افزایش ۲۰ درصدی قیمت خودرو و کاهش شدید تقاضا در بازار ایران

افزایش بی‌سابقه قیمت مواد اولیه

مازیار بیگلو، دبیر انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو، به تشریح وضعیت مواد اولیه مورد استفاده در این صنعت پرداخت. به گفته وی، مواد اولیه داخلی شامل محصولات پلیمری و پتروشیمی که عمده آن‌ها در بورس کالا عرضه می‌شوند، مطابق قانون بورس کالا با نرخ ۸۰ درصد قیمت جهانی و بر اساس نرخ ارز روز محاسبه می‌شوند.

پیش از افزایش اخیر نرخ ارز، مبنای محاسبه قیمت‌ها در حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان بود، اما اکنون این نرخ‌ها به ۱۱۲ تا ۱۳۴ هزار تومان رسیده‌اند. این تغییر نرخ ارز باعث شده تا مواد اولیه داخلی در ابتدای عرضه، با رشد قیمتی حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصدی مواجه شوند. این افزایش می‌تواند پس از ورود به بورس کالا و تحت تاثیر سازوکار عرضه و تقاضا، حتی بیشتر نیز شود.

تاثیر نرخ ارز بر واردات

در کنار مواد اولیه داخلی، بخشی از نیاز صنعت خودرو از طریق واردات تامین می‌شود. این بخش نیز به دلیل افزایش نرخ ارز، تغییر نرخ‌های گمرکی و بالا رفتن هزینه حواله‌های ارزی، با افزایش قیمتی در حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد مواجه شده است. در مجموع، این عوامل به افزایش قابل‌توجهی در قیمت تمام‌شده مواد اولیه مورد نیاز صنعت خودرو منجر شده‌اند.

اثر مستقیم بر بهای تمام‌شده خودروها

بیگلو تاکید کرد که افزایش قیمت مواد اولیه مستقیماً بر بهای تمام‌شده خودروسازان اثر می‌گذارد. وی افزود: «در صنعت خودروسازی ایران، حدود ۵۰ درصد قیمت تمام‌شده خودروها مربوط به مواد اولیه است و حتی اگر فرض کنیم مواد اولیه به‌طور متوسط ۴۰ درصد افزایش قیمت داشته‌اند، نتیجه آن افزایش حدود ۲۰ درصدی در قیمت تمام‌شده خودرو خواهد بود.» این محاسبه، فارغ از تبعات ثانویه و آثار غیرمستقیم افزایش نرخ ارز است.

«مسئله قیمت‌گذاری دستوری در صنعت خودرو، حداقل در بخش تولید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و این پرسش مطرح است که قیمت‌گذاری دستوری تا چه زمانی قرار است ادامه داشته باشد، در حالی که از سوی دیگر، قیمت مواد اولیه کاملاً آزاد شده و به‌شدت در حال افزایش است.»

کاهش شدید توان خرید و تقاضا

دبیر انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو به واقعیت تلخ کاهش توان خرید مصرف‌کنندگان اشاره کرد و گفت: «مصرف‌کنندگان خودرو دیگر توان خرید خودرو با قیمت‌های بالا را ندارند. حتی اگر بازار به‌طور کامل رقابتی شود، واردات آزاد، محدودیت‌های ارزی کاهش یابد و قیمت‌گذاری دستوری حذف شود، باز هم قیمت خودروهای داخلی به سطوح بسیار بالایی خواهد رسید و پرسش اساسی این است که چه درصدی از جامعه توان خرید خودرویی با چنین قیمت‌هایی را دارند؟»

با توجه به پایین بودن سطح دستمزدها، کاهش درآمد سرانه و افزایش نرخ تورم، توان خرید واقعی خودرو در جامعه به شدت کاهش یافته است. انتظار می‌رود با شرایط جدید قیمتی، بازار خودرو حداقل در یک بازه یک‌ساله آینده با کاهش شدید تقاضا مواجه شود.