افزایش مصرف قلیان و پیامدهای جدی آن برای سلامت و جامعه ایرانی

تغییرات فرهنگی و اجتماعی

مصرف قلیان نه تنها به یک عادت اجتماعی تبدیل شده، بلکه به تدریج در حال تغییر نگرش‌های فرهنگی جامعه نسبت به استعمال دخانیات است.

شکسته شدن قبح مصرف در حضور والدین

در حالی که کشیدن سیگار در حضور والدین همواره ناپسند تلقی شده و فرزندان از آن اجتناب می‌کنند، قلیان به پدیده‌ای جمعی تبدیل شده که حتی در حضور والدین نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این امر، قبح استعمال دخانیات در جمع خانواده را از بین برده و زمینه را برای پذیرش بیشتر آن فراهم می‌آورد.

عادی شدن مصرف در زنان

به‌طور سنتی، استعمال سیگار توسط زنان در انظار عمومی پذیرفته نیست و این موضوع تا حدودی آن‌ها را در برابر اعتیاد به مواد دخانی محافظت می‌کند. اما مصرف قلیان، به‌ویژه به صورت دسته‌جمعی و خانوادگی، باعث عادی شدن استعمال دخانیات در میان زنان شده و بازار جدیدی برای صنعت دخانیات ایجاد کرده است. آمارها نشان می‌دهد که شیوع استعمال دخانیات در زنان از ۱.۴ درصد در سال ۱۳۷۲ به حدود ۳.۵ درصد در سال ۱۳۹۰ رسیده است که اگرچه هنوز کمتر از کشورهای توسعه‌یافته است، اما نسبت به ۲۰ سال پیش، نزدیک به ۳ برابر افزایش داشته است.

تأثیر والدین بر فرزندان

مطالعات متعددی نشان داده‌اند که فرزندان خانواده‌هایی که والدینشان مصرف‌کننده مواد دخانی هستند، احتمال بیشتری دارد که در آینده خود نیز به استعمال دخانیات روی آورند. این امر چرخه‌ای از اعتیاد را در نسل‌های بعدی تداوم می‌بخشد.

قلیان و خطرات سرطان

مصرف قلیان، خطرات جدی و متعددی برای سلامتی به همراه دارد و می‌تواند منجر به ابتلا به انواع سرطان‌ها شود:

• سرطان ریه: تحقیقات نشان داده‌اند که شیوع سرطان ریه در مصرف‌کنندگان قلیان به طور قابل توجهی بیشتر است.
• سرطان لب، دهان و مری: به دلیل غلظت بالای دود قلیان و تجمع آن در دهان، و همچنین ریزش قطران روی لب و داخل دهان، خطر ابتلا به سرطان لب، دهان و مری در مصرف‌کنندگان قلیان افزایش می‌یابد.
• سرطان حنجره و حلق: سرطان حنجره و حلق نیز از جمله سرطان‌هایی است که در مصرف‌کنندگان قلیان شایع‌تر است.
• سرطان مثانه: مطالعات متعددی افزایش ابتلا به سرطان مثانه را در مصرف‌کنندگان قلیان نشان داده‌اند.
• دیسپلازی سلول‌های دهان: مواد موجود در دود قلیان باعث ایجاد اختلال در سلول‌های دهان می‌شوند که این سلول‌های جهش‌یافته، استعداد تبدیل شدن به سرطان دهان را دارند.
• سرطان خون: وجود ترکیبات بنزن در تنباکوهای معطر و معسل، می‌تواند منجر به سرطان خون در طی ۳ تا ۱۵ سال شود.