اجرای طرح ملی واکسیناسیون فلج اطفال در ایرانشهر برای ایمن‌سازی کودکان زیر ۵ سال

طرح تکمیلی واکسیناسیون فلج اطفال با هدف حفظ دستاوردهای ریشه‌کنی این بیماری، پیشگیری از ورود و گردش ویروس وحشی و قطع زنجیره انتقال احتمالی، در ایرانشهر به صورت ملی و در دو مرحله اجرا می‌شود. این طرح تمامی کودکان زیر پنج سال را بدون توجه به سابقه قبلی واکسیناسیون زیر پوشش قرار خواهد داد.

اهمیت و ضرورت اجرای طرح در ایرانشهر

محمدعلی رضایی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر، با تأکید بر شرایط خاص منطقه، ضرورت اجرای مجدد و تقویت این طرح را تشریح کرد. عواملی چون مجاورت با مناطق پرخطر، همسایگی با کشورهای درگیر فلج اطفال، ترددهای مرزی، حضور اتباع غیرایرانی، جمعیت‌های سیار، مهاجر و عشایری، و همچنین پوشش ناهمگون خدمات در برخی مناطق، ایرانشهر را همچنان در معرض خطر بازگشت ویروس فلج اطفال قرار داده است. اجرای این طرح اقدامی پیشگیرانه، ضروری و منطبق با سیاست‌های ملی و توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت است.

پوشش واکسیناسیون و نوع واکسن

• در اغلب دوره‌های گذشته، پوشش واکسیناسیون فلج اطفال در ایرانشهر به بیش از ۹۵ درصد رسیده است.
• برای حفظ این سطح پوشش و مقابله با شرایط جغرافیایی و همسایگی با مناطق آلوده، تداوم و تقویت طرح ضروری است.
• در این طرح از واکسن خوراکی فلج اطفال (OPV) استفاده می‌شود که ایمن، مؤثر، مورد تأیید سازمان جهانی بهداشت و مناسب برای ایجاد ایمنی جمعی بالاست.
• این واکسن سال‌ها در برنامه‌های ملی ایمن‌سازی کشور مورد استفاده قرار گرفته است.

پوشش خانه‌به‌خانه در مناطق شهری و روستایی

برای اطمینان از پوشش کامل، تمهیدات ویژه‌ای برای مناطق حاشیه‌ای، روستایی و عشایری اندیشیده شده است:

• استقرار تیم‌های سیار و خانه‌به‌خانه
• استفاده از نیروهای بومی
• برنامه‌ریزی ویژه برای روستاهای دورافتاده و عشایر
• همکاری با دهیاران، معتمدان محلی و داوطلبان سلامت
• بهره‌گیری از ظرفیت سایر دستگاه‌ها

در مجموع یک‌هزار و ۳۲۱ نفر از نیروهای بهداشتی در اجرای این طرح مشارکت دارند و آموزش‌های لازم به‌صورت آبشاری و متناسب با هر گروه هدف به آن‌ها ارائه شده است.

نحوه ثبت، پایش و نظارت

اطلاعات واکسیناسیون کودکان ابتدا از طریق فرم‌های ثبت میدانی جمع‌آوری و سپس در سامانه "سیب" ثبت می‌شود. هم‌زمان بازدیدهای نظارتی برای جلوگیری از جاافتادگی کودکان انجام می‌گیرد.

واکسن و ملزومات مورد نیاز از پیش تأمین شده و زنجیره سرد واکسن به‌طور کامل رعایت می‌شود تا اجرای طرح بدون هیچ‌گونه خللی انجام شود.

نظارت بر اجرای طرح شامل نظارت ستادی، شهرستانی و مراکز، بازدیدهای میدانی، بررسی پوشش روزانه تیم‌ها و بازخوردگیری مستمر است. این نظارت‌ها برای تضمین کیفیت و پوشش کامل طرح انجام می‌شود. در صورت مشاهده هر مورد مشکوک به فلج شل حاد (AFP)، گزارش‌دهی فوری، نمونه‌گیری استاندارد، پیگیری اپیدمیولوژیک و بررسی موضوع طبق دستورالعمل‌های کشوری در دستور کار قرار می‌گیرد.

افزایش آگاهی عمومی

برای افزایش آگاهی عمومی و جلب همکاری حداکثری خانواده‌ها، برنامه‌های متنوعی در حال اجراست:

• آموزش چهره‌به‌چهره توسط بهورزان، مراقبان و داوطلبان سلامت.
• اطلاع‌رسانی از طریق مساجد، مدارس و معتمدان محلی.
• فعالیت در فضای مجازی برای اطمینان‌بخشی به خانواده‌ها نسبت به اهمیت واکسیناسیون.

ریشه‌کنی فلج اطفال یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای سلامت عمومی در قرن حاضر است. ایران و سایر کشورهای منطقه با تقویت نظام‌های ایمن‌سازی و پاسخ سریع به هرگونه مورد مشکوک، می‌توانند در تحقق هدف نهایی "جهانی عاری از فلج اطفال" نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند.

شهرستان ایرانشهر با وسعت ۱۶ هزار کیلومترمربع، بیش از ۲۵۰ هزار نفر جمعیت دارد.