خبر کامل
چالش‌های ناشران در نمایشگاه‌های کتاب: از قوانین کهنه تا بی‌مهری پست
کتایون رجبی‌راد، مدیر انتشارات نسیما، در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی چالش‌ها و مشکلات پیش روی ناشران در نمایشگاه‌های کتاب استانی و قوانین جاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پرداخت. او ضمن ابراز گلایه از ناهماهنگی‌ها در اطلاع‌رسانی نمایشگاه‌ها و ضعف در سازوکارهای فروش کتاب، خواستار بازنگری در قوانین قدیمی و بهبود همکاری نهادهای مرتبط با صنعت نشر شد.
ابهامات در برگزاری نمایشگاه‌های استانی
رجبی‌راد با اشاره به تجربه انتشارات نسیما در نمایشگاه‌های استانی، از مشکلات عدیده در این زمینه سخن گفت. او توضیح داد که پس از ثبت‌نام و آماده‌سازی کتاب‌ها بر اساس فهرست خانه کتاب، اطلاع‌رسانی درباره تعویق یا لغو نمایشگاه‌ها به درستی انجام نمی‌شود. وی به نمونه‌ای اشاره کرد که به صورت اتفاقی متوجه شده نمایشگاهی که قرار بود از زمان برگزاری آن مطلع شوند، به پایان رسیده است.
نیاز مبرم به فروشندگان حرفه‌ای کتاب
مدیر انتشارات نسیما با وجود موافقت با طرح حضور خانه کتاب در نمایشگاه‌های استانی برای حمایت از ناشران با عناوین کمتر، نبود فروشندگان آموزش‌دیده را یکی از مسائل اساسی این نمایشگاه‌ها دانست. او با یادآوری تجربه موفق نمایشگاه «یاد یار مهربان» که در آن فروشندگان آگاه برای غرفه‌ها تدارک دیده می‌شدند، تاکید کرد که در حال حاضر، ناشران برای فروش کتاب‌های پرفروش خود به نمایشگاه فرستاده می‌شوند، با این امید که کتاب‌ها خود به خود به فروش برسند، نه اینکه فروشنده‌ای توانمند به مخاطب معرفی کند.
وزارت ارشاد تدابیری بیندیشد که برای فروش حرفه‌ای از کتاب‌فروشان به عنوان اساتید تجربی این حوزه نیرو پرورش دهد.
رجبی‌راد پیشنهاد داد که وزارت ارشاد می‌تواند با پرورش نیروی متخصص از میان کتاب‌فروشان باتجربه، به حل این معضل کمک کند و زمینه رقابت سالم بین ناشران و کتاب‌فروشان را فراهم آورد.
ضرورت بازنگری در قوانین قدیمی نشر
قانون ۱۰ عنوان کتاب در سال: مانعی برای کیفیت
رجبی‌راد بر این باور است که برخی قوانین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قدیمی شده و نیازمند بازنگری جدی هستند. او به قانون الزام ناشران به انتشار ۱۰ عنوان کتاب جدید در سال برای تمدید مجوز اشاره کرد. این قانون که مربوط به دهه ۷۰ و دوران حمایت‌های دولتی از ناشران (مانند کاغذ دولتی و وام‌های با بازپرداخت طولانی) است، امروزه نه تنها کارایی ندارد، بلکه می‌تواند به افت کیفیت آثار منجر شود.
باید قوانین دست‌وپاگیر کنار گذاشته شود، تا ناشر بتواند سرفرصت کتاب خود تولید کند.
او با طرح این پرسش که «آیا ۱۰ کتاب با کیفیت پایین بهتر است یا کاری حرفه‌ای و ماندگار که زمان‌بر است؟»، مثالی از یک کتاب ترجمه و تألیف شده توسط دو استاد دانشگاه در طول هفت سال را مطرح کرد که طبق این قانون، تنها به عنوان «یک عنوان کتاب» محاسبه شده و تنها پنج سال حق شرکت در نمایشگاه را دارد. این پژوهشگر تاکید کرد که باید قوانین دست‌وپاگیر کنار گذاشته شوند تا ناشر بتواند با فراغ بال و کیفیت بالا به تولید کتاب بپردازد و حتی عناوین سال‌های گذشته خود را نیز در نمایشگاه‌ها به فروش برساند.
