حذف گوشت، برنج و حبوبات از سبد کالابرگ: آیا یک میلیون تومان کافی است؟

کوچک‌شدن سبد معیشتی؛ آیا استانداردهای جهانی رعایت شده‌اند؟

در گفت‌وگوی تلویزیونی، مجری با اشاره به محاسبات انجام شده، سبد کالابرگ را تشریح کرد. این سبد مبنای محاسبات دولت برای معیشت مردم و تعیین رقم کالابرگ است. مجری اشاره کرد که با یک میلیون تومان کالابرگ ماهانه، می‌توان اقلامی نظیر ۱.۵ کیلو مرغ، ۱ کیلو تخم مرغ، ۸۱۰ گرم روغن، ۱ لیتر شیر کم‌چرب، ۴۰۰ گرم پنیر، ۹۰۰ گرم ماست کم‌چرب، ۵۰۰ گرم قند و شکر و ۷۰۰ گرم ماکارونی را تهیه کرد. بر اساس این محاسبات، ارزش این سبد به ۱ میلیون و ۳۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد که نشان‌دهنده کسری ۳۰۰ هزار تومانی نسبت به مبلغ کالابرگ است، اما ادعا می‌شود که همین میزان کالری استاندارد جهانی را تامین می‌کند.

نوری قزلجه، وزیر کشاورزی، در پاسخ به این محاسبات اظهار داشت: «محاسبات آن را وزارت رفاه انجام داده و آن حداقل کالری مورد نیاز را در این لحاظ کردند. این عددی که شما الان اشاره فرمودید یک میلیون و ۳۱۲ هزار و پانصد تومان در شرایط فعلی قبل از اجرای این طرح آن کالاها حدود ۶۰۰ و خورده‌ای هزار تومان جمع آن‌ها می‌شود. من، چون سرانگشتی حساب کردم با ارز ترجیحی؛ فاصله آن تقریباً به ۷۰۰ و این‌ها می‌رسد.»

این گفت‌وگو به وضوح نشان داد که گوشت قرمز، حبوبات و برنج از سبد کالابرگ حذف شده‌اند. این در حالی است که این اقلام در سبد استاندارد کالری جهانی گنجانده می‌شوند. سبد معیشتی سال ۱۴۰۲ که توسط وزارت رفاه طراحی شده بود و استانداردهای جهانی کالری را رعایت می‌کرد، تمامی این سه قلم را شامل می‌شد. علاوه بر این، میزان مصرف شیر، ماست و گوشت مرغ نیز در سبد معیشتی جدید نسبت به نسخه ۱۴۰۲ کاهش یافته است.

این تغییرات نشان می‌دهد که دولت سبد ۲۱۰۰ کالری سال ۱۴۰۲ خود را نادیده گرفته و تعریف جدیدی از استاندارد ۲۱۰۰ کالری ارائه کرده است. حذف سه کالای اساسی و کاهش حجم سه قلم دیگر، می‌تواند آسیب جدی به سلامت کودکان، جوانان و زنان باردار وارد کند و با سیاست‌های افزایش و جوانی جمعیت در سال‌های اخیر در تضاد است.

آیا یک میلیون تومان کالابرگ واقعاً کافی است؟

محاسبات دولت از حذف ارز ترجیحی، امکان پرداخت یک میلیون تومان به هر فرد را فراهم می‌کند، اما پرسش اصلی این است که آیا این مبلغ واقعاً کافی است؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد که حتی سبد استاندارد جدید نیز با قیمت ۶۰۰ هزار تومانی قابلیت خرید نداشته است. اگر قیمت این سبد بر اساس قیمت‌های آذر ۱۴۰۴ مرکز آمار ایران محاسبه شود، به ۷۶۴ هزار تومان می‌رسد. این قیمت مربوط به سبدی است که هم نسبت به دو سال گذشته کوچک‌تر شده و هم سه قلم مهم را در خود ندارد. لازم به ذکر است که قیمت‌ها در برخی خرده‌فروشی‌ها و برندهای خاص، بالاتر از این رقم خواهد بود.

این ارزیابی‌ها حاکی از آن است که برآورد دولت از قیمت این سبد، کمتر از واقعیت بوده است. پیش‌بینی‌های تورمی برای سال جاری و آتی نیز نشان می‌دهد که با توجه به استقراض دولت از صندوق توسعه ملی، افزایش قیمت‌ها بیش از برآوردها خواهد بود.

در صورتی که دولت بتواند بازار ارز را به ثبات برساند، سود حاصل از مابه‌التفاوت ارز تالار دوم و ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی ثابت می‌ماند و عایدی واریز شده به حساب خانوار تغییری نخواهد داشت. در نتیجه، کالابرگ واریز شده به حساب مردم هر ماه کم‌ارزش‌تر شده و معیشت مردم پس از مدتی دوباره تحت فشار قرار خواهد گرفت.

گفت‌وگوی وزیر کشاورزی دولت چهاردهم نشان داد که دولت حذف هزینه‌ها را از سفره مردم آغاز کرده و به دلیل کمبود منابع، توان حمایتی خود را کاهش داده است. این حمایت، بدون تمایز برای اقشار ثروتمند و فقیر یکسان بوده و با توجه به افزایش مداوم قیمت‌ها، پس از چند ماه با کاهش ارزش مواجه می‌شود.