نقد و بررسی فیلم Wicked: For Good؛ آیا دنباله‌ای موفقیت‌آمیز در کار است؟

فیلم «Wicked: For Good»، دنباله‌ای بر اثر موفق «Wicked» محصول ۲۰۲۴، در حالی به پرده سینماها بازگشته که انتظار می‌رود موفقیت‌های قسمت نخست را تکرار کند. قسمت اول این مجموعه با روایت داستانی عمیق و شخصیت‌پردازی قوی، توانست نظر مثبت منتقدان و مخاطبان را جلب کند و سینتیا اریوو را برای نقش‌آفرینی درخشانش در نقش الفابا، نامزد جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن کند. اما آیا عجله در ساخت این دنباله، تنها یک سال پس از قسمت اول، به ضرر کیفیت آن تمام شده است؟

قسمت اول «Wicked» به دوران پیش از ورود دوروتی گیل به سرزمین اُز می‌پرداخت و الفابا، جادوگر سبزرنگ که بعدها به جادوگر شرور غرب تبدیل می‌شود، محور اصلی داستان بود. این فیلم با حمایت از انسان، حیوان و طبیعت، بدون افتادن در دام شعارزدگی یا نمادگرایی افراطی، توانست پیامی قدرتمند را منتقل کند. بخش‌های موزیکال فیلم نیز به خوبی در خدمت داستان و توسعه شخصیت‌ها قرار داشتند و کارگردان با استفاده صحیح از تکنیک‌های سینمایی، همذات‌پنداری مخاطب با قهرمان داستان را برانگیخت.

مقدمه‌ای برای بازگشت به اُز

مقدمه فیلم «Wicked: For Good» با وجود ریتم کند و طولانی‌اش، اطلاعات ارزشمندی را به مخاطب ارائه می‌دهد. این بخش به مرور حوادث گذشته و شخصیت‌هایی که در پی آن اتفاقات شکل گرفتند، می‌پردازد. در حالی که ساکنان اُز، الفابا را به عنوان ساحره شرور می‌شناسند، گلیندا (با بازی آریانا گرانده)، دوست قدیمی‌اش، همچنان او را با نام الفابا صدا می‌زند. فلش‌بکی به دوران کودکی گلیندا، محبوبیت او را نزد همسالانش نشان می‌دهد. این مقدمه نه تنها رابطه صمیمی الفابا و گلیندا را یادآوری می‌کند، بلکه ریشه‌های محبوبیت گلیندا در میان شهروندان اُز را نیز بازگو می‌کند. دیالوگ‌های میان گلیندا و فیرو (با بازی جاناتان بیلی) نیز موضع فیرو را نسبت به الفابا روشن می‌سازد و مخاطب را برای ورود به داستان قسمت دوم آماده می‌کند.

نقاط قوت نیمه اول و رنگ‌بندی شخصیت‌ها

یکی از بزرگترین نقاط قوت داستان «Wicked» انتخاب رنگ کاراکترها است. رنگ سبز الفابا، استتار او را از سربازان اُز و همذات‌پنداری‌اش با طبیعت را باورپذیرتر می‌کند. این انتخاب، دفاع او از حیوانات رانده شده و دغدغه‌مندی‌اش نسبت به موجودات طبیعت را برای مخاطب ملموس‌تر می‌سازد. به همین دلیل، مونولوگ طولانی و موزیکال الفابا درباره سرزمین اُز، هرگز شعاری نمی‌شود و مخاطب را با خود همراه می‌کند، تا جایی که فیلم در این لحظات به شدت فرم‌گرفته و احساسات بیننده را برمی‌انگیزد.

در نیمه اول فیلم، دیالوگ‌های مهمی میان سه شخصیت الفابا، گلیندا و جادوگر (با بازی جف گلدبلوم) رد و بدل می‌شود. اگرچه دیالوگ‌محور شدن سینما می‌تواند فرم اثر را تخریب کرده و آن را از حالت عینی به ذهنی تغییر دهد، اما به دلیل شخصیت‌پردازی و شکل‌دهی مناسب داستان در قسمت اول، این دیالوگ‌ها کاملاً در چارچوب فرم روایی اثر قرار می‌گیرند و حتی در زیرمتن داستان نیز به محتوای حسی مد نظر کارگردان نزدیک می‌شوند.

درخشش نیمه اول و پنهان‌کاری گلیندا

«Wicked: For Good» در نیمه اول خود همچنان می‌درخشد. قدرت دیالوگ‌ها به تصویر منتقل می‌شود و شورش حیوانات علیه جادوگر، تعلیق مناسبی در فیلم ایجاد می‌کند که مخاطب را درگیر می‌سازد. این شورش، با آسیب و خرابی همراه است و جهان‌بینی کارگردان را نسبت به تغییر اوضاع مردم یک سرزمین به تصویر می‌کشد. در این لحظات، گلیندا ذات واقعی خود را آشکار می‌کند و در دوگانگی میان جادوگر و دوست قدیمی‌اش، الفابا، جانب ناحق را می‌گیرد. او حتی نظریه‌پرداز دستگیری الفابا از طریق خواهرش می‌شود، که در نهایت به مرگ نساروس (خواهر گلیندا با بازی ماریسا بودی) منجر می‌گردد. رنگ صورتی لباس گلیندا در اکثر صحنه‌ها، برازنده اوست؛ زیرا او در ظاهر قصد آشتی میان خیر و شر را دارد، اما زمانی که شر به مشکل برمی‌خورد، به راحتی خیر را فدای آن می‌کند.

