محدودیت‌های جهانی شبکه‌های اجتماعی برای کودکان: از استرالیا تا چین

در پی نگرانی‌های فزاینده جهانی درباره تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان و رشد کودکان، کشورهای مختلفی در سراسر جهان اقدامات قانونی برای محدود کردن دسترسی افراد زیر سن قانونی به این پلتفرم‌ها را در دستور کار قرار داده‌اند. استرالیا با تصویب قانونی جدید، پیشگام این حرکت شده و کشورهای اروپایی نیز در حال پیروی از این رویکرد هستند، در حالی که ایالات متحده، ترکیه و چین هر یک مدل‌های متفاوتی را در پیش گرفته‌اند.

اقدام قاطع استرالیا و واکنش متا

استرالیا اخیراً قانونی را به تصویب رساند که دسترسی کاربران زیر ۱۶ سال به پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی را ممنوع می‌کند. این قانون از ۱۰ دسامبر لازم‌الاجرا شد و تأثیرات قابل توجهی به دنبال داشت. در واکنش به این تغییر، شرکت «متا»، مالک فیس‌بوک، اعلام کرد که ۵۵۰ هزار حساب کاربری را غیرفعال کرده است. این تعداد شامل ۳۳۰ هزار حساب در اینستاگرام، ۱۷۳ هزار حساب در فیس‌بوک و ۳۹ هزار حساب در «تردز» می‌شود.

حدود ۱۰ پلتفرم اصلی رسانه‌های اجتماعی مشمول این محدودیت‌ها هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به ایکس، اینستاگرام، فیس‌بوک، تیک‌تاک، یوتیوب، اسنپ‌چت، ردیت، توییچ، تردز و سرویس «کیک» (Kick) اشاره کرد.

اروپا در مسیر استرالیا

پس از اقدام استرالیا، چندین کشور اروپایی نیز به سمت اتخاذ تدابیر مشابه گام برداشته‌اند:

• دانمارک: در ۷ نوامبر قطعنامه‌ای را امضا کرد که دسترسی کاربران زیر ۱۵ سال به پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی را ممنوع می‌کند.
• اسپانیا: در ژوئن ۲۰۲۴ لایحه‌ای را تصویب کرد که سن قانونی برای رضایت حفاظت از داده‌ها را از ۱۴ به ۱۶ سال افزایش می‌دهد.
• فرانسه و نروژ: این کشورها نیز پیش از این محدودیت‌هایی را در رابطه با بلوغ دیجیتال کودکان اعمال کرده‌اند.

رویکردهای متفاوت در ایالات متحده، ترکیه و چین

در حالی که استرالیا و اروپا به سمت ممنوعیت‌های سنی حرکت می‌کنند، سایر کشورها مدل‌های نظارتی متفاوتی را در پیش گرفته‌اند:

ایالات متحده: محیط نظارتی پراکنده

در ایالات متحده، سیستم فدرال منجر به یک محیط نظارتی پراکنده برای تأیید سن و رضایت والدین شده است. چندین ایالت از جمله «فلوریدا» در حال بررسی ممنوعیت برخی از پلتفرم‌ها هستند، در حالی که تلاش‌های قانونی در سایر ایالت‌ها همچنان ادامه دارد.

ترکیه: بررسی ممنوعیت برای زیر ۱۵ سال

در ترکیه، مجلس ملی کبیر در حال بررسی ممنوعیت احتمالی استفاده از رسانه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال است. «ماهینور اوزدمیر گوکتاش»، وزیر خانواده و خدمات اجتماعی، تأکید کرده است که ارائه‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی موظف خواهند بود از دسترسی کاربران زیر این سن جلوگیری کنند. پیش‌نویس لایحه‌ای که مقررات رسانه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال را پوشش می‌دهد، انتظار می‌رود تا پایان ژانویه به کمیته مربوطه پارلمان ارائه شود.

چین: سختگیرانه‌ترین سیستم کنترل دیجیتال

چین با حفظ یکی از سختگیرانه‌ترین سیستم‌های کنترل دیجیتال جهان، از مدل کاملاً متفاوتی پیروی می‌کند. در این کشور:

• کودکان زیر ۱۸ سال با محدودیت‌هایی در برنامه‌های داده تلفن همراه مواجه هستند.
• دسترسی به برنامه‌های خاص در ساعات مشخصی محدود می‌شود.
• فقط به محتوایی اجازه استفاده داده می‌شود که توسط اداره فضای مجازی چین به عنوان پشتیبان رشد جسمی و روانی تأیید شده باشد.

محدودیت‌های زمانی استفاده از برنامه‌ها در چین به شرح زیر است:

نسخه چینی تیک‌تاک، «دویین»، حالت کودک را برای کاربران زیر ۱۴ سال فعال می‌کند و محتوای آموزشی مانند آزمایش‌های علمی و نمایشگاه‌ها را در اولویت قرار می‌دهد. در عین حال، بیشتر پلتفرم‌های اصلی رسانه‌های اجتماعی مستقر در ایالات متحده در چین ممنوع هستند.