آلودگی هوای بجنورد؛ شاخص ۱۲۴ و هشدار برای گروه‌های حساس

وضعیت ناسالم هوا برای گروه‌های حساس

بر اساس اعلام حسین هراتی، معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی، شاخص کیفی هوا در بجنورد به طور میانگین ۱۲۴ ثبت شده است. این رقم نشان‌دهنده وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس جامعه است که شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و تنفسی می‌شود.

پدیده وارونگی و سکون هوا در کنار شرایط جغرافیایی خاص بجنورد که به صورت «کاسه‌ای» است، از عوامل اصلی عدم خروج آلاینده‌ها و تداوم این وضعیت نامطلوب محسوب می‌شود. این عوامل طبیعی، ذرات گرد و غبار را در ارتفاعات پایین‌تر ساکن نگه داشته و به کاهش کیفیت هوا دامن می‌زنند.

ریشه‌های آلودگی: از گرد و غبار طبیعی تا فعالیت‌های صنعتی

هراتی تاکید می‌کند که آلودگی هوای بجنورد تنها ناشی از گرد و غبار طبیعی نیست. فعالیت‌های انسانی در اطراف شهر، از جمله کارخانه‌های آسفالت، سنگ‌شکن‌ها و دیگر واحدهای آلاینده، به شدت این شرایط را تشدید کرده‌اند. این فعالیت‌ها به همراه ریزگردها، مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت هوا در بجنورد به شمار می‌روند.

بر اساس شاخص سنجش کیفیت هوا، وضعیت‌های مختلف به شرح زیر تعریف شده است:

• ۰ تا ۵۰: هوای پاک
• ۵۱ تا ۱۰۰: هوای سالم
• ۱۰۱ تا ۱۵۰: ناسالم برای گروه‌های حساس
• ۱۵۱ تا ۲۰۰: ناسالم برای تمامی گروه‌های سنی
• ۲۰۱ تا ۳۰۰: خیلی ناسالم
• بیش از ۳۰۰: خطرناک و بحرانی

چالش‌های پایش و جمعیت در معرض خطر

یکی از مشکلات اساسی در مدیریت آلودگی هوای بجنورد، وجود تنها یک ایستگاه پایش کیفیت هوا است. این ایستگاه که در جوار اداره کل حفاظت محیط زیست مستقر است، تنها می‌تواند وضعیت هوا را در یک نقطه از شهر بسنجد و تصویر دقیقی از کل شهر ارائه نمی‌دهد. این محدودیت، برنامه‌ریزی و اتخاذ تدابیر موثر را دشوار می‌سازد.

خراسان شمالی با جمعیتی بیش از یک میلیون نفر در شمال‌شرق کشور واقع شده است و نزدیک به ۴۴ درصد از جمعیت آن در مناطق روستایی سکونت دارند. تداوم آلودگی هوا در بجنورد، سلامت بخش قابل توجهی از این جمعیت را به خطر می‌اندازد.

ضرورت اقدامات پیشگیرانه

کارشناسان محیط زیست بر این باورند که اقدامات پیشگیرانه و کنترل فعالیت‌های آلاینده باید در اولویت مسئولان قرار گیرد. حفظ سلامتی شهروندان و کاهش ریزگردها، نیازمند عزمی جدی و برنامه‌ریزی مدون است.

مردم بجنورد هر روز با چشم‌هایی نیمه‌باز و نفس‌هایی سنگین، روزهای خاکستری و غبارآلود شهر را تجربه می‌کنند. این وضعیت نه تنها آسمان، بلکه دل‌های بسیاری از شهروندان را نیز به رنگ خاکستری درآورده و نیاز به توجه فوری مسئولان را بیش از پیش نمایان می‌سازد.