خبر کامل
مدیریت انرژی در دانشگاه‌ها: از نیروگاه خورشیدی تا چالش‌های زیرساختی
مدیریت مصرف انرژی در ایران، نه تنها یک چالش ملی بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است که نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، زمان‌بندی واقع‌بینانه و مشارکت همه‌جانبه تمامی مصرف‌کنندگان، اعم از دولتی و غیردولتی است. این رویکرد جامع، تنها راه دستیابی به اهداف واقعی در مدیریت بهینه مصرف انرژی کشور محسوب می‌شود.
چالش‌های انرژی: فراتر از مصرف
سیدمصطفی حسینعلی‌پور، مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت، با تأکید بر اینکه مسئله انرژی صرفاً به مصرف نهایی محدود نمی‌شود، به مشکلات جدی در حوزه‌های تولید و انتقال انرژی اشاره کرد. وی بیان داشت که با اصلاح ساختارها و افزایش بهره‌وری در نیروگاه‌ها، می‌توان با میزان سوخت ثابت، توان بیشتری تولید کرد که این امر بخش مهمی از چالش‌ها را کاهش خواهد داد. همچنین، هدررفت قابل توجهی از انرژی تولیدی در شبکه سراسری انتقال، لزوم تصمیم‌گیری‌های کلان در سطح کشور را گوشزد می‌کند.
الزام قانونی و نگاه آینده‌نگر به انرژی‌های تجدیدپذیر
بر اساس قانون، تمامی مراکز دولتی و دانشگاه‌ها موظف به تأمین بخشی از انرژی مورد نیاز خود از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر هستند. این الزام قانونی، گامی مهم در جهت کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و انرژی‌های غیرتجدیدپذیر است که دانشگاه‌ها و دستگاه‌های دولتی باید با جدیت برای اجرای آن اقدام کنند.
حسینعلی‌پور بر لزوم نگاه بلندمدت به این موضوع تأکید کرد و افزود: اجرای این سیاست‌ها نیازمند تأمین منابع مالی است که خوشبختانه بخشی از آن در قالب حمایت‌های دولتی پیش‌بینی شده است. همچنین، برآورد دقیق مصرف انرژی در هر بخش از دانشگاه‌ها، گام اولیه برای شناسایی نقاط ضعف و طراحی راهکارهای کاهش مصرف است.
احیای طرح «دانشگاه سبز» و گام‌های عملی
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت با اشاره به تجربه این دانشگاه، از نبود ابزارهای دقیق اندازه‌گیری مصرف انرژی در بسیاری از بخش‌ها ابراز تأسف کرد. وی تأکید کرد که نصب کنتورهای مجزا در دانشکده‌ها و بخش‌های مختلف، برای شناسایی دقیق نقاط ضعف و اجرای راهکارهای کاهش مصرف ضروری است.
طرح «دانشگاه سبز» که حدود دو تا سه سال پیش آغاز و سپس متوقف شده بود، مجدداً احیا شده است. این طرح علاوه بر انرژی، مصرف آب و فعالیت‌های فرهنگی برای نهادینه‌سازی مسئولیت‌پذیری در کاهش مصرف را نیز شامل می‌شود. دانشگاه علم و صنعت گام‌های عملی زیر را در این راستا برداشته است:
- تعیین دقیق میزان مصرف انرژی به تفکیک مصرف‌کننده‌ها.
- اجرای طرح «خوابگاه سبز» برای شناسایی و کاهش مصارف و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر.
- نصب کنتورهای مجزا در دانشکده‌ها.
- اجرای فعالیت‌های فرهنگی برای آشنایی دانشجویان با اصول توسعه پایدار و کاهش مصرف انرژی.
نیروگاه خورشیدی و هدف‌گذاری ۵ تا ۱۰ درصدی
یکی از اقدامات شاخص اخیر، نصب و راه‌اندازی نخستین نیروگاه کوچک خورشیدی در دانشگاه علم و صنعت با همکاری شرکت مپنا است. هدف‌گذاری این دانشگاه، تأمین حداقل پنج تا ۱۰ درصد برق مصرفی خود از طریق انرژی خورشیدی است. مذاکرات با شرکت‌های فعال در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر برای توسعه این نیروگاه در مقیاس بزرگ‌تر نیز آغاز شده است.
حسینعلی‌پور خاطرنشان کرد که دستیابی به سهم تعیین‌شده انرژی‌های تجدیدپذیر برای دانشگاه‌ها، یک الزام قانونی و اقتصادی است؛ چراکه در صورت عدم تحقق این هدف، جرایم سنگینی متوجه بودجه دانشگاه‌ها، به‌ویژه از منظر قیمت برق، خواهد شد.
