کشف «ابر ۹»: کهکشانی ناتمام و عاری از ستاره که درک ما از جهان را تغییر می‌دهد

دانشمندان با کشف یک جرم آسمانی نادر که آن را کهکشانی نمونه اولیه و ناتمام توصیف می‌کنند، دریچه‌ای جدید به «جهان تاریک» گشوده‌اند. این کشف می‌تواند درک ما از ریشه‌های کهکشان‌ها را دگرگون سازد.

«ابر ۹»: کهکشانی ناتمام و عاری از ستاره

این جرم که «ابر ۹» نامیده می‌شود، ابری عظیم از گاز است که عمدتاً از ماده تاریک تشکیل شده و کاملاً عاری از ستاره است. این ابر تقریباً ۱۴ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد.

ساختار و ترکیبات «ابر ۹»

• هسته: هسته این ابر از یک کره متراکم از هیدروژن خنثی با قطر حدود ۴۹۰۰ سال نوری تشکیل شده است، که بیش از هزار برابر فاصله بین زمین و نزدیکترین ستاره آن، پروکسیما قنطورس است.
• فقدان ستاره: با وجود داشتن مقادیر زیادی سوخت لازم برای تشکیل ستاره، مشاهدات تلسکوپ فضایی هابل عدم وجود هرگونه ستاره‌ای را در آن تأیید کرده است.

دکتر اندرو فاکس، محقق آژانس فضایی اروپا، اظهار داشت: «می‌توان آن را کهکشانی دانست که هرگز به پتانسیل کامل خود نرسیده است.»

دانشمندان بر این باورند که «ابر ۹» یک بقایای نادر از جهان اولیه است؛ یک بلوک سازنده اساسی از یک کهکشان «شکست‌خورده» که فاقد جرم لازم برای رسیدن به آستانه تشکیل ستاره بوده است.

ماده تاریک و پایداری «ابر ۹»

«ابر ۹» به دسته نظری «ابر‌های هیدروژن خنثی یونیزه شده» (RELHIC) تعلق دارد، اجرامی که گمان می‌رود عمدتاً از ماده تاریک تشکیل شده‌اند و حدود ۲۶٪ از جرم جهان را تشکیل می‌دهند.

نقش ماده تاریک

اگرچه ماده تاریک را نمی‌توان مستقیماً مشاهده کرد، اما وجود آن از تأثیر گرانشی آن استنباط می‌شود. فاکس توضیح می‌دهد که حفظ اندازه بزرگ ابر بدون نیروی گرانشی قوی غیرممکن است و خاطرنشان می‌کند که گاز هیدروژن به تنهایی کافی نیست و ماده تاریک را به عامل اصلی نگه داشتن ابر در کنار هم تبدیل می‌کند.

اهمیت کشف و چالش‌های شناسایی

این کشف از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا یک مدل زنده از مرحله بسیار اولیه در تاریخ جهان ارائه می‌دهد. طبق نظریه‌های تشکیل کهکشان، حداقل مقدار ماده تاریک باید از آستانه‌ای فراتر رود تا ستاره‌ها بتوانند تشکیل شوند و «ابر ۹» نمونه‌ای از جسمی است که درست زیر این آستانه قرار دارد.

اگرچه دانشمندان سال‌هاست که وجود چنین اجرامی را نظریه‌پردازی کرده‌اند، اما تشخیص آنها بسیار دشوار بوده است؛ زیرا اجرام بزرگتر منجر به تشکیل ستاره می‌شدند، در حالی که اجرام کوچکتر باعث فروپاشی و ناپدید شدن آنها می‌شدند.

دکتر آلخاندرو بنیتز-لامبای، محقق دانشگاه میلان-بیکوکا، بیان کرد: «ابر ۹ نشان دهنده یک حالت تعادل نادر است.» او توضیح داد که کمتر از ۱۰٪ از اجرام در این محدوده جرمی در این حالت خالص باقی می‌مانند و آن را به حلقه گمشده در درک منشأ کهکشان‌ها تبدیل می‌کند.

مشاهدات و آینده پژوهش

این ابر برای اولین بار سه سال پیش توسط تلسکوپ FAST چین مشاهده شد، قبل از اینکه مشاهدات اخیر تلسکوپ فضایی هابل فقدان کامل ستاره‌های آن را تأیید کند.

این کشف که در Astrophysical Journal Letters منتشر شده است، نشان دهنده وجود ابر‌های گازی تاریک بیشتری در نزدیکی زمین است. دانشمندان امیدوارند از قابلیت‌های منحصر‌به‌فرد FAST برای مشاهده تعداد بیشتری از این اجرام در آینده استفاده کنند تا بفهمند که آیا «ابر ۹» یک مورد استثنایی است یا یک الگوی رایج در کیهان.