آلودگی هوای تهران: ۸۸ درصد قانون هوای پاک اجرا نشده، ۸ هزار مرگ زودرس

عدم اجرای قانون هوای پاک: آماری نگران‌کننده

بر اساس گزارش دیوان محاسبات کشور در سال ۱۴۰۲، وضعیت اجرای قانون هوای پاک بسیار نامطلوب است. از مجموع ۲۲۸ حکم احصا شده برای ۲۳ دستگاه مرتبط، تنها ۱۲ درصد (۲۸ حکم) در سال ۱۴۰۱ به طور کامل اجرا شده است.

• ۲۷ درصد احکام به طور کامل اجرا نشده‌اند.
• ۶۱ درصد احکام نیز به صورت ناقص انجام شده‌اند.

این آمار نشان می‌دهد که تا سال ۱۴۰۱، ۸۸ درصد از احکام قانون هوای پاک به مرحله اجرا نرسیده است. پیرهادی به تعویق افتادن مداوم طرح‌هایی مانند «کهاب» اشاره کرد که از جمله تکالیف دستگاه‌ها بوده و هرگز اجرایی نشده است.

در سنوات گذشته بر اساس قانون هوای پاک تکالیفی برای دستگاه‌ها پیش‌بینی شده بود که برخی از این دستگاه‌ها نسبت به حذف و بازنگری تکالیف خودشان در هیئت دولت اقدام کردند.

ترک فعل دستگاه‌ها و ضعف نظارتی

عضو شورای شهر تهران با انتقاد از رویکرد «پاک کردن صورت مسئله»، خواستار برخورد قاطعانه‌تر با ترک فعل دستگاه‌ها شد. او اشاره کرد که سازمان محیط زیست گزارش‌های متعددی از ترک فعل دستگاه‌ها به قوه قضاییه ارسال کرده، اما شفافیت در این زمینه کافی نیست.

پیرهادی به یک چالش ساختاری نیز اشاره کرد: رئیس سازمان محیط زیست توسط رئیس جمهور منصوب می‌شود و این امر می‌تواند گزارش‌دهی صحیح ترک فعل دستگاه‌های زیرمجموعه دولت را با مشکل مواجه کند، چرا که ممکن است با اعتراض رئیس جمهور و وزرا روبرو شود.

ضرورت اصلاح قانون و نقش رئیس جمهور

وی تاکید کرد که قانون هوای پاک فاقد ضمانت اجرایی لازم است و دستگاه‌ها به راحتی می‌توانند به بهانه کمبود منابع از انجام وظایف خود شانه خالی کنند. پیرهادی پیشنهاد داد که در خود قانون اصلاحاتی صورت گیرد و مسئولیت نظارت بر اجرای آن به جای سازمان محیط زیست، بر عهده رئیس جمهور یا معاون اول او باشد.

کیفیت سوخت و نوسازی ناوگان حمل‌ونقل

رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران به موضوع کیفیت سوخت نیز پرداخت. اگرچه وضعیت تهران نسبت به برخی شهرستان‌ها بهتر است، اما افزایش کیفیت سوخت نیازمند سرمایه‌گذاری عظیمی است که باید از سال‌ها پیش آغاز می‌شد.

در زمینه اسقاط خودروهای فرسوده و تبدیل موتورسیکلت‌های کاربراتوری به انژکتوری نیز نقص جدی وجود دارد. در تهران بیش از چهار میلیون موتورسیکلت تردد می‌کنند که بسیاری از آن‌ها فرسوده هستند و برخی از آن‌ها ۷ تا ۱۴ برابر یک خودرو آلایندگی تولید می‌کنند.

پیشنهاد برای کاهش آلودگی: تعرفه صفر خودروهای برقی

پیرهادی برای ترغیب مردم به استفاده از وسایل نقلیه پاک‌تر، پیشنهاد داد که تعرفه واردات موتورسیکلت‌ها و خودروهای هیبریدی و برقی صفر شود. او تاکید کرد که هزینه‌های تحمیلی آلودگی هوا، شامل درمان و مرگ‌ومیر زودرس، ده‌ها میلیارد تومان بر کشور تحمیل می‌کند و این مبلغ می‌تواند صرف تسهیل برقی‌سازی ناوگان شود.

• مصرف خودروهای فرسوده: به طور میانگین ۱۵ لیتر.
• مصرف خودروهای هیبریدی: ۵ لیتر (یک سوم).

او همچنین بر لزوم ارائه وام‌های بدون بهره به صاحبان خودروهای فرسوده برای نوسازی تاکید کرد و خاطرنشان ساخت که خروج کامیون‌ها، کامیونت‌ها، موتورسیکلت‌ها و خودروهای فرسوده می‌تواند درصد قابل توجهی از منابع آلاینده را کاهش دهد.

سیاهه انتشار جدید آلودگی هوا: گامی رو به جلو

شهرداری تهران در دوره ششم موظف به تهیه سیاهه انتشار جدید آلودگی هوا شد. این پروژه که توسط دانشگاه علم و صنعت اجرا و دانشگاه تهران نظارت شده، به زودی منتشر خواهد شد. ویژگی‌های این سیاهه جدید عبارتند از:

• به‌روزرسانی اطلاعات: داده‌ها و آمار جدید و دقیق‌تر.
• پرداختن به علل ثانویه: بررسی منابع آلایندگی که پس از ترکیبات و فعل و انفعالات به منشأ آلایندگی تبدیل می‌شوند، مانند سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی در کارگاه‌ها و زمین‌های کشاورزی.
• تاثیر آلایندگی‌های استان‌های همجوار: در نظر گرفتن نقش وزش باد در انتقال آلایندگی‌ها از استان‌های همجوار مانند البرز به تهران.

برآورد آلایندگی‌ها در پایتخت

بر اساس این سیاهه، کل انتشار آلاینده‌ها در سال ۱۴۰۱ در تهران (بدون احتساب دی اکسید کربن) حدود ۵۳۵ هزار تن برآورد شده است:

پیرهادی تاکید کرد که در سال‌های گذشته صرفاً به منابع آلاینده متحرک توجه شده، اما در گزارش جدید بر نقش کلیدی منابع ثابت نیز تاکید شده است. بسیاری از دستگاه‌های صنعتی فرسوده به سمت آلایندگی پیش می‌روند و نیاز به نوسازی دارند.

مازوت‌سوزی و پیامدهای بهداشتی آلودگی هوا

رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران بر ضرورت اصلاح قانون هوای پاک و ارسال نامه‌های متعدد به دولت در این خصوص تاکید کرد. او به مازوت‌سوزی به عنوان یکی از عوامل آلایندگی در برخی شهرها اشاره کرد که در زمستان و زمان ناترازی انرژی افزایش می‌یابد، هرچند در تهران مازوت‌سوزی صورت نمی‌گیرد و در استان‌های همجوار رخ می‌دهد.

پیرهادی در پایان به گزارش وزارت بهداشت اشاره کرد که حدود ۸ هزار مرگ زودرس در کشور به آلودگی هوا منتسب شده است. او با تاکید بر مشکلات عدیده و هزینه‌های درمانی و مالی که آلودگی هوا به خانواده‌ها تحمیل می‌کند، خواستار توجه ویژه به توصیه‌های ارائه شده برای مقابله با این بحران شد.