توسعه خدمات بهزیستی برای افراد دارای اختلال طیف اتیسم در کشور

توسعه خدمات بهزیستی برای افراد دارای اختلال طیف اتیسم در ایران

سازمان بهزیستی کشور با هدف ارتقاء کیفیت زندگی افراد دارای اختلال طیف اتیسم، اقدامات گسترده‌ای را در زمینه توسعه مراکز توانبخشی و آموزشی آغاز کرده است. این اقدامات شامل افزودن مجوزهای جدید، گسترش مراکز ارائه خدمات و راه‌اندازی برنامه‌های حمایتی برای خانواده‌ها و افراد نیازمند به توانبخشی حرفه‌ای است.

مجوزهای جدید و گسترش مراکز توانبخشی

فاطمه عباسی، معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور، از اضافه شدن عنوان رسمی و اداری مجوز مرکز روزانه توانبخشی آموزشی اختلال طیف اتیسم بالای ۱۴ سال در درگاه ملی مجوزها خبر داد. این مراکز تخصصی با رویکردی چندبعدی، نیازهای آموزشی، مراقبتی، توانبخشی، فراغتی، هنری و ورزشی را در قالب خدمات یکپارچه برای افراد با اختلال طیف اتیسم فراهم می‌آورند.

سازمان بهزیستی کشور فعالیت خود را در زمینه خدمات‌رسانی به افراد دارای اتیسم از سال ۱۳۸۰ آغاز کرده است. در حال حاضر، این سازمان در ۳۱ استان کشور، ۱۲۲ مرکز روزانه آموزشی و توانبخشی اختلال طیف اتیسم با ۱۶۵۵ نیروی تخصصی و ۳۲ مرکز چندمعلولیتی با کاربری اتیسم با ۵۷۳ نیروی آموزش‌دیده را تحت نظارت دارد. این مراکز مجموعاً به نزدیک به ۵۵۰۰ کودک با اختلال طیف اتیسم خدمات ارائه می‌کنند.

خدمات مراکز آموزش و توانبخشی اتیسم

خدمات این مراکز شامل اجرای برنامه‌های توانبخشی آموزشی مبتنی بر مداخلات مرکز محور و خانواده محور است که با هدف ارتقاء توانمندی‌های افراد و بهبود کیفیت زندگی آن‌ها طراحی شده‌اند.

توانبخشی حرفه‌ای و اشتغال برای معلولین

سازمان بهزیستی کشور در راستای توانبخشی حرفه‌ای و بازگشت به جامعه، تعداد ۴۰۸ مرکز حرفه‌آموزی و ۱۳۸ کارگاه آموزشی تولیدی حمایتی ویژه افراد دارای معلولیت سخت اشتغال را تحت نظارت دارد. این مراکز به صورت تلفیقی به افراد دارای معلولیت، از جمله افراد با اختلال طیف اتیسم، خدمات ارائه می‌دهند.

در این مراکز، علاوه بر آموزش‌های پایه حرفه‌ای، بر ارتقای مهارت‌های ارتباطی و بین فردی، تقویت مهارت‌های شناختی و انجام فعالیت‌های روزمره زندگی برای هر فرد برنامه‌ریزی می‌شود. هدف اصلی، فراهم آوردن فرصت‌ها و آمادگی‌های لازم برای دستیابی به شغل پایدار است. در حال حاضر، ۴۰۲ توانخواه با اختلال طیف اتیسم بالای ۱۴ سال از خدمات این مراکز و کارگاه‌ها بهره‌مند هستند.

راه‌اندازی مراکز مراقبت موقت

با توجه به نیاز خانواده‌های دارای فرد با اختلال طیف اتیسم، مراکز مراقبت موقت نیز تحت نظارت سازمان بهزیستی راه‌اندازی شده‌اند. مراقبت موقت به خدماتی اطلاق می‌شود که به خانواده‌ها و مراقبین افراد مبتلا به اختلال طیف اتیسم این امکان را می‌دهد تا به طور موقت از مسئولیت‌های مراقبتی فارغ شوند و فرصتی برای تجدید قوا و استراحت پیدا کنند.

این خدمات معمولاً به صورت موقت و برای مدت محدود ارائه می‌شود و شامل مراقبت‌های یک روزه تا چند ماهه (با توجه به نیاز خانواده و تایید کمیته توانبخشی) است. پذیرش فرد در این مراکز به منزله پذیرش دائم و قطع ارتباط با خانواده نیست.

تقسیم‌بندی و خدمات مراکز اقامت موقت

مراکز اقامت موقت افراد دارای اختلال طیف اتیسم به دو دسته با محدوده سنی ۲ تا ۱۴ سال و بالای ۱۴ سال تقسیم‌بندی می‌شوند. خدمات ارائه شده در این مراکز شامل موارد زیر است:

• خدمات پزشکی و پرستاری
• خدمات توانبخشی و مراقبتی
• خدمات توانمندسازی
• خدمات توانبخشی حرفه‌ای با همکاری مراکز مربوطه
• خدمات آموزشی با همکاری مراکز روزانه، مدارس استثنایی و عادی
• تلاش برای توانمندسازی و تداوم خدمات لازم در طول مدت اقامت
• تلاش برای تقویت نقش خانواده در مراقبت و توانمندی توانخواه

در حال حاضر، مراکز اقامت موقت در ۸ استان کشور شامل آذربایجان شرقی، اصفهان، کرمان، کرمانشاه، تهران، خراسان رضوی، خراسان شمالی و یزد راه‌اندازی شده و مشغول ارائه خدمات به متقاضیان هستند.