نقد و بررسی فیلم «الا مک‌کی»: روایتی انسان‌محور از سیاست و خانواده

جیمز ال. بروکس: استاد روایت زنان پیچیده

جیمز ال. بروکس، نویسنده و کارگردان برجسته آمریکایی، همواره در آثار خود به سراغ شخصیت‌های زن پیچیده با زندگی‌های چندلایه و پرفراز و نشیب رفته است. در جهان داستانی او، این شخصیت‌ها اغلب در حرفه و مسیر شغلی خود موفق‌تر از انتخاب‌های عاطفی‌شان عمل می‌کنند، اما با زبانی تیز، هوشمندانه و سرشار از طنازی درباره اشتباهاتشان سخن می‌گویند. دیالوگ‌های بروکس، که بسیاری از فیلم‌سازان معاصر هنر نوشتن آن را فراموش کرده‌اند، از نقاط قوت اصلی آثار اوست.

«الا مک‌کی» نیز از این قاعده مستثنی نیست. این فیلم، که پس از آثار ماندگاری چون «نمایش مری تایلر مور»، «اخبار تلویزیونی»، «شرایط مهرورزی» و «بهتر از این نمی‌شود» ساخته شده، داستان یک سیاستمدار جوان و آرمان‌گرا را روایت می‌کند که میل سیری‌ناپذیرش برای «درست‌کردن همه‌چیز»، ریشه در خانواده‌ای دارد که اساساً قابل ترمیم نیست.

روایت در سال ۲۰۰۸: فاصله‌ای از خشم سیاسی امروز

بروکس داستان فیلم را در سال ۲۰۰۸ میلادی روایت می‌کند. این انتخاب زمانی هوشمندانه، به فیلم اجازه می‌دهد تا از شکاف‌ها و خشم فزاینده سیاست امروز آمریکا فاصله بگیرد. با این حال، گاهی اوقات این روایت ساده‌دلانه، کهنه یا حتی غبارگرفته به نظر می‌رسد و فضای فیلم بیش از آنکه به سیاست و فرهنگ قرن بیست‌ویکم نزدیک باشد، یادآور آثار کلاسیک مانند «آقای اسمیت به واشنگتن می‌رود» است. «الا مک‌کی» همانند قهرمانش، فیلمی شلوغ و نامنظم است، اما نقاط قوت آن تا حد زیادی این بی‌نظمی‌ها را جبران می‌کند.

صعود غیرمنتظره الا به فرمانداری

در سال ۲۰۰۸، الا (با بازی اما مکی) معاون ۳۴ ساله فرماندار ایالتی شبیه نیویورک است. مربی سیاسی او، بیل (با بازی آلبرت بروکس)، فرمانداری است که در آستانه ترک سمت خود برای پیوستن به کابینه رئیس‌جمهور قرار دارد. این جابه‌جایی به این معناست که الا، بدون آنکه در انتخاباتی پیروز شده باشد، به‌زودی فرماندار ۳۴ ساله ایالت خواهد شد.

بیل هنگام خداحافظی، با صراحت به الا می‌گوید که رسیدن به این مقام از طریق جانشینی، تنها راهی بوده که او می‌توانسته به این جایگاه برسد. از نگاه او، الا بیش از حد صادق، مستقیم و سازش‌ناپذیر است؛ ویژگی‌هایی که شاید رأی‌دهندگان را قانع نکند. با این حال، او از وفاداری بی‌چون‌وچرای اطرافیانش برخوردار است:

• عمه هلن (جیمی لی کرتیس) صریح و پرشور
• دستیار اداری همدلش، استل (جولی کاونر)
• راننده و محافظش، سرباز نش (کومیل نانجیانی)

متأسفانه، نقش کومیل نانجیانی کمتر از ظرفیتش به کار گرفته شده است.

گذشته‌ای آشفته و خانواده‌ای ناکارآمد

فیلم با فلش‌بکی به دوران دبیرستان الا، تصویری از گذشته او ارائه می‌دهد. الا در آن زمان دانش‌آموز سال آخر است و تمام تلاشش را می‌کند تا بی‌نقص باشد و خانواده‌ای ایده‌آل برای مادرش (ربکا هال) و برادر بسیار جوان‌ترش، کیسی، بسازد. اما مشکل اصلی، پدر خانواده، ادی (وودی هارلسون) است؛ مردی بی‌مسئولیت که به دلیل روابط متعدد با کارمندان زن خود اخراج شده است.

