فاز ۱۱ پارس جنوبی: پیشرفت‌های چشمگیر و چالش‌های پنهان در عملیات‌های تخصصی

موقعیت ۱۱b: تثبیت تولید اولیه

عملیات حفاری در موقعیت ۱۱b از سال ۱۳۹۹ آغاز شد و با تلاش‌های مستمر، چهار حلقه چاه در مردادماه ۱۴۰۲ وارد مدار تولید شدند. تزریق رسمی گاز به شبکه ملی در شهریور ۱۴۰۲، با حضور رئیس‌جمهور فقید، نقطه آغاز بهره‌برداری عملیاتی این فاز بود. این گام مهم، نشان‌دهنده موفقیت زیرساخت‌های اصلی شامل سکو، خطوط لوله و تأسیسات اولیه است که همگی با تکیه بر توان داخلی ساخته و نصب شده‌اند.

آمار تولید تجمعی از موقعیت ۱۱b تا پایان مردادماه ۱۴۰۳ به ۱۳۷ میلیارد فوت مکعب رسید. با حفاری و بهره‌برداری از پنج حلقه چاه جدید تا شهریور ۱۴۰۳، این میزان به ۳۷۷ میلیارد فوت مکعب (معادل تقریبی ۱۰.۷ میلیارد مترمکعب) افزایش یافت.

برنامه‌ریزی‌ها حاکی از آن است که با تکمیل حفاری سه حلقه چاه باقیمانده در این بخش تا سال ۱۴۰۵، پرونده توسعه موقعیت ۱۱b بسته خواهد شد تا تولید این بخش تثبیت شده و از افت زودهنگام آن جلوگیری به عمل آید.

موقعیت ۱۱a: مرحله پیشروی و چالش‌های آینده

موقعیت ۱۱a، که بخش مکمل فاز ۱۱ را تشکیل می‌دهد، در مراحل آماده‌سازی نصب قرار دارد. ساخت جکت چهارپایه آن تکمیل شده و آماده نصب در دریا است. مرحله حیاتی بعدی، آغاز حفاری ۱۵ حلقه چاه در این موقعیت است که پیش‌بینی می‌شود از زمستان ۱۴۰۳ آغاز گردد. هدف‌گذاری بلندمدت این است که با تکمیل و بهره‌برداری از شش حلقه چاه در فاز اول ۱۱a، تولید در پاییز ۱۴۰۶ عملیاتی شود.

شکست عملیات‌های تخصصی: اسیدکاری و حفاری

دو مورد اخیر که نگرانی‌ها را در خصوص سطح اجرای عملیات‌های با تکنولوژی بالا برجسته کرده است، شامل موارد زیر می‌شود:

1. شکست در عملیات اسیدکاری: عملیات اسیدکاری در یکی از چاه‌های جدید با شکست مواجه شده است. این شکست مستقیماً به «آماده‌سازی نامناسب موقعیت چاه» و «توان نامتعارف کشتی عملیاتی» نسبت داده شده است. این رخداد نه تنها زمان تولید را به تعویق انداخت، بلکه مستلزم اعزام مجدد تیم‌های تخصصی و اجرای اقدامات اصلاحی پرهزینه‌ای بود.
2. خطای مسیریابی در حفاری: فرآیند حفاری یکی از چاه‌های درون‌میدانی با تأخیر طولانی مواجه شد، زیرا تیم حفاری نتوانست به سازند هدف گازی دست یابد و به طور ناخواسته با یک لایه آب برخورد کرد. این اشتباه مهندسی، سناریویی پرهزینه را رقم زد که نیازمند اجرای عملیات‌های پیچیده تعمیراتی برای اصلاح مسیر یا در نهایت بستن دائمی چاه بوده است.

تحلیل ریشه‌ای و ضرورت تقویت نظارت

این شکست‌ها نشان می‌دهد که با وجود توانمندی داخلی در فازهای ساخت و نصب، در حوزه اجرای مهندسی دقیق، کنترل کیفی خدمات درون‌چاهی و مدیریت ریسک عملیاتی در شرایط سخت، کاستی‌هایی وجود دارد. در پروژه‌هایی با این ابعاد، عدم دقت در مراحل اولیه یا خطای ناوبری در حفاری، می‌تواند کل سرمایه‌گذاری را به خطر اندازد. تکرار این خطاها، به ویژه در پروژه‌های کلیدی ملی که با محدودیت‌های تأمین تجهیزات و خدمات خارجی مواجه هستند، توجیه‌پذیر نیست.

بنابراین، بازبینی و ارتقاء سخت‌گیرانه فرآیندهای کنترل کیفیت، اعتبارسنجی مجدد توانایی‌های پیمانکاران فرعی تخصصی و تقویت نظارت مستمر شرکت ملی نفت بر اجرای دقیق دستورالعمل‌های مهندسی، ضرورتی انکارناپذیر برای تضمین موفقیت مرحله تکمیل فاز ۱۱ و پروژه‌های مشابه آتی است.

تلاش‌ها برای پیگیری موضوع و شنیدن توضیحات مسئولان شرکت نفت و گاز پارس بی‌نتیجه ماند، اما این خبرگزاری همچنان منتظر پاسخگویی مسئولان مربوطه است.