چالش‌های بازار کالای دیجیتال؛ موانع واردات مهم‌تر از نرخ ارز

سیاست‌های جدید ارزی و نگرانی‌های بازار

بر اساس بودجه ۱۴۰۴، دولت قصد دارد ارز ترجیحی را حذف کرده و یارانه را به انتهای زنجیره مصرف منتقل کند. این تصمیم باعث شده تا تأمین ارز بسیاری از کالاها به «تالار دوم» مرکز مبادله منتقل شود که نرخ آن به بازار آزاد نزدیک‌تر است. اما پرسش اساسی اینجاست که آیا صرفاً تک‌نرخی شدن ارز می‌تواند گره از مشکلات پیچیده بازار موبایل و لپ‌تاپ بگشاید؟

کمبود کالا؛ ریشه اصلی بحران

محمدرضا فرجی تهرانی، رئیس اتحادیه فناوران رایانه، با قاطعیت اعلام می‌کند که مهم‌ترین معضل کنونی بازار، نبود کالا است. او توضیح می‌دهد که حتی با وجود کاهش تقاضا به دلیل تورم، بازار با کمبود شدید موجودی دست و پنجه نرم می‌کند و کالاهای اندک موجود نیز مربوط به خریدهای گذشته هستند.

موانع وارداتی و قیمت‌گذاری غیرمنطقی

ریشه این معضل در فرآیندهای پیچیده و زمان‌بر «ثبت سفارش» و «تخصیص ارز» قرار دارد. واردکنندگان ماه‌ها در صف دریافت ارز منتظر می‌مانند و تغییرات مکرر قوانین، قیمت‌گذاری کالاها را از هرگونه منطق اقتصادی خارج کرده و بر پایه ریسک و حدس و گمان بنا می‌کند. در چنین شرایطی، تا زمانی که موانع وارداتی برطرف نشود، تک‌نرخی شدن ارز به تنهایی نمی‌تواند آرامش را به بازار بازگرداند.

راهکارهای پیشنهادی برای موفقیت

از سوی دیگر، برخی کارشناسان مانند مسعود شکرانی از سازمان نصر، معتقدند که اگر آزادسازی قیمت‌ها با تسهیل فرآیندهای گمرکی و ارزی همراه شود، می‌تواند نتایج مثبتی به همراه داشته باشد. حذف رانت ارز ترجیحی و کوتاه شدن دست واسطه‌ها، در صورت تأمین به موقع ارز، می‌تواند به کاهش هزینه‌های سربار و خواب سرمایه منجر شده و در نهایت به نفع مصرف‌کننده باشد.

اهمیت زیرساخت‌های فاوا

نکته نگران‌کننده دیگر، غفلت از زیرساخت‌های حیاتی فاوا است. تجهیزات شبکه و سرور، که شریان اصلی اقتصاد دیجیتال کشور محسوب می‌شوند، با کمبود شدید ارز مواجه هستند. آمارهای تخصیص ارز به این بخش، فاصله نجومی با نیاز واقعی کشور دارد و در صورت عدم چاره‌اندیشی، به زودی شاهد فرسودگی زیرساخت‌های حیاتی مانند سیستم‌های بانکی، سلامت و آموزشی خواهیم بود. به نظر می‌رسد راه نجات بازار دیجیتال، نه فقط در تغییر نرخ ارز، بلکه در اصلاح ساختار معیوب و بوروکراتیک واردات است.