح در مجلس

این طرح به مجلس ارائه شده و تعداد زیادی از نمایندگان آن را امضا کرده‌اند. جلساتی نیز با ستاد مبارزه با مواد مخدر برگزار شده و این ستاد مطالعات جدی و خوبی در این زمینه انجام داده است. سپهوند ابراز امیدواری کرد که همه تصمیم‌سازان کمک کنند تا تصمیم درستی درباره قانونمند کردن کشت خشخاش برای مصارف دارویی گرفته شود.