نهاوند؛ قطب گشنیز ایران و چالش خام‌فروشی

جایگاه نهاوند در تولید گشنیز کشور

رضا بهراملو، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، با اشاره به اینکه بیش از ۷۰ درصد گشنیز کشور در نهاوند تولید می‌شود، بیان کرد که ۹۹ درصد سطح زیر کشت گشنیز در استان همدان به نهاوند اختصاص دارد. وی افزود که گشنیز محصولی کم‌آب‌بر و کم‌هزینه است که به دو روش بهاره و پاییزه کشت می‌شود و تمامی مراحل کشت آن به‌صورت مکانیزه انجام می‌گیرد. بهراملو همچنین خاطرنشان کرد که اسانس مرغوب گشنیز نهاوند، پایه تولید ۲۶۰ نوع عطر و ادکلن در کشورهای اروپایی است و فرآوری این محصول یکی از محورهای اصلی برنامه توسعه نهاوند به شمار می‌رود.

«گشنیز نهاوند قابلیت ثبت جهانی دارد و باید فرآوری این محصول در شهرستان انجام شود.»

ضرورت توسعه صنایع تبدیلی

حسن محمدی، مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، توسعه کشت گیاهان دارویی را یکی از برنامه‌های اصلی استان دانست و بر ضرورت توجه ویژه به صنایع تبدیلی مرتبط با آن تاکید کرد. وی اظهار داشت که در حال حاضر چهار واحد صنایع تبدیلی و فرآوری گیاهان دارویی و عرقیات در استان در حال احداث هستند و سازمان جهاد کشاورزی از سرمایه‌گذاران در این حوزه حمایت می‌کند.

• سه واحد سورت و بسته‌بندی گشنیز با ظرفیت سالانه ۷۰۰۰ تن فعال است.
• چهار واحد سورت و بسته‌بندی گشنیز با ظرفیت سالانه ۸۰۰۰ تن در حال احداث است.
• پیگیری برای احداث واحدهای عصاره و اسانس گشنیز با جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی.

محمدی تاکید کرد که با ایجاد واحدهای صنایع تبدیلی اسانس و عصاره گشنیز در نهاوند، ارزش افزوده قابل توجهی برای تولیدکنندگان و کشاورزان ایجاد شده و از خام‌فروشی جلوگیری خواهد شد.

ثبت ملی و جهانی گشنیز نهاوند

توکل آبشناس، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نهاوند، با اشاره به سطح زیر کشت ۵۵۰۰ هکتاری گشنیز در این شهرستان، تولید سالانه ۱۳ هزار تن را نشان‌دهنده رتبه نخست نهاوند در تولید گشنیز کشور دانست. وی افزود که ۷۰ درصد گشنیز کل کشور و ۹۰ درصد گشنیز استان همدان توسط کشاورزان نهاوندی تولید می‌شود.

آبشناس همچنین بیان کرد که کشت گشنیز با توجیه اقتصادی بسیار خوب، درآمدی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان در هر هکتار برای کشاورزان به همراه دارد. وی تاکید کرد که در حال پیگیری برای ثبت ملی و جهانی این محصول در نظام میراث کشاورزی جهان (جیاس) هستیم تا نهاوند صاحب عنوان جهانی در میراث کشاورزی جهان شود.

«گشنیز نهاوند نیز همانند انگور ملایر و گردوی تویسرکان باید دارای نظام تولید مخصوص خود باشد.»

وی به مشکلات ناشی از تحریم‌ها در بازاریابی و صادرات گشنیز اشاره کرد و گفت که یک واحد تولید روغن و اسانس گشنیز در شهرستان به دلیل تحریم‌ها غیرفعال شده و دو تن از تولیدات آن باقی مانده است. آبشناس افزود که گشنیز در کنترل آفات و بیماری‌ها نقش مهمی دارد و عصاره آن در صنایع دارویی و بهداشتی استفاده می‌شود. همچنین، این گیاه نقش مهمی در تغذیه زنبورهای عسل و تولید عسل طبیعی ایفا می‌کند.

راهکارهای توسعه و جلوگیری از خام‌فروشی

توسعه زیرساخت‌های صنایع فرآوری، تقویت صادرات و هدف‌گذاری بازارهای جدید برای محصولات فرآوری شده گشنیز، و ثبت ملی و جهانی این محصول، از جمله راهکارهای اصلی برای حذف خام‌فروشی گشنیز نهاوند است. ایجاد کارخانه‌های فرآوری می‌تواند به تولید محصولاتی نظیر اسانس، پودر و عصاره گشنیز منجر شود که نه تنها ارزش اقتصادی بالاتری دارند، بلکه امکان صادرات آن‌ها به بازارهای جهانی را نیز فراهم می‌آورد. این امر نیازمند سرمایه‌گذاری دولتی و خصوصی در این حوزه است.