تحولات قفقاز جنوبی در ۲۰۲۵: از کریدور زنگزور تا تقابل روسیه و غرب

تلاش برای صلح و کریدور زنگزور

در سال گذشته میلادی، جمهوری آذربایجان و ارمنستان مواضعی را با محوریت امضای توافق صلح و همچنین مساله کریدور زنگزور اتخاذ کردند. باکو عزم جدی برای بازگشایی این کریدور دارد و این موضوع توسط ترکیه نیز به شدت پیگیری می‌شود. آنکارا پیش‌بینی کرده است که این کریدور در سال ۲۰۲۶ بازگشایی خواهد شد. علاوه بر این، عادی‌سازی روابط بین دو کشور نه تنها برای باکو و ایروان، بلکه برای واشنگتن نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

جمهوری آذربایجان همچنین بر گسترش همکاری‌های نظامی با تشکیلات کشورهای جهان ترک، شامل ترکیه، قرقیزستان، ترکمنستان، قزاقستان و ازبکستان، تاکید کرده است.

همکاری‌های بین‌المللی و اقتصادی آذربایجان

سال گذشته شاهد امضای قرارداد همکاری همه‌جانبه بین جمهوری آذربایجان و ایالات متحده بودیم. در بعد اقتصادی، ترانزیت نفت و مشتقات آن بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان آغاز شده است و باکو به ایروان صادرات می‌کند. چین نیز سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی در بخش انرژی سبز و طرح خودروهای برقی در آذربایجان انجام داده است.

یکی از دستاوردهای مهم آذربایجان در سال گذشته، عضویت کامل در گروه دی-۸ بود. در همین راستا، حدود ۲۰ رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر به باکو سفر کرده و قراردادهای متعددی را با این کشور امضا کردند. همچنین، الهام علی‌اف بارها بر اتحاد رسمی و راهبردی با ترکیه تاکید کرده و مناسبات نظامی دو کشور تقویت شده است.

نقش چین و ذخایر طلا

نزدیک شدن چین به باکو، احتمالا برای ایالات متحده چندان خوشایند نیست، اما جمهوری آذربایجان در حوزه‌های فناوری، حمل و نقل و راه‌آهن روابط تنگاتنگی با چین دارد. همکاری باکو و واشنگتن نیز از تحولات مهم سال گذشته بود. گفته می‌شود ذخیره طلای باکو به حدود ۸۳ میلیارد دلار رسیده که یک موضوع مهم در عرصه اقتصادی این کشور به شمار می‌رود.

با این حال، مهم‌ترین مساله برای جمهوری آذربایجان، بازگشایی کریدور زنگزور است. ارمنستان نیز اعلام کرده که عملیات عمرانی این کریدور را به زودی آغاز خواهد کرد که شبکه ریلی ترکیه را نیز در بر خواهد گرفت. پیش‌بینی می‌شود که تکمیل این کریدور توسط آذربایجان در سال ۲۰۲۶ انجام شود و روسیه نیز به عنوان ناظر بر این روند، به دنبال صادرات نفت و گاز خود از طریق آذربایجان است.

تحولات گرجستان و تقابل روسیه و غرب

تحولات گرجستان در سال گذشته نیز از اهمیت بالایی برخوردار بود. این کشور که از دیرباز حوزه نفوذ روسیه محسوب می‌شود، شاهد اعتراضات گسترده مردمی بود. اساس این اعتراضات را باید در رویکرد دوگانه تفلیس در مورد پیوستن به اتحادیه اروپا جستجو کرد. بسیاری از معترضان نسبت به عدم پیوستن گرجستان به اتحادیه اروپا علیه دولت این کشور دست به اعتراض زده‌اند.

در این میان، نمی‌توان تقابل روسیه با غرب در گرجستان را نادیده گرفت. مسکو خواهان عدم دخالت کشورهای اروپایی و ایالات متحده در مساله پیوستن تفلیس به اتحادیه اروپا است، اما در مقابل، غرب برای تهدید منافع روسیه، به تحریک افکار عمومی در گرجستان پرداخته است. باید دید که گرجستان در نهایت چه زمانی به مدار غرب و اتحادیه اروپا خواهد پیوست.