وقتی خانواده ناچار به نقل مکان می‌شود، الا نزد عمه هلن می‌ماند. پس از مرگ مادر، کیسی به مدرسه شبانه‌روزی نظامی فرستاده می‌شود. الا نیز، شاید برای ساختن همان خانواده‌ای که هرگز نداشته، با دوست‌پسر دوران دبیرستانش، رایان (جک لودن)، ازدواج می‌کند؛ مردی اجتماعی و خوش‌برخورد که در زنجیره رستوران‌های پیتزای خانوادگی‌شان کار می‌کند.

بحران‌های سیاسی و خانوادگی

با بازگشت به سال ۲۰۰۸، رسانه‌ها پس از اعلام رفتن بیل، اطراف الا را گرفته‌اند. رایان با شتاب خود را می‌رساند و او را در آغوش می‌کشد. اما این پرسش در ذهن شکل می‌گیرد: آیا او واقعاً به همسرش افتخار می‌کند و می‌خواهد حمایتش را نشان دهد، یا امیدوار است مقام جدید الا برای خودش توجه و نفوذ بیشتری به همراه بیاورد؟

الا به‌عنوان فرماندار سوگند یاد می‌کند و بلافاصله با بحران‌هایی هم در عرصه سیاست و هم در زندگی خانوادگی روبه‌رو می‌شود. تخلفات جزئی او در استفاده از اموال دولتی ناگهان به دستاویزی برای حملات رقبای سیاسی تبدیل می‌شود. هم‌زمان، پدری که سال‌ها هیچ تماسی با فرزندانش نداشته، دوباره سر و کله‌اش پیدا می‌شود؛ نه از سر پشیمانی یا پذیرش مسئولیت، بلکه به این دلیل که نامزد جدیدش شرط کرده تنها در صورتی با او می‌ماند که با الا و کیسی آشتی کند.

رابطه لطیف الا و کیسی: قلب تپنده فیلم

نگرانی اصلی الا، محافظت از برادرش، کیسی (با بازی درخشان اسپایک فرن) است. کیسی جوانی باهوش، اما شکننده و گوشه‌گیر است. او اصرار دارد که از ترک آپارتمانش نمی‌ترسد، بلکه فقط ترجیح می‌دهد بیرون نرود. هر دو خواهر و برادر بیش از حد فکر می‌کنند. الا همواره می‌کوشد هم‌زمان ده‌ها مشکل را حل کند، در حالی که کیسی با اضطراب دست‌وپنجه نرم می‌کند و هنوز درباره رفتاری که یک سال پیش با دختری که دوستش دارد (آیو ادبیری در نقش سوزان) نشان داده، وسواس فکری دارد.

برخی از بهترین صحنه‌های فیلم به رابطه لطیف میان الا و کیسی اختصاص دارد؛ جایی که آن‌ها به تفاوت‌ها و محدودیت‌های یکدیگر احترام می‌گذارند: نیاز الا به درست‌کردن همه‌چیز و نیاز کیسی به اینکه «درست» نشود. کیسی در یکی از دیالوگ‌های ماندگار می‌گوید:

«تصمیم گرفتم عادی نباشم؛ چیزی ساده‌تر انتخاب کن.»

نقاط قوت و ضعف فیلم

در مجموع، داستان‌های شخصی فیلم بسیار موفق‌تر از تفسیرهای سیاسی آن از کار درآمده‌اند و پایان‌بندی فیلم ناگهانی و تا حدی ناپخته است. همانند آخرین فیلم بلند بروکس در سال ۲۰۱۰ با عنوان «از کجا می‌دانی»، «الا مک‌کی» نیز به‌عنوان یک کل منسجم عمل نمی‌کند. این فیلم بیش از آنکه یک روایت یکپارچه باشد، مجموعه‌ای از لحظه‌هاست. با این حال، برخی از این لحظه‌ها آن‌قدر خوب، خوش‌بینانه و سرشار از دیالوگ‌های درخشان و شخصیت‌پردازی دوست‌داشتنی هستند که تماشای فیلم را به تجربه‌ای ارزشمند و دلپذیر تبدیل می‌کنند.