کرمان؛ از خشکسالی و فرونشست تا سیلاب ویرانگر

چالش‌های آبیاری در جنوب کرمان

یکی از مهم‌ترین سازه‌های آبی در جنوب کرمان، سد جیرفت است که با گذشت سال‌ها از ساخت آن، شبکه آبیاری پایین‌دست آن همچنان تکمیل نشده است. کشاورزان منطقه مدت‌هاست که در انتظار بهره‌برداری کامل از این شبکه هستند، اما عملاً زیرساخت‌های موجود نیز نیاز مبرم به لایروبی و توسعه دارند. علاوه بر این، هلیل رود، تنها رودخانه دائمی کرمان، که زمانی از جیرفت جاری و به جازموریان ختم می‌شد، اکنون سال‌هاست که پشت سدها خشکیده و تنها در پی بارندگی‌های شدید به صورت مقطعی جریان می‌یابد.

سیلاب پس از خشکسالی: پارادوکس مدیریت آب

در سال آبی گذشته، استان کرمان شاهد کاهش چشمگیر ۶۰ درصدی بارندگی بود، اما در ماه‌های اخیر، بارندگی‌ها در جنوب استان منجر به وقوع سیلاب‌های مخرب شد. این سیلاب‌ها خسارات قابل توجهی به بخش کشاورزی، راه‌های فرعی و زیرساخت‌ها وارد کرده است. این وضعیت، این پرسش را در اذهان عمومی ایجاد کرده که چرا پس از سال‌ها خشکسالی، با کوچکترین بارندگی، به جای استحصال آب، شاهد جاری شدن سیلاب و تخریب هستیم؛ در حالی که مسئولان همواره از توسعه سیل‌بندها، استحصال آب‌های زیرزمینی و اصلاح الگوی کشت سخن گفته‌اند.

اقدامات و راهکارهای مسئولان

مرمت سیل‌بندها و لایروبی رودخانه‌ها

سیدمصطفی آیت‌اللهی موسوی، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان، در خصوص راهکارهای پیشگیری از سیلاب اظهار داشت: «یکی از مهم‌ترین اقداماتی که پس از سال‌ها خشکسالی در جنوب کرمان باید انجام شود، مرمت سیل‌بندها و لایروبی رودخانه‌ها است. همچنین باید مسیرهای سیلاب بازگشایی شوند تا از ورود آب به مزارع کشاورزی و مناطق مسکونی جلوگیری شود.» وی همچنین بر لزوم آمادگی فرمانداران و مسئولان محلی برای مقابله با بارندگی‌های احتمالی پیش رو تاکید کرد.

افزایش ذخیره آب در سدها و لایروبی

حمید علیدادی سلیمانی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمان، نیز به جلوگیری از ساخت و ساز در حریم رودخانه‌ها به عنوان یک اقدام کلیدی برای مهار سیلاب اشاره کرد. وی افزود: «در سال جاری شاهد افزایش بارندگی نسبت به سال گذشته بودیم و هم‌اکنون ۱۲۰ میلیون مترمکعب آب در سدهای استان کرمان ذخیره شده است. به عنوان مثال، سد نساء بم بیش از دو برابر میزان آب قبل از بارندگی‌ها، آبگیری شده است.» وی همچنین از لایروبی ۷۰ کیلومتر از رودخانه‌های استان خبر داد و بر لزوم ادامه این روند تاکید کرد.

با توجه به پیش‌بینی افزایش بارندگی در سال جاری، انتظار می‌رود میزان آبگیری سدها و سیل‌بندها بیشتر شود. با این حال، باید توجه داشت که سیل‌بندهایی که سال‌ها به دلیل خشکسالی بدون آب بوده‌اند، اکنون دچار آسیب شده‌اند و تخصیص اعتبار لازم برای مرمت آن‌ها جهت مقابله با سیلاب‌های احتمالی، امری ضروری است.