بررسی عملکرد و چالش‌های هوش مصنوعی ایرانی در دوران محدودیت اینترنت

بررسی عملکرد هوش مصنوعی ایرانی در شرایط محدودیت اینترنت

در دورانی که دسترسی به اینترنت با چالش‌هایی روبرو است، کاربران ایرانی به دنبال راهکارهایی برای بهره‌مندی از هوش مصنوعی هستند. این وضعیت، توجهات را به پلتفرم‌های داخلی معطوف کرده تا میزان کارایی آنها در پاسخگویی به نیازهای کاربران در شرایط محدودیت سنجیده شود.

چالش‌های دسترسی و ثبت‌نام

در شرایط کنونی، پاسخگویی هوش مصنوعی‌های ایرانی به سوالات ساده‌ای نظیر پیش‌بینی آب‌وهوا یا تاریخ روز با دشواری همراه است. با این حال، پلتفرم‌هایی مانند ویرا، گپ‌جی‌پی‌تی، زی‌گپ و اُکیان عملکرد قابل قبولی از خود نشان داده‌اند.

مشکلات دسترسی به وب‌سایت‌ها

بسیاری از وب‌سایت‌های پلتفرم‌های هوش مصنوعی داخلی در نبود اینترنت غیرقابل دسترس هستند. برای مثال، وب‌سایت‌های هوشیار ۲۴، رخشای و هوشینا به هیچ عنوان باز نمی‌شوند.

فرایند ثبت‌نام و ارسال کد

از میان وب‌سایت‌های قابل دسترس، برخی نیاز به ثبت‌نام دارند و ممکن است در ارسال کد ورود با مشکل مواجه شوند. در این زمینه:

• زی‌گپ کد را از طریق تماس تلفنی ارسال می‌کند.
• اُکیان کد ورود را مستقیماً در همان صفحه لاگین به کاربر نشان می‌دهد.
• تنها ویرا بدون هیچ مشکلی و در همان تلاش اول، کد را ارسال می‌کند.

وابستگی به سرویس‌های خارجی و محدودیت‌ها

نکته‌ای که باید به آن توجه داشت، این است که اکثر پلتفرم‌های داخلی هوش مصنوعی، از APIهای خارجی استفاده می‌کنند. این وابستگی، محدودیت‌های جدی را در شرایط قطع اینترنت ایجاد می‌کند.

• پلتفرم‌هایی مانند زی‌گپ، گپ‌جی‌پی‌تی و اُکیان به سرورهای خارج از ایران متکی هستند.
• با قطع اینترنت، دسترسی به مدل‌های پیشرفته‌ای نظیر جمنای ۳ پرو و مولد ویدیوی Sora 2 غیرممکن می‌شود.

در حال حاضر، تنها تعداد محدودی از مدل‌های سبک و متن‌باز قادرند بدون اتصال به اینترنت، خدمات محدودی ارائه دهند. این مدل‌ها که معمولاً با نام خود پلتفرم شناخته می‌شوند، مانند ویرا و GapGPT 5.2 Lite، در حد یک چت‌بات ساده قابل استفاده هستند.

هزینه‌ها و کیفیت خدمات

اکثر پلتفرم‌های هوش مصنوعی داخلی رایگان نیستند و حق اشتراک ماهانه‌ای با مبالغ قابل توجهی دریافت می‌کنند که از ۳۰۰ هزار تومان تا ۴ میلیون تومان متغیر است. خدمات رایگان نیز معمولاً با محدودیت‌های زمانی همراه بوده و کاربرد چندانی برای کاربران ندارند.

کند بودن پردازش و هذیان‌گویی

یکی دیگر از مشکلات، کندی پردازش در برخی از این مدل‌هاست که کاربر را از دریافت پاسخ منصرف می‌کند. همچنین، پدیده «هذیان‌گویی» نیز در این مدل‌ها مشاهده می‌شود. به عنوان مثال، یکی از این پلتفرم‌ها، مسعود پزشکیان را فوتبالیست بازنشسته معرفی کرده و مدعی شده که گروه متالیکا در سال ۱۳۹۵ در تهران کنسرت برگزار کرده است.

با این حال، در پاسخ به سوالات عمومی‌تر مانند علائم سرماخوردگی یا نکات حل مشکل بی‌خوابی، این سرویس‌ها پاسخ‌های قانع‌کننده‌ای ارائه می‌دهند. برای اعتماد به پاسخ‌های هوش مصنوعی ایرانی، وجود ابزاری برای راستی‌آزمایی ضروری به نظر می‌رسد.

عدم پویایی در پاسخ‌ها و فقدان حریم خصوصی

نکته جالب توجه در پلتفرم ویرا این بود که برخلاف انتظار از هوش مصنوعی مولد که باید در هر درخواست، پاسخی متفاوت (حداقل در نگارش) ارائه دهد، این پلتفرم به یک سوال یکسان، دقیقاً همان پاسخ را ارسال می‌کند.

مدل‌هایی که بدون اتصال به اینترنت کار می‌کنند، قادر به پاسخگویی به سوالات ریاضی ساده، خلاصه‌سازی کتاب‌ها و ترجمه متون هستند، اما نیازهای کاربران ایرانی فراتر از این موارد است. متأسفانه، بر خلاف اکثر پلتفرم‌های خارجی که گزینه‌هایی برای جستجوی ناشناس یا استفاده از مدل بدون ذخیره تاریخچه چت ارائه می‌دهند، این امکان در پلتفرم‌های ایرانی وجود ندارد.

نتیجه‌گیری: راهی طولانی تا استقلال

در مجموع، پلتفرم‌های هوش مصنوعی داخلی ایران برای ارائه خدمات خود به سرویس‌دهندگان خارجی وابسته‌اند و بدون اینترنت، تنها می‌توانند به سوالات ابتدایی پاسخ دهند. تا زمانی که هوش مصنوعی واقعاً ایرانی و بدون وابستگی به APIهای خارجی توسعه نیابد، فاصله زیادی تا رسیدن به این هدف وجود دارد.