آیکون خبر

خبر کامل

کشف فناوری نوین کره‌جنوبی برای بازیافت فوق‌کارآمد پالادیوم با نانولایه‌های MXene

کشف فناوری نوین کره‌جنوبی برای بازیافت فوق‌کارآمد پالادیوم با نانولایه‌های MXene

فناوری پیشگامانه کره‌جنوبی: بازیافت پالادیوم با نانولایه‌های MXene

پالادیوم، فلزی گران‌بها و استراتژیک، نقش حیاتی در صنایع مختلف از جمله تلفن‌های هوشمند، نیمه‌رساناها، سلول‌های سوختی هیدروژنی و مبدل‌های کاتالیستی خودروها ایفا می‌کند. خاصیت کاتالیستی ممتاز این فلز، حتی در مقادیر اندک، توانایی کاهش آلاینده‌ها و افزایش بهره‌وری انرژی را دارد که منجر به افزایش روزافزون تقاضا برای آن شده است.

تولید محدود پالادیوم در جهان و تمرکز جغرافیایی آن، زنجیره تأمین این فلز را ناپایدار و شکننده ساخته است. کره‌جنوبی سالانه حجم قابل توجهی از کاتالیست‌های مصرف‌شده و پسماندهای الکترونیکی حاوی پالادیوم تولید می‌کند، اما نبود فناوری‌های کارآمد و دوستدار محیط‌زیست برای بازیافت آن، بخش بزرگی از این منابع را به هدر می‌دهد یا وابسته به فناوری‌های خارجی می‌کند.

نوآوری در بازیافت پالادیوم با نانولایه‌های MXene

تیمی از پژوهشگران برجسته، به سرپرستی دکتر جائه‌وو چوی و دکتر جین‌یانگ کیم از مؤسسه علوم و فناوری کره (KIST)، فناوری جدیدی را برای بازیافت پالادیوم معرفی کرده‌اند. این فناوری بر پایه نانولایه‌های MXene تیتانیومی با ساختار TiOx/Ti₃C₂Tx توسعه یافته است. برخلاف روش‌های رایج، این فناوری نه تنها در محیط‌های بسیار اسیدی، بلکه در شرایط اسیدی ضعیف (که معمولاً در پساب‌های صنعتی یافت می‌شود) نیز کارایی بالایی دارد.

نتایج این پژوهش در نشریه معتبر Advanced Functional Materials با عنوان «نانولایه‌های پروتوفیلیک TiOx/Ti₃C₂Tx برای بازیافت فوق‌کارآمد پالادیوم در یک چرخه بسته» منتشر شده است. این دستاورد علمی، زیربنای یک سامانه کامل «بازیافت، ارتقا و استفاده مجدد» از پالادیوم را فراهم می‌آورد.

فرایند چرخه بسته و مزایای زیست‌محیطی

در این سامانه چرخه بسته، نانولایه‌های MXene تیتانیومی قادرند پالادیوم را به صورت انتخابی از کاتالیست‌های مصرف‌شده استخراج کنند. پالادیوم بازیابی‌شده سپس به عنوان کاتالیست تولید هیدروژن به کار می‌رود. پس از جداسازی نانولایه‌ها و پالادیوم با خلوص بالا برای استفاده صنعتی، خود نانولایه‌ها دوباره وارد چرخه مصرف می‌شوند. این فرایند نمونه‌ای کامل از اقتصاد چرخه‌ای در حوزه فلزات گران‌بهاست.

ویژگی برجسته این فناوری، آرایش متراکم نانوخوشه‌های TiOx با اکسیژن‌های غیر اشباع روی سطح نانومواد است. این ساختار امکان بازیابی پالادیوم با خلوص ۹۹.۹ درصد را تنها در مدت ۳۰ دقیقه فراهم می‌کند، آن هم در محیط‌های اسیدی ضعیف که روش‌های متداول در آن‌ها ناکارآمد هستند.

این فرایند بدون نیاز به برق یا مواد شیمیایی سمی انجام می‌شود و پالادیوم بازیابی‌شده به طور طبیعی به حالت فلزی کاهش پیدا می‌کند که جداسازی آن را با فیلتراسیون ساده ممکن می‌سازد. در نتیجه، مصرف انرژی و انتشار کربن در مقایسه با فرایندهای اسیدی قوی به طور چشمگیری کاهش پیدا می‌کند.

  • خلوص بالا: بازیابی پالادیوم با خلوص ۹۹.۹ درصد.
  • سرعت بالا: تنها در ۳۰ دقیقه.
  • دوستدار محیط‌زیست: بدون نیاز به برق یا مواد شیمیایی سمی.
  • کاهش کربن: کاهش انتشار کربن تا ۸۰ درصد یا بیشتر.

عملکرد بی‌نظیر و کاربردهای گسترده

این ماده رکوردی قابل توجه ثبت کرده و ظرفیت جذب آن به ۱٬۹۸۳ میلی‌گرم بر گرم می‌رسد. همچنین، حتی پس از بیش از ۱۰ چرخه استفاده مجدد، حدود ۹۰ درصد از کارایی خود را حفظ می‌کند که نشان‌دهنده پایداری و دوام بالای آن است. ترکیب پالادیوم و نانولایه‌ها دوباره می‌تواند به کاتالیست تولید هیدروژن تبدیل شود.

این فناوری در دمای اتاق کار می‌کند و نیازی به فرایندهای پرهزینه دمای بالا یا اسیدهای قوی ندارد. نبود نیاز به مصرف برق و قابلیت استفاده چندباره از مواد، بار هزینه‌ای را به حداقل رسانده و ارزش صنعتی آن را به طور چشمگیری افزایش داده است.

دامنه کاربرد این فناوری گسترده است و شامل صنایع پالایش، پتروشیمی، خودروسازی، سلول‌های سوختی هیدروژنی و بازیافت پالادیوم از زباله‌های الکترونیکی مانند تلفن‌های هوشمند و بردهای مدار چاپی می‌شود.

چشم‌انداز آینده و خودکفایی

پژوهشگران KIST امیدوارند با توسعه بیشتر این فناوری، امکان تصفیه لحظه‌ای پساب‌های صنعتی حاوی پالادیوم را فراهم کنند و یک اکوسیستم چرخشی منابع ایجاد شود. هدف آن‌ها تقویت خودکفایی داخلی در حوزه بازیافت فلزات گران‌بها از طریق انتقال فناوری و تجاری‌سازی است. در گام‌های بعدی، توسعه فناوری‌های مشابه برای بازیافت پلاتین، طلا و نقره نیز در دستور کار قرار دارد.

جائه‌وو چوی تأکید کرده است: «این پژوهش یک نقطه عطف فناورانه به شمار می‌رود که می‌تواند به خودکفایی نظام گردش منابع کره کمک کند و وابستگی به واردات فلزات گران‌بها را کاهش دهد؛ چرا که امکان بازیابی آسان فلزاتی را فراهم می‌کند که پیش‌تر در کاتالیست‌های مصرف‌شده یا زباله‌های الکترونیکی دور ریخته می‌شدند.»
جین‌یانگ کیم نیز توضیح داده است: «ما تأیید کردیم که پالادیوم بازیابی‌شده تنها یک ماده بازیافتی نیست، بلکه می‌تواند به عنوان کاتالیست الکتروشیمیایی برای تولید هیدروژن با بازده بالا به کار رود. این دستاورد نشان می‌دهد که پالادیوم می‌تواند نه به عنوان یک فلز دورریز، بلکه به عنوان منبعی چرخشی برای پشتیبانی از تولید انرژی پاک مورد استفاده قرار گیرد.»
شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