سقوط از نیمه دوم

سقوط فیلم «Wicked: For Good» از نیمه دوم آن آغاز می‌شود. الفابایی که حیوانات اخراج شده را به همبستگی و قیام علیه جادوگر تشویق می‌کرد، به سادگی خام حرف‌های گلیندا و جادوگر می‌شود و قافیه را می‌بازد. البته فیلم‌نامه در این لحظات با مواجهه الفابا با حیوانات زندانی، او را از خواب غفلت بیدار می‌کند و ذات پلید جادوگر را به او می‌شناساند. اما حتی با دیدن حقیقت نیز، برخی همچنان در پشت نقاب کوری خود باقی می‌مانند. فاجعه اصلی در لحظات موزیکال نیمه دوم رخ می‌دهد. دیالوگ‌ها و مونولوگ‌های همراه با موسیقی، نه داستان را پیش می‌برند و نه در شخصیت‌پردازی کاراکترها موثر هستند. فیلم در این لحظات عملاً درجا می‌زند؛ نه فیلم‌نامه منسجمی وجود دارد و نه اجرای مناسبی شکل می‌گیرد. به نظر می‌رسد تمام تلاش عوامل فیلم در ایده اولیه برای قسمت دوم خفه شده و حتی به مرحله فیلم‌نامه‌نویسی هم نرسیده است. کارگردان تصمیم گرفته تا نبود داستان را با قدرت خوانندگی سینتیا اریوو و آریانا گرانده جبران کند و آوازها صرفاً برای گذراندن زمان فیلم به کار گرفته شده‌اند.

تقلیل جهان‌بینی و کمدی سخیف

بخش زیادی از این لحظات موزیکال به ساختن مثلث عاشقانه‌ای میان الفابا، فیرو و گلیندا اختصاص می‌یابد که عملاً ریتم و فرم داستان را نابود می‌کند. جهان‌بینی اثر از نبرد میان حق و باطل و قیام حیوانات شهر اُز علیه جادوگر، به داستانی رمانتیک تقلیل می‌یابد که ای کاش حداقل توان ساختن عشق را دارا بود. تمام تلاش کارگردان در این لحظات به آوازهای عاشقانه‌ای ختم می‌شود که چون با روایت تصویری همراه نیست، در ساختن رابطه عاشقانه نیز ناموفق عمل می‌کند. بدتر از این لحظات به ظاهر رمانتیک، کمدی سخیفی است که کارگردان در مجادله میان الفابا و گلیندا وارد داستان می‌کند. قهرمان داستان که با مرگ خواهرش مواجه شده و باید سوگوار باشد، درگیر نبردی مضحک با دوست صمیمی خود می‌شود که کمدی آن هرگز با موقعیت دراماتیک سکانس همخوانی ندارد. فجایع فیلم به همین جا ختم نمی‌شود؛ توطئه‌چینی گلیندا برای دستگیری الفابا، که با مرگ خواهرش همراه بود، با حضور ناگهانی فیرو و تهدید سربازان به خیر می‌گذرد و قهرمان داستان به تصنعی‌ترین شکل ممکن نجات پیدا می‌کند.

سقوط قهرمان و نتیجه‌گیری

تنزل فیلم در نیمه دوم، باعث سقوط قهرمان داستان نیز می‌شود. الفابا که همواره در جهت مثبت داستان قرار داشت و خیر مطلق بود، ناگهان تصمیم می‌گیرد به دلیل دستگیری فیرو به انسان بدی تبدیل شود. بدتر از این مسئله، دغدغه‌مندی او است. کسی که آرزوی نجات سرزمینش از چنگال جادوگر و متحد کردن ساکنین آن را در سر می‌پروراند، حالا اهدافش شخصی شده و دغدغه‌اش به بازپس‌گیری کفش خواهرش تقلیل یافته است. عوامل «Wicked: For Good» به جای عجله در ساخت قسمت دوم، بهتر بود زمان بیشتری را صرف پرداخت به ایده، داستان‌نویسی و نوع روایت می‌کردند تا «Wicked» از اثری قابل قبول در قسمت اول به یک فاجعه سینمایی در قسمت دوم تبدیل نشود. قسمت عمده‌ای از نیمه دوم فیلم، فقط مونولوگ‌های تک‌نفره و دیالوگ‌های دونفره است که نه در راستای شخصیت‌پردازی کاراکترها عمل می‌کند و نه داستان را پیش می‌برد. پرداخت به داستان به قدری فاجعه‌آمیز است که سکانس‌های مقابله دو شخصیت اصلی عملاً به یک شوی خوانندگی تبدیل می‌گردد و نه داستانی در قاب تصویر روایت می‌شود و نه فیلم‌نامه‌ای برای روایت وجود دارد.

پایان‌بندی و آینده اُز

فیلم «Wicked: For Good» در ساخت کاراکترهای مربوط به داستان دوروتی خوب عمل می‌کند. تبدیل باک (با بازی اتان اسلاتر) به مرد حلبی و معرفی شیر بزدل در دو سکانس، مقدمه‌چینی خوبی است تا اگر تهیه‌کنندگان فیلم به فکر ساخت ادامه‌ای باشند، انسجام داستان حفظ شده و روند شخصیت‌پردازی کاراکترها مناسب‌تر پیش رود. سکانس پایانی قسمت دوم، همان سکانس آغازین قسمت اول است؛ زمانی که گلیندا قدرت را به دست گرفته و قصد دارد داستان زندگی جادوگر شرور را برای مردم اُز تعریف کند. آیا مردم این شهر، گول روشن‌فکرنمایی و سیاست‌های منفعت‌طلبانه گلیندای صورتی‌پوش را خواهند خورد؟

امتیاز نویسنده به فیلم: ۵ از ۱۰