بحران آب در همدان؛ ذخیره سد اکباتان به نصف کاهش یافت

وضعیت نگران‌کننده سدهای استان

رضا اخلاص‌مند، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای همدان، در شصت و هفتمین جلسه کارگروه سازگاری با کم‌آبی استان، به تشریح وضعیت بحرانی منابع آبی پرداخت. وی اظهار داشت:

• سد اکباتان: حجم ذخیره فعلی این سد که تامین‌کننده اصلی آب آشامیدنی شهر همدان است، حدود ۱۰ میلیون مترمکعب می‌باشد. این در حالی است که در سال آبی گذشته، این رقم بیش از ۱۵ میلیون مترمکعب بود که نشان‌دهنده کاهش محسوس ذخایر است. حتی با وقوع سیلاب، ذخیره برف ارتفاعات الوند بیش از سه میلیون مترمکعب به این سد اضافه نخواهد کرد.
• سد کلان ملایر: ذخیره فعلی این سد ۲۳ میلیون مترمکعب است که در مقایسه با ۳۳ میلیون مترمکعب سال گذشته، کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد.
• سد سرابی تویسرکان: حجم ذخیره این سد بیش از ۲ میلیون مترمکعب است، در حالی که سال گذشته این میزان بیش از پنج میلیون مترمکعب بود.
• سد تالوار: ورودی این سد در سال آبی جاری تقریباً به صفر رسیده است. این در حالی است که سال گذشته ورودی آن حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار مترمکعب بود و امسال به کمتر از ۵۰۰ هزار مترمکعب کاهش یافته است.

اخلاص‌مند تاکید کرد که برای جبران این کاهش ذخایر، نیاز به سیلاب‌های موثر در بالادست سدها است، در غیر این صورت امکان جبران وجود ندارد.

آمار ورودی و پرشدگی سدها

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای همدان همچنین به آمار ورودی و درصد پرشدگی سدهای استان اشاره کرد:

• ورودی آب به مخازن (لیتر بر ثانیه):
  • سد اکباتان: ۳۲۱
  • سد کلان ملایر: ۹۶
  • سد سرابی تویسرکان: ۹۱
• درصد پرشدگی سدها در سال آبی جاری (مقایسه با سال گذشته):
  • سد اکباتان: ۳۰ درصد (سال گذشته ۴۴ درصد)
  • سد کلان ملایر: ۵۳ درصد (سال گذشته ۷۳ درصد)
  • سد سرابی تویسرکان: ۲۷ درصد (سال گذشته ۵۷ درصد)

وی افزود که ورودی رودخانه‌های عباس‌آباد و دره مرادبیگ نیز به دلیل برودت هوا و یخ‌زدگی کاهش یافته است.

مدیریت منابع و چالش‌های اعتباری

اخلاص‌مند به چالش‌های مدیریتی و اعتباری نیز پرداخت:

• بندهای بالادست سد اکباتان: وجود هفت بند در بالادست سد اکباتان نیازمند ساماندهی است، اما تاکنون اعتباری برای این منظور اختصاص داده نشده است. مدیریت این بندها نیازمند همکاری دستگاه‌های مختلف و تخصیص اعتبار برای مکانیزه‌کردن آنهاست.
• کنتورهای هوشمند و کشاورزی: نصب کنتورهای هوشمند برای کشاورزان یک موضوع فرادستگاهی است. کشاورزی پایدار به آب پایدار وابسته است و عدم مدیریت صحیح منابع آب زیرزمینی، آینده کشاورزی استان را به خطر می‌اندازد. بر اساس مصوبه کارگروه سازگاری با کم‌آبی، ارائه خدمات به کشاورزان فاقد کنتور باید متوقف شود.
• کمبود اعتبارات: اعتبارات ابلاغی سال جاری برای بخش آب، تنها سه‌دهم درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته که با توجه به افزایش هزینه‌ها و نرخ ارز، برای حل مشکلات آبی استان بسیار ناکافی است.

وضعیت بارش‌ها و پیش‌بینی هواشناسی

مهدی رضایی، مدیرکل هواشناسی استان همدان، نیز گزارشی از وضعیت بارش‌ها ارائه داد:

• کاهش شدید بارش: میانگین بارش‌های استان از ابتدای سال آبی جاری تاکنون تنها ۴۳ میلیمتر بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۷ درصد کاهش نشان می‌دهد.
• کسری بارش: تنها حدود ۱۳ درصد از بارش‌های یک سال آبی استان تاکنون محقق شده است. همدان از نظر کسری تأمین بارش رتبه پنجم و از نظر مقدار بارش رتبه هفتم کشور را دارد.
• جبران‌ناپذیری: بارش‌های فصل پاییز عملاً از دست رفته و حتی در صورت نرمال بودن بارش‌های زمستان و بهار آینده نیز، جبران کسری بارش‌های پاییز امکان‌پذیر نخواهد بود و این موضوع فشار مضاعفی بر منابع آبی استان وارد می‌کند.

تاکید بر مدیریت راهبردی آب

امیررضا یوسفیان، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری همدان، بر اهمیت مدیریت راهبردی آب تاکید کرد. وی اظهار داشت که پیگیری برای جذب اعتبار ساماندهی بندهای بالادست سد اکباتان در دستور کار است و در مدیریت فشار شبکه آب آشامیدنی، نباید نگاه جزیره‌ای وجود داشته باشد. یوسفیان تاکید کرد که سد اکباتان یک منبع راهبردی برای تامین آب آشامیدنی شهر همدان است و حفظ پایداری تامین آب شهروندان در اولویت قرار دارد.