جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی: توسعه گیاهان دارویی و مدیریت بحران آب با هوش مصنوعی و پساب

اولویت‌های تحقیقاتی جهاد دانشگاهی

مجتبی ابراهیمی رومنجان، رئیس جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی، به فعالیت‌های گسترده این نهاد در حوزه‌های مختلف اشاره کرد. وی اظهار داشت که این نهاد دارای گسترده‌ترین شبکه آموزش‌های کوتاه‌مدت است و خدمات متنوعی از جمله تشخیصی درمانی و آزمون‌های استخدامی را به شهروندان ارائه می‌دهد.

ابراهیمی رومنجان تأکید کرد که بخشی از رسالت اصلی جهاد دانشگاهی در حوزه پژوهش، کمک به توسعه بخش‌های مزیت‌دار استان است. بر این اساس، دو حوزه اصلی مورد توجه قرار گرفته است:

• گیاهان دارویی: احداث مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی و دنبال کردن فضای تحقیقاتی در این زمینه.
• معدن: توسعه تحقیقات مرتبط با معادن استان.

وی افزود که برای سه محصول استراتژیک در این راستا، فضای کاری در نظر گرفته شده است.

مدیریت بحران آب و توسعه گیاهان دارویی

رئیس جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی با توجه به اینکه عناب از مزیت‌های اصلی استان محسوب می‌شود، تمرکز ویژه‌ای بر آن دارد. در حوزه مدیریت بحران آب و چالش کم‌آبی، طرح‌هایی چون استفاده از پساب تصفیه شده بر عملکرد عناب و آنغوزه، و پوشش‌دار کردن باغات عناب برای حفظ محصولات و افزایش بهره‌وری در دستور کار قرار دارد.

وی همچنین به نقش فناوری‌های نوین اشاره کرد و افزود: «بهینه‌سازی زنجیره ارزش گیاهان دارویی با استفاده از هوش مصنوعی و بهره‌گیری از ابزار روز برای رفع نیازها از دیگر رویکردهای ماست.»

ضرورت همکاری با شرکت آب منطقه‌ای

مجتبی ابراهیمی رومنجان بر لزوم همکاری متقابل تأکید کرد و گفت: «برای توسعه این تحقیقات نیازمند استفاده از پساب تصفیه شده و تخصیص آن به مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی هستیم.»

محسن پویان، مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی، با اشاره به قدمت طولانی کم‌آبی در منطقه، اظهار داشت: «قرن‌هاست که با کم‌آبی مواجه هستیم و دانش بومی ما را به نتیجه رسانده است.» وی تصریح کرد که کشاورزی استان بومی است و اگر بتوان تغییری در الگوی محصول آب‌بر ایجاد کرد که هزینه‌های زندگی کشاورز را تأمین کند، به نتیجه مطلوب خواهیم رسید. به گفته وی، تنها منبعی که در آینده می‌تواند در این حوزه اثرگذار باشد، پساب است.

تحقیقات نشان داده که پساب روی کیفیت عناب تأثیر ندارد و اگر نتیجه تحقیقات مثبت باشد، راهی جز متکی بودن به سیستم پساب نداریم.

مهدی ابراهیمی، عضو هیأت علمی جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی، نیز بر اهمیت همکاری تأکید کرد و گفت: «نباید ترسی از تحقیقات وجود داشته باشد و تمام کارها باید با هم‌افزایی انجام شود.»

نقش علم و دانشگاه در حل بحران آب

حسین راغ‌آرا، کارشناس کشاورزی جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی، مشکل اصلی کشاورزان منطقه را آب دانست و تأکید کرد که طرح تحقیقاتی و محتوایی استفاده از پساب در بخش کشاورزی باید تهیه شود. وی افزود که جهاد دانشگاهی می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد، مشروط بر اینکه زیرساخت‌های اجرای طرح تحقیقاتی تأمین شود و موضوعات تحقیقاتی متناسب با نیازها باشد.

عباس سارانی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی، نیز با تأکید بر لزوم توجه به نتایج تحقیقات علمی در حل مسائل کم‌آبی، بر کمک جهاد دانشگاهی در دو حوزه انجام تحقیقات علمی و رسانه تأکید ویژه کرد. وی اظهار داشت: «بخش دانشگاهی باید کمک کند، چرا که علم و دانشگاه می‌تواند راهگشا باشد.»

سارانی با اشاره به شرایط اقلیمی خراسان جنوبی گفت: «این استان پتانسیل محدودی به ویژه در حوزه آب‌های سطحی دارد و اتکای ما به منابع آب زیرزمینی است. بنابراین بازچرخانی از آبی که فاضلاب است باید برنامه‌ریزی شود که جهاد دانشگاهی به آن توجه کرده است.» وی افزود که تعریف الگوی کشت یکی از تکالیف اصلی جهاد کشاورزی و مدیریت مصرف رسالت شرکت آب منطقه‌ای در حوزه کشاورزی است و بخش علم باید کمک کند تا الگوی کشت به این سمت برود.

سارانی در پایان تأکید کرد: «ما باید به متخصصان و دانشگاهیان اعتماد کنیم که در مسائلی از جمله آب می‌توانند راهکار ارائه دهند. پایه تخصصی ما دانشگاه است که لازم است به شکل ویژه بخشی از نگرش تخصصی خود را برای بحث آب بگذارند. حوزه‌های تحقیقاتی باید پررنگ دیده شود و در اشاعه تحقیقات کمک کنیم.»

مصوبات و چشم‌انداز آینده

در پایان این نشست مقرر شد نماینده جهاد دانشگاهی به آب منطقه‌ای معرفی شود تا ضمن ارائه طرح‌های تحقیقاتی در خصوص تخصیص پساب تصفیه شده برای انجام تحقیقات علمی مساعدت لازم صورت پذیرد.

استاندار خراسان جنوبی نیز در جلسه سازگاری با کم‌آبی استان، با تأکید بر کم‌آبی شدید استان، استفاده از تمامی ظرفیت‌های کشاورزی، جهاد دانشگاهی، پارک علم و فناوری و ... در زمینه مدیریت این موضوع را ضروری خواند. وی گفت: «جهاد دانشگاهی در حوزه کشاورزی و گیاهان دارویی، فرآوری معادن، گردشگری و اطلس گیاهان دارویی باید به شکل عملیاتی و کاربردی وارد میدان شود.»