عملیات ویژه آمریکا در ونزوئلا؛ چرا چین و روسیه نمی‌توانند کپی کنند؟

بررسی پشت پرده سکوت چین و روسیه

نشریه فارین پالسی در تحلیل خود بیان می‌کند که یکی از دلایل طرح مکرر این قیاس‌ها، سهولت ظاهری عملیات‌های ایالات متحده است. از دیدگاه ناآشنایان با برنامه‌ریزی‌های نظامی، دستگیری مادورو به‌ظاهر بدون مانع انجام شد؛ هلیکوپترها وارد شده، هدف را منتقل کرده و بدون مشکل خاصی خارج شدند. این عملیات منعطف، نرم و بی‌سروصدا، برخی ناظران را به این گمان رسانده که شاید مقاومتی در کار نبوده یا حتی مادورو در جریان یک معامله پنهان توسط دولت خود تسلیم شده است.

فرضیه دیگری نیز وجود دارد مبنی بر اینکه سایر کشورها به دلیل احترام به هنجارهای بین‌المللی به اقدام آمریکا واکنش نشان نداده‌اند، به‌ویژه کشوری که در دوران دونالد ترامپ بدون دغدغه‌های اخلاقی هر تصمیمی را اجرایی می‌کرد. فارین پالسی این دو گزاره را به دو دلیل اصلی نادرست می‌داند:

عدم وجود هنجارهای بین‌المللی در هدف‌گیری رهبران

• تصور اینکه ایالات متحده هنجار خاصی را نقض کرده و محدودیت‌هایی برای چین و روسیه ایجاد کرده، اشتباه است. چنین هنجاری در واقعیت وجود ندارد.
• روسیه هرگز به محدودیت‌های فرضی در مورد هدف‌گیری رهبران خارجی احترام نگذاشته است، همان‌طور که در اوایل حمله به اوکراین در سال 2022 نشان داد که به هیچ قانون و هنجاری پایبند نیست.
• چین نیز از الگوی مشابهی پیروی می‌کند و هدف‌گیری رهبری بخشی از برنامه‌ریزی نظامی پکن برای شرایط اضطراری تایوان است.

واقعیت عملیات‌های ویژه و برتری تکنولوژیک آمریکا

عملیات ویژه انجام شده در ونزوئلا، نیازمند هزاران نیروی نظامی و اطلاعاتی ایالات متحده بود که در هماهنگی نزدیک با یکدیگر و با استفاده از پیشرفته‌ترین تکنولوژی‌ها فعالیت می‌کردند. این عملیات توسط برترین نیروهای ویژه آمریکا اجرا شد و شامل عملیات‌های سایبری، ارسال اطلاعات پنهانی، آماده‌سازی برای حملات به اهداف دفاع هوایی ونزوئلا و استفاده از هلیکوپترهای تخصصی با خلبانان ماهر و قابلیت‌های طبقه‌بندی‌شده بود. آنچه ایالات متحده در اختیار دارد و سایر کشورها عمدتاً فاقد آن هستند، ترکیبی نادر از فناوری پیشرفته و سال‌ها تجربه در انجام عملیات‌های ویژه پرخطر است.

برگ‌برنده آمریکا: توانایی‌های عملیاتی بی‌نظیر

روسیه و چین اگر عملیات مشابهی علیه رهبر کشوری دیگر اجرا نمی‌کنند، به دلیل پایبندی به حقوق و هنجارهای بین‌المللی نیست، بلکه به این دلیل است که توانایی اجرای آن را ندارند. در اوایل حمله تمام‌عیار روسیه به اوکراین، مسکو دقیقاً از الگوی مشابه آمریکا پیروی کرد و شکست خورد. عوامل روسی با دستورالعمل‌های مشخص وارد کی‌یف شدند تا زلنسکی را بازداشت کرده و او را تا زمان رسیدن نیروهای هوابرد روس به فرودگاه هوستومل نگه دارند. هیچ‌یک از این اهداف محقق نشد: واحدهای هوابرد روسیه خسارات سنگینی در هوا و زمین متحمل شدند و شبکه عوامل روسی در کی‌یف منهدم شد. پس از شکست کرملین در این «جراحی»، روسیه اکنون به‌جای عملیات ویژه، از نیروی فیزیکی برای درهم شکستن خطوط دفاعی اوکراین استفاده می‌کند.

