تئاتر کودک در چهارمحال و بختیاری: ظرفیتی فراموش شده و چالش‌های پیش‌رو

چالش‌های فرهنگ‌سازی و زیرساختی

«محمدرضا سمیع»، کارگردان نمایش «الاغ سم طلا»، که یکی از تازه‌ترین آثار تئاتر کودک در استان است و به مضرات فضای مجازی می‌پردازد، بر ضعف فرهنگ‌سازی در این حوزه تاکید می‌کند. او تئاتر کودک را یک ابزار فرهنگی جدی می‌داند که هدفش پرورش تخیل و گسترش دامنه لغات کودکان است، اما در زمینه اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی با چالش‌های زیادی روبروست.

سالن‌های نامناسب، مانع اصلی

یکی از بزرگترین موانع در مسیر تئاتر کودک در چهارمحال و بختیاری، نبود سالن‌های مناسب است. سمیع می‌گوید: «در حال حاضر، هیچ سالنی در استان وجود ندارد که کاملاً متناسب با نیازهای تئاتر کودک باشد. دو سالن موجود نیز فرسوده و نامناسب هستند و حتی برخی سالن‌های آمفی تئاتر دانشگاه‌ها و ادارات، تنها برای استفاده‌های اجتماعی ساخته شده‌اند و استانداردهای لازم برای اجرای تئاتر را ندارند.»

• پیشنهاد کارشناسان: نیاز به نظارت بیشتر بر طراحی و ساخت سالن‌ها.
• فرصت‌های آتی: فرهنگسراهای در حال تعمیر و ساخت شلمزار و فارسان می‌توانند به سالن‌های مناسب با ظرفیت ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر تبدیل شوند.

نقش والدین در ترویج تئاتر

سمیع بر نقش حیاتی والدین در فرهنگ‌سازی تئاتر کودک تاکید می‌کند و از آنها می‌خواهد که کودکان را با محیط تئاتر آشنا کرده و زمینه لذت بردن آنها از نمایش‌ها را فراهم آورند. او اشاره می‌کند که گاهی مردم به تئاتر جدی نگاه نمی‌کنند و فضای آن را به مکانی برای شوخی و خوردن تنقلات تبدیل می‌کنند. با این حال، معتقد است که اگر مردم یک نمایش خوب ببینند، علاقه‌مند خواهند شد و اهالی هنر به دنبال آشتی با جامعه هستند.

تلاش‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

«احمدرضا واحد»، مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان چهارمحال و بختیاری، نبود اعتبارات را یکی از مشکلات اصلی تئاتر کودک می‌داند. با این حال، کانون با درک اهمیت تئاتر در جذب هنر و انتقال مفاهیم اخلاقی و تربیتی، اقدام به انتشار فراخوان تولید تئاتر کودک کرده است.

بازسازی سالن و حمایت از هنرمندان بومی

واحد با اشاره به اینکه تئاتر می‌تواند فرصتی مناسب برای گردهمایی خانواده‌ها و ایجاد شادی در استان سردسیر چهارمحال و بختیاری باشد، خبر از بازسازی سالن آمفی تئاتر اداره کل کانون داده است. این بازسازی، فضایی مناسب برای اجرای تئاتر کودک و نوجوان فراهم کرده است. او همچنین از برنامه‌ریزی برای استفاده از کارگردان‌های بومی استان در تولید نمایش‌های کودکانه و حمایت دستگاه‌های فرهنگی از آنها خبر داد.

• آثار در دست اجرا: دو تئاتر در حوزه کودک و نوجوان تاکنون روی صحنه رفته و دو تئاتر دیگر از جمله «چهار صندوقچه شادی» اثر حسن مجیدی و «هفت خان کودکان» اثر سروش ضیاء از اواسط بهمن ماه در شهرکرد و بروجن اجرا خواهند شد.
• اهمیت تئاتر: تئاتر بهترین راه برای تربیت کودکان و انتقال مفاهیم تربیتی و اخلاقی به آنهاست.

واحد بر همکاری دستگاه‌های فرهنگی برای حمایت از تئاتر تاکید دارد و پیشنهاد می‌کند که دستگاه‌های اجرایی می‌توانند برای کارکنان خود بلیت نیم‌بها تهیه کرده و این فعالیت فرهنگی را ترویج دهند.

تئاتر درمانی: ابزاری علمی برای پرورش کودکان

«مهرداد رضاپور»، دکترای مشاوره خانواده، به اهمیت تئاتر درمانی اشاره می‌کند و آن را یک الگوی درمانی علمی و کاربردی برای کودکان می‌داند که می‌تواند در رفع اختلالاتی مانند اضطراب، ترس‌های اجتماعی، و افزایش اعتماد به نفس و مسئولیت‌پذیری کودکان مؤثر باشد.

• تقویت مهارت‌ها: تئاتر در بهبود و تقویت مهارت‌های عمومی کودکان ضروری است.
• همکاری متخصصان: کارگردانان و بازیگران برای پرداختن به مقوله درمانی باید با متخصصان روانشناسی کودک و خانواده همکاری کنند.
• فرهنگ‌سازی: کانون پرورش فکری می‌تواند با تبلیغ تئاتر تربیتی در مدارس و انجمن‌های فرهنگی، خانواده‌ها را با این ظرفیت آشنا کند.

رضاپور می‌گوید که با اجرای تئاتر، کودک خود را در نقش قهرمان داستان قرار می‌دهد و احساس قدرت غلبه بر مشکلات را تجربه می‌کند که این تجربه به او کمک می‌کند تا در زندگی واقعی بهتر با چالش‌ها روبرو شود. او به نویسندگان و کارگردانان توصیه می‌کند برای تولید آثار علمی و مؤثرتر، با انجمن‌های روانشناسی و متخصصان همکاری کنند.

تئاتر کودکان به دو صورت اجرا می‌شود: یکی با استفاده از بازیگران بزرگسال و نمادهای حیوانی، و دیگری با استفاده از خود کودکان. در هر دو حالت، کودکان می‌توانند با ایفای نقش، مشکلات خود را بهتر درک کرده و راه‌حل‌های مناسبی برای آنها پیدا کنند. همکاری بین هنرمندان و متخصصان روانشناسی در حوزه تئاتر درمانی، برای بهبود عملکرد ذهنی و رفتاری کودکان و ارائه آموزش‌های مفید به خانواده‌ها ضروری است.

سخن پایانی: ظرفیتی فراموش شده

تئاتر کودک در چهارمحال و بختیاری، ظرفیتی فرهنگی است که با وجود پتانسیل‌های بالا، به دلیل چالش‌های فرهنگی، اجرایی و زیرساختی، به خوبی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. در جامعه‌ای که فضای مجازی به سرعت جایگزین فعالیت‌های فرهنگی می‌شود، تئاتر کودک می‌تواند نقش مهمی در جذب جوانان به هنر و حفظ هویت فرهنگی ایفا کند.

نیاز است که دستگاه‌های مربوطه، والدین و جامعه به طور همگانی به این حوزه توجه ویژه‌ای داشته باشند. تئاتر کودک نه تنها سرگرمی است، بلکه فرصتی برای یادگیری، رشد و ارتباط عمیق‌تر خانواده با کودکان است. با همکاری همه‌جانبه و برنامه‌ریزی‌های جدی، می‌توان این حوزه را به یکی از چهره‌های ماندگار فرهنگ استان تبدیل کرد و آینده‌ای روشن‌تر برای نسل‌های آتی رقم زد.