نقش مشوق‌ها و تولید غیرمتمرکز انرژی
مدیر دفتر توسعه پایدار دانشگاه علم و صنعت ایران، علاوه بر جرایم، بر نقش مشوق‌ها در ایجاد اراده سازمانی برای کاهش مصرف انرژی تأکید کرد. وی پیشنهاد داد که مدل تولید انرژی، به جای تمرکز صرف بر نیروگاه‌های بزرگ، به سمت تولید غیرمتمرکز تغییر یابد. این رویکرد، مجموعه‌های بزرگ مانند دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها و مجتمع‌های مسکونی را به تأمین بخشی از برق مورد نیاز خود از منابع ترکیبی (گاز و انرژی‌های تجدیدپذیر) تشویق می‌کند.
یکی از مهم‌ترین ابزارهای تشویقی، امکان فروش برق مازاد تولیدی توسط مجموعه‌ها به شبکه سراسری در زمان پیک مصرف است. با توجه به شکل‌گیری بورس انرژی و طرح انرژی سبز، این مجموعه‌ها می‌توانند هزینه‌های سرمایه‌گذاری خود را از محل فروش برق به شبکه، حتی با قیمت‌هایی چند برابر، جبران کنند.
چالش‌های فنی و زیرساختی پیش رو
توسعه تولید غیرمتمرکز انرژی با چالش‌هایی نیز همراه است:
- تولید پنل‌های فتوولتائیک: در حال حاضر، ایران تولیدکننده اقتصادی و رقابت‌پذیر پنل‌های فتوولتائیک نیست.
- تجهیزات کلیدی: بومی‌سازی اینورترها توسط جهاد دانشگاهی یک نقطه قوت است، اما سیستم‌های ذخیره‌ساز (باتری‌های لیتیومی) بخش قابل توجهی از هزینه پروژه‌ها را به خود اختصاص می‌دهند.
- اتصال به شبکه و اندازه‌گیری هوشمند: نحوه اتصال برق تولیدشده به شبکه و جلوگیری از ناپایداری آن، همچنین تفکیک و اندازه‌گیری دقیق برق تولیدی، از مسائل جدی زیرساختی هستند. عدم شناسایی هوشمند میزان تولید، می‌تواند منجر به اعمال جرایم و از بین رفتن انگیزه سرمایه‌گذاری شود.
بازگشت سرمایه و هم‌افزایی ملی
امکان فروش برق مازاد به شبکه در زمان پیک مصرف، با شرایط فنی مناسب، می‌تواند هزینه‌های سرمایه‌گذاری را در یک بازه چهار تا پنج‌ساله جبران کند و حتی پس از آن به درآمد پایدار منجر شود. این امر به‌ویژه برای دانشگاه‌ها می‌تواند بسیار راهبردی و انگیزه‌بخش باشد.
برای توسعه انرژی خورشیدی، هم‌افزایی دانشگاه، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنعت کلیدی است. دانشگاه علم و صنعت آمادگی همکاری با بخش‌هایی را دارد که تاکنون ورود جدی به مباحث فنی نداشته‌اند. پیوند شرکت‌های دانش‌بنیان با شرکت‌های بزرگ صنعتی مانند مپنا، می‌تواند مسیر توسعه فناوری و تولید انبوه تجهیزات را هموار کند. این رویکرد، علاوه بر کاهش هزینه‌ها و ایجاد اشتغال، در بلندمدت می‌تواند ارزبری مثبتی برای کشور به همراه داشته باشد.
گذار از نگاه بخشی به نگاه جامع در سیاست‌گذاری
حسینعلی‌پور بر ضرورت تغییر رویکرد در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور تأکید کرد. وی معتقد است با توجه به چالش‌های جدی در حوزه‌های آب، انرژی و محیط‌زیست، باید از نگاه‌های بخشی و سیاست‌گذاری‌های جزیره‌ای وزارتخانه‌ها عبور کرده و به سمت یک نگاه جامع و هم‌بسته حرکت کنیم.
موضوعاتی مانند آب، انرژی، محیط‌زیست و امنیت غذایی کاملاً به یکدیگر مرتبط هستند و نمی‌توان برای یکی تصمیم گرفت، بدون آنکه به دیگری اندیشید. به اعتقاد وی، این حوزه‌ها باید در سطح سیاست‌گذاری توسعه کشور به دانشگاه‌ها سپرده شود تا سناریوهای قابل اتکا و علمی با در نظر گرفتن همه این پیوندها تدوین شوند. این نگاه یکپارچه، نیازمند بررسی هم‌زمان موضوعات و تدوین سناریوهای توسعه‌ای برای تخصیص هدفمند بودجه‌ها در کشور است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۷:۱۶ - ۱۴۰۴/۱۰/۲۹