ارتش چین، اگرچه از لحاظ فناوری احتمالاً پیشرفته‌تر از ارتش روسیه است، اما با محدودیت متفاوتی روبرو است: کمبود تقریبی تجربه رزمی. آخرین درگیری نظامی عمده چین، جنگ چین و ویتنام در سال 1979 بود که نزدیک به 50 سال پیش رخ داد. نرخ چرخش پرسنل در ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA) بالا است و این ارتش با مشکل حفظ غیرنظامیان باتجربه مواجه است. بنابراین، برخلاف ایالات متحده، چین فاقد کادری از کهنه‌سربازان با تجربه واقعی رزمی است تا نسل بعدی را در انجام عملیات‌های ویژه پیچیده آموزش دهد. ارتش آزادی‌بخش خلق چین برای چنین شرایطی تمرین می‌کند و حتی مدلی فرضی از ساختمان دفتر ریاست‌جمهوری تایوان را در مرکز آموزشی بیابانی ساخته است، اما تمرین، تجربه نیست.

تایوان: مانعی قوی‌تر از ونزوئلا

فارین پالسی به مانع واضح‌تری در مسیر چین و روسیه اشاره می‌کند: تایوان به اندازه ونزوئلا ضعیف نیست. اگرچه ارتش تایوان نیز مانند ونزوئلا تجربه رزمی عمده‌ای نداشته، اما در نظارت و مقابله با فعالیت‌های هوایی دشمن بسیار تمرین‌دیده و مجموعه‌ای پیشرفته از سیستم‌های هشدار زودهنگام هوایی و زمینی را در اختیار دارد. برای اینکه چین عملیات مشابهی را همانند عملیات ایالات متحده در ونزوئلا انجام دهد، نیازی به هدف قرار دادن 12 هدف نخواهد داشت؛ بلکه احتمالاً می‌بایست صدها موضع را هدف قرار دهد. چنین تلاشی بسیار زمان‌بر خواهد بود تا نیروهای چینی بتوانند رهبری چنین عملیاتی را به نتیجه برسانند. دستگیری لای از اقامتگاه امنش در وسط تایپه کاری ساده نخواهد بود؛ مگر اینکه چنین اقدامی در قالب حمله‌ای تمام‌عیار اجرایی شود که در آن صورت دیگر یک عملیات ویژه نیست، بلکه جنگ تمام‌عیار است.

ارتش آزادی‌بخش خلق چین ظاهراً این واقعیت را درک کرده و به همین دلیل رویکرد ساده‌تری برای مقابله با رهبری تایوان طراحی کرده است: بمباران هر بخش آن به شکلی جداگانه. در جریان تمرینات نظامی ماه گذشته، چین از نیروهای هوایی، دریایی و زمینی برای محاصره تایوان و انجام حملات دقیق به نیروهای تایوانی استفاده کرد. ژون شنگ، تحلیلگر چین، در مقاله‌ای در «چاینا میلیتاری آنلاین»، «قطع سر (رهبری)» را به‌عنوان هدف اصلی این تمرین توصیف کرد و توضیح داد که ارتش آزادی‌بخش خلق چین می‌تواند «در هر لحظه اقدامات دقیق تنبیهی علیه اصلی‌ترین تحریک‌کنندگان اعمال کند». این پیام چندان ظریف نیست.

چگونه واشنگتن رقبا را دور زد!

گفتمان‌های اخیر در مورد عملیات ایالات متحده در ونزوئلا گاهی نشان از آن دارد که آمریکا از برتری نظامی‌اش غافل است، اما چنین فرضی اساساً درست نیست. نیروهای آمریکایی به اندازه‌ای مهارت دارند که عملیات‌هایشان تقریباً جادویی به نظر می‌رسد. سال گذشته، ایالات متحده عملیات‌های نظامی در یمن و ونزوئلا انجام داده بدون اینکه حتی یک هواپیمای نظامی‌اش را از دست بدهد. در مقابل، نیروهای روسیه به‌طور مرتب جنگنده‌های نظامی‌شان را در اوکراین از دست می‌دهند. از طرفی دیگر، ارتش چین به‌قدری از برتری تاکتیکی ایالات متحده آگاه است که صراحتاً به خلبانانش آموزش داده تا از درگیر شدن در نبردهای هوایی خودداری کنند. هیچ‌کدام از این‌ها به معنای رد تهدیدات روسیه یا چین نیست.

بلکه هدف این است که نشان دهیم هر دو کشور برای جبران ناتوانی تاکتیکی‌شان به نیروی فیزیکی روی آورده‌اند که می‌تواند در برخی زمینه‌ها مؤثر باشد، اما در زمینه عملیات‌های ویژه مبتنی بر دقت، این رویکرد جوابگو نیست. روسیه و چین به این زودی قادر نخواهند بود یا بهتر است بگوییم جسارت نخواهند داشت تا رهبران را هدف قرار دهند و این موضوع ارتباطی با هنجارهای بین‌المللی ندارد. دلیل آن این است که چین می‌داند برای چنین عملیاتی آماده نیست و روسیه پیش‌تر به این آتش دست زده و سوخته است.