محمد آفریده: استقلال و تنوع، راهکار کاهش حواشی جشنواره فجر

نقش هیئت انتخاب و حواشی همیشگی

آفریده معتقد است که انتخاب آثار برای جشنواره فجر همواره با حواشی همراه بوده است. او این نارضایتی‌ها را تا حدی ناشی از عدم تعادل و تناسب در تولیدات سینمایی ایران می‌داند. سینماگران انتظار حضور در جشنواره‌های معتبر مانند فجر را دارند و همین انتظارات، مجموعه‌ای از حواشی را متوجه این رویداد می‌کند.

«ساختار جشنواره فجر و مجموعه فعالیت‌هایی که هر جشنواره‌ای دارد باید به شکلی باشد که بتواند رنگین کمانی از تمام ظرفیت‌های فکری را به تناسب اهدافش در خود بپذیرد. اگر این تعامل و مدیریت وجود داشته باشد، نتیجه عملکرد هیئت انتخاب یا هیئت مشاوران دبیر با حواشی بسیار کمتری روبرو خواهد بود.»

تأثیر عوامل بیرونی بر جشنواره‌ها

این تهیه‌کننده تصریح کرد که میزان انتقادات و حواشی در دوره‌های مختلف جشنواره فجر، کم و زیاد بوده و به مسائل بسیاری وابسته است. جشنواره‌های ایران تابع و متأثر از اتفاقات و مسائل مختلف جامعه هستند و شرایط عمومی بر آن‌ها تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل، نمی‌توان یک روش ثابت را تأیید کرد و از عدم بروز حواشی مطمئن بود.

• جشنواره‌ها معمولاً تابع درخواست‌ها هستند.
• دخالت‌ها در فرآیند انتخاب آثار دیده می‌شود.
• سوءتفاهم‌ها و سیاست‌زدگی‌ها از عوامل مؤثرند.

رویکرد جهانی در انتخاب آثار

آفریده با اشاره به جشنواره‌های مهم دنیا، تأکید کرد که در بسیاری از این رویدادها، هیئت انتخاب روشنی وجود ندارد. در این جشنواره‌ها، سیاست‌گذاران و دبیر جشنواره با مشورت فعالان و کارشناسان حوزه، فیلم‌ها را انتخاب می‌کنند. او معتقد است که در ایران، حواشی پدید آمده بیشتر به حوزه مدیریت مربوط می‌شود تا فیلمسازان، چرا که جشنواره‌ها بیش از هر چیز تابع انتظارات، سوءتفاهم‌ها و درخواست‌ها هستند.

ضرورت استقلال و نگاه به آینده

وی افزود: «هر وقت جشنواره‌ها به حوزه فرهنگ و هنر نزدیک‌تر شدند، رویدادهایی پویاتر و بهتر بودند و هر وقت از آن ماهیت هنری و فرهنگی خود دور شدند و سیاست‌زده شدند و به مباحثی خارج از حوزه هنر و سینما نگاه کردند، حواشی‌شان بیشتر شد.» آفریده استقلال جشنواره‌ها را مهم‌ترین اقدام برای بهبود وضعیت آن‌ها دانست و تأکید کرد که آینده‌سازی باید فارغ از هر مسئله‌ای در اولویت باشد.

تنوع در تولیدات، ضامن آینده سینما

در پایان، آفریده به نیاز سینمای ایران به تنوع در تولیدات اشاره کرد. او بیان داشت که همه سلیقه‌ها باید بتوانند فعالیت کنند و بستر تولید اثر سینمایی برای همه مهیا باشد. در حال حاضر، بسیاری از سینماگران فعالیتی ندارند و شرایط تولید و پخش به گونه‌ای نیست که همه نگاه‌ها بتوانند در سینما حضور داشته باشند.

«من همیشه گفته‌ام که با فیلم ساختن طیف‌های مختلف جای کسی تنگ نمی‌شود و اگر همه دیدگاه‌ها بتوانند فیلم بسازند ما می‌توانیم تنوع داشته باشیم و این تنوع می‌تواند آینده سینما را بسازد و بیمه کند و اگر غیر از این باشد ما با جشنواره‌ای روبرو هستیم که فقط نگاه‌هایی خاص و محدود در آن راه پیدا می‌کنند.»

او افزود که رسیدن به این تناسب و تعادل در سینما، جشنواره‌ها را سازنده‌تر خواهد کرد و از سلطه نگاه‌های خاص و محدود که قدرت مالی و ساختاری سینما را در اختیار دارند، جلوگیری می‌کند.