افزایش وصول مالیات از اصناف و مشاغل؛ ۱۱.۳ میلیون نفر مالیات صفر داشتند

پایان دوران کتمان درآمد و تسهیلات مالیاتی

سازمان امور مالیاتی با تقویت زیرساخت‌های الکترونیک و سامانه‌های مالیاتی، بستر گسترده‌ای را برای اجرای تسهیلات تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم فراهم کرده است. این تبصره که از مهم‌ترین ابزارهای حمایتی محسوب می‌شود، به گفته کارشناسان اقتصادی، به تعیین و وصول مالیات مقطوع، شفاف و منظم منجر شده و از اعمال فشار مالیاتی فراتر از توان مؤدیان جلوگیری می‌کند.

بر اساس داده‌های منتشر شده، در سال ۱۴۰۴ (برای مالیات عملکرد ۱۴۰۳)، تعداد مؤدیان بهره‌مند از تبصره ماده ۱۰۰ به ۱۲ میلیون و ۵۸۷ هزار نفر رسید. این بدان معناست که مالیات ۹۶ درصد از مؤدیان حقیقی، به صورت کاملاً سیستمی و بدون نیاز به مراجعه حضوری تعیین و محاسبه شده است. نکته قابل توجه این است که ۹۰ درصد از این مؤدیان، یعنی بیش از ۱۱.۳ میلیون نفر، مالیات مقطوع صفر داشته‌اند و تنها ۱۰ درصد (معادل یک میلیون و ۲۶۶ هزار و ۳۴۲ نفر) مشمول پرداخت مالیات شده‌اند.

رشد چشمگیر مالیات ابرازی اصناف و مشاغل

میزان مالیات ابرازی مؤدیان حقیقی، چه از طریق تکمیل اظهارنامه و چه از طریق تعیین سیستمی، نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته و به ۷۹.۶ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. این رقم به شرح زیر تفکیک می‌شود:

• ۳۹.۴ هزار میلیارد تومان (۴۹.۶ درصد) مربوط به مؤدیان مشمول تبصره ماده ۱۰۰.
• ۲۵ هزار میلیارد تومان (۳۱.۴ درصد) مربوط به مؤدیان دارای اظهارنامه اصلی.
• ۱۵.۲ هزار میلیارد تومان (۱۹ درصد) مربوط به مؤدیان دارای اظهارنامه پیش‌فرض.

تحقق عدالت مالیاتی و سرانه‌های پرداختی

در راستای دستور رئیس‌جمهور مبنی بر ارتقای عدالت مالیاتی، سازمان امور مالیاتی برنامه‌ریزی گسترده‌ای را آغاز کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که سرانه مالیات پرداختی در مشاغل مختلف تفاوت چشمگیری دارد:

بیشترین سرانه مالیات پرداختی:

• پزشکان متخصص: متوسط ۱۱۰ میلیون تومان برای هر نفر.
• خدمات درمانی: متوسط ۷۳ میلیون تومان برای هر نفر.
• ورزشکاران حرفه‌ای: متوسط ۵۹ میلیون تومان برای هر نفر.
• پزشکان عمومی: متوسط ۵۰ میلیون تومان برای هر نفر.

کمترین سرانه مالیات پرداختی:

• مهدکودک‌ها: ۴۵۰ هزار تومان برای هر مرکز.
• ناشران و کتابفروشان: ۵۸۷ هزار تومان برای هر کدام.
• نانوایان: ۶۲۲ هزار تومان برای هر واحد صنفی.
• صرافان: ۱.۲ میلیون تومان برای هر صرافی (رتبه چهارم کمترین مالیات‌دهندگان).

این توزیع نشان‌دهنده تطبیق تدریجی نظام مالیاتی با سطح واقعی درآمد گروه‌های مختلف و حرکت به سوی عدالت مالیاتی است.

تمرکز بر مؤدیان بزرگ و جزئیات مالیاتی مشاغل در سال ۱۴۰۳

با حذف نظام چانه‌زنی و جایگزینی آن با محاسبه سیستمی بر پایه داده‌های عملکرد اقتصادی، سازمان امور مالیاتی بر تمرکز بر «دانه‌درشت‌ها» تاکید دارد. در سال ۱۴۰۴ (بابت عملکرد ۱۴۰۳)، از ۱۲ میلیون و ۵۸۷ هزار و ۷۱۱ مؤدی که از ظرفیت تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کرده‌اند، مالیات ۹۰ درصد (۱۱ میلیون و ۳۲۱ هزار و ۳۶۹ نفر) صفر بوده است. تنها برای ۱۰ درصد از مؤدیان (یک میلیون و ۲۶۶ هزار و ۳۴۲ نفر) مالیات بیش از صفر مورد توافق قرار گرفته است.

مالیات وصولی از برخی مشاغل و اصناف (عملکرد سال ۱۴۰۳):