پارک ملی قطرویه و بهرام‌گور؛ آخرین پناهگاه گورخر ایرانی و ماموریت ملی حفاظت

قلب تپنده تنوع زیستی ایران

این منطقه که در سال ۱۳۵۱ به عنوان منطقه حفاظت‌شده اعلام شد، نمونه‌ای کم‌نظیر از اکوسیستم‌های متنوع ایران شامل کوهستانی، دشتی و نیمه‌کویری را در خود جای داده است. از ارتفاع ۱۶۰۰ متری تا قله‌ای به بلندای ۲۷۸۷ متر، بهرام‌گور میزبان طیف گسترده‌ای از گونه‌های جانوری است.

گورخر ایرانی: نماد پایداری

گورخر ایرانی، مهم‌ترین ساکن این منطقه، با جمعیتی پایدار، بهرام‌گور را به یکی از دو زیستگاه اصلی این گونه در خطر انقراض تبدیل کرده است. این امر اهمیت استراتژیک منطقه را دوچندان می‌کند.

تنوع پستانداران و پرندگان

پستانداران شاخص این منطقه شامل کل و بز، قوچ، میش، گرگ، کفتار، روباه و گراز هستند. همچنین، گربه‌سانان نادری چون سیاه‌گوش و گربه جنگلی در این دشت‌ها زیست می‌کنند و در گذشته، یوزپلنگ آسیایی نیز در این جغرافیا می‌زیسته است. از پرندگان می‌توان به هوبره، زاغ بور، کبک و انواع پرندگان شکاری اشاره کرد. خزندگانی مانند افعی شاخدار و مار پلنگی نیز از دیگر ساکنان این سرزمین هستند.

ماموریتی ملی برای حفاظت

حجت تیموری، سرپرست پارک ملی قطرویه، بر جایگاه راهبردی این منطقه تاکید کرده و حفاظت از آن را یک ماموریت ملی می‌داند. او معتقد است این عرصه‌های طبیعی، ذخیره‌گاه‌های ارزشمند تنوع زیستی کشور هستند و حفاظت اصولی از آن‌ها نقشی اساسی در پایداری اکولوژیک، صیانت از گونه‌های شاخص و حفظ میراث طبیعی ایران دارد.

چالش‌ها و اقدامات ضروری

حفاظت از این گنجینه طبیعی با چالش‌های متعددی روبرو است و نیازمند توجه و اقدام فوری است:

• تامین آب حیات‌وحش: یکی از اقدامات ضروری، اجرای پروژه انتقال خط لوله آب عین‌الجلال برای تامین آب شرب حیات‌وحش در فصول خشک است.
• پایش مستمر: برنامه‌هایی مانند سرشماری زمستانه گونه‌هایی مانند جبیر، نقش کلیدی در پایش علمی جمعیت جانوران و برنامه‌ریزی‌های حفاظتی آینده دارد.
• حفظ امنیت منطقه: وسعت زیاد و شرایط سخت جغرافیایی، حفاظت را دشوار کرده و نیازمند حمایت از محیط‌بانان و به‌کارگیری فناوری‌های نوین است.

تاریخ و افسانه در هم آمیخته

نام این منطقه، از بهرام پنجم ساسانی (بهرام گور) گرفته شده است که بنا بر افسانه‌ها علاقه‌ای وافر به شکار گورخر داشت. امروزه در نزدیکی منطقه، خرابه‌ای وجود دارد که اهالی معتقدند استراحتگاه این شاه در هنگام شکار بوده است. این پیوند تاریخی و فرهنگی، بر ارزش و مسئولیت ما در قبال حفظ این میراث می‌افزاید.

فراخوانی برای همکاری جمعی

فرماندار شهرستان نی‌ریز نیز بر لزوم همکاری دستگاه‌های اجرایی مختلف و مشارکت جوامع محلی در حفاظت موثر از این مناطق تاکید کرده است. آگاهی‌بخشی عمومی درباره اهمیت این گنج ملی، جلب مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد و توسعه اکوتوریسم مسئولانه می‌تواند حلقه‌های تکمیل‌کننده زنجیره حفاظت باشند.

فریاد بلند حفاظت سرزمین افسانه‌ای

پارک ملی قطرویه و منطقه حفاظت‌شده بهرام‌گور، تنها یک محدوده جغرافیایی حفاظت‌شده نیست، بلکه نماد مقاومت طبیعت ایران در برابر خشونت خشکسالی و بی‌توجهی است. گورخرهای ایرانی که روزگاری موضوع شکار پادشاهان بودند، امروز به ساکنان افتخاری این دیار تبدیل شده‌اند که بقای آن‌ها نشان‌گر سلامت این زیست‌بوم است.

حفاظت از این میراث، وظیفه‌ای تاریخی است که بر دوش تمام ملت ایران گذاشته شده است. بیاییم پیش از آن که دیر شود، فریاد حفاظت از این سرزمین افسانه‌ای را بلند کنیم.