رقابت سالم بین ناشر و کتاب‌فروش
به گفته رجبی‌راد، ایجاد رقابت سالم بین ناشر و کتاب‌فروش به نفع مخاطب است. اگر کتاب‌فروش بتواند کتابی را با قیمت پایین‌تر عرضه کند، ناشر نیز برای رقابت، ترجیح می‌دهد کتاب را ارزان‌تر منتشر کند و در نهایت، خواننده می‌تواند کتاب را با قیمتی مناسب‌تر تهیه کند.
چالش‌های برگزاری نمایشگاه و نقش خانه کتاب
رجبی‌راد به مشکلات مربوط به قوانین نمایشگاهی نیز اشاره کرد. پیش از کرونا، ناشران تنها می‌توانستند کتاب‌های منتشر شده در سه سال اخیر را عرضه کنند که این مدت در دوران همه‌گیری دو سال افزایش یافت. او با انتقاد از پیشنهاد خانه کتاب برای «تجدید چاپ» صوری کتاب‌ها به منظور عرضه در نمایشگاه، این اقدام را نادرست و مغایر با حقوق مؤلف دانست.
برگزاری نمایشگاه کتاب باید به اتحادیه‌ای از خود حوزه نشر و کتاب‌فروشان سپرده شود، در حالی که خانه کتاب، به جای چنین نهادهایی، نمایشگاه را برگزار می‌کند.
مدیر انتشارات نسیما تاکید کرد که برگزاری نمایشگاه کتاب باید به اتحادیه یا سندیکایی از اهالی خود حوزه نشر و کتاب‌فروشان سپرده شود. او با انتقاد از خانه کتاب که به جای این نهادها، نمایشگاه را برگزار می‌کند و ۳۰ تا ۴۰ درصد از فروش ناشر را دریافت کرده و تنخواه را تا هشت ماه نزد خود نگه می‌دارد، افزود که اگر سود ناچیز ناشران کنار گذاشته شود و ناشر و کتاب‌فروش بتوانند کتاب را با قیمت واقعی بفروشند، خانه کتاب می‌تواند از طریق کارکرد واقعی ناشران و کتاب‌فروشان در سامانه، هزینه‌های خود را تامین کند.
نقش اداره پست و مشکلات حمل و نقل کتاب
رجبی‌راد به قرارداد وزارت ارشاد با اداره پست برای حمایت از فعالیت ناشران در سامانه بازار کتاب اشاره کرد و از عدم پایبندی پست به این قرارداد انتقاد کرد. او توضیح داد که بر اساس پروتکل قرارداد، حمایت پست از ناشران دائمی است، اما اداره پست تنها در ۱۰ روز نمایشگاه اردیبهشت سرویس رایگان به ناشر و مخاطب ارائه می‌دهد.
شرکت پست دنبال درآمد مجانی است و قرارداد کلان با ارشاد بسته است، اما زمانی که باید سرویس بدهد، همکاری نمی‌کند.
این ناشر با بیان اینکه وزارت ارشاد ابزار فشار لازم برای الزام پست به انجام این قرارداد را ندارد، افزود که پست در تمام دوره‌ها هر کاری را که می‌خواهد انجام می‌دهد. وی همچنین به مشکلات آسیب دیدن کتاب‌ها در حمل و نقل پستی و عدم پاسخگویی پست در خارج از دوره ۱۰ روزه نمایشگاه اشاره کرد. تاخیر در تحویل مرسولات، عدم تقبل مسئولیت سلامت مرسوله و کمبود باجه‌های تحویل‌گیرنده مرسولات کتاب در سطح شهر از دیگر مشکلاتی است که ناشران با آن مواجه هستند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
