بحران تجاری اروپا و آمریکا: گزینه‌های دشوار در برابر تهدیدات ترامپ

تهدیدات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اعمال تعرفه‌های گمرکی بر کشورهای اروپایی در ارتباط با گرینلند، روابط تجاری اتحادیه اروپا و ایالات متحده را با بحرانی جدی مواجه کرده است. این وضعیت، اروپا را در موقعیتی دشوار قرار داده که باید بین پاسخ قاطعانه یا خرید زمان برای اجتناب از تنش‌های بیشتر، یکی را انتخاب کند.

گزینه‌های تلافی‌جویانه اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا چندین گزینه برای مقابله با این تهدیدات در اختیار دارد. یکی از این گزینه‌ها، فعال‌سازی تعرفه‌های تلافی‌جویانه بر کالاهای آمریکایی به ارزش ۹۳ میلیارد یورو است. این تعرفه‌ها که در واکنش به دور اول تعرفه‌های ترامپ در سال گذشته پیشنهاد شده بودند، اکنون برای شش ماه به حالت تعلیق درآمده‌اند و پیش‌بینی می‌شود که از تاریخ 7 فوریه 2026 اجرایی شوند، مگر اینکه توافق جدیدی حاصل شود.

همچنین، «ابزار مقابله با فشارهای تجاری» به عنوان یکی از قدرتمندترین سلاح‌ها در دست اتحادیه اروپا شناخته می‌شود. این ابزار به بروکسل امکان می‌دهد تا تعرفه‌های گمرکی را اعمال کرده، صادرات و واردات را محدود کند و در حوزه‌هایی نظیر خدمات، خریدهای عمومی، سرمایه‌گذاری خارجی و حقوق مالکیت فکری نیز محدودیت‌هایی را به اجرا بگذارد. با این حال، استفاده از این ابزار ممکن است چندین ماه زمان ببرد تا مشکلات دیپلماتیک با دولت ترامپ حل و فصل شده و تاییدیه تمامی پایتخت‌های اروپایی را دریافت کند.

استفاده از «کارت چین» و فروش دارایی‌های مالی

یکی دیگر از گزینه‌هایی که اروپا می‌تواند در نظر بگیرد، استفاده از «کارت چین» است. همانند کانادا که اخیراً یک توافق تجاری بزرگ با چین امضا کرده است، اروپا نیز می‌تواند برای مقابله با فشارهای ایالات متحده به سمت چین گرایش پیدا کند. این اقدام پیامی روشن به واشنگتن خواهد بود که اروپا قادر به یافتن شرکای تجاری دیگر است و تحت فشارهای اقتصادی آمریکا قرار نخواهد گرفت. البته، کارشناسان اروپایی از تهدیدات تجاری چین و اثرات آن بر صنایع داخلی اروپا آگاه هستند و بر نیاز به یک تجارت منظم‌تر با چین تاکید دارند.

گزارش‌ها همچنین به گزینه فروش دارایی‌های مالی ایالات متحده توسط کشورهای اروپایی اشاره دارند. کشورهای اروپایی به طور جمعی مالک ۸ تریلیون دلار از سهام و بدهی‌های آمریکایی هستند. اگر اروپا تصمیم به فروش این دارایی‌ها بگیرد، این اقدام می‌تواند منجر به بحران مالی در ایالات متحده شده و هزینه‌های وام‌گیری برای آمریکا را به شدت افزایش دهد. اما این راهکار برای اروپا نیز ضررهای قابل توجهی به همراه خواهد داشت، زیرا فروش این دارایی‌ها به قیمت پایین می‌تواند خسارات سنگینی برای بانک‌های اروپایی ایجاد کند.

رویکرد محتاطانه و مذاکره

در حال حاضر، بسیاری بر این باورند که بهترین گزینه برای اروپا، خودداری از اقدامات فوری و تلافی‌جویانه است. اتحادیه اروپا به دنبال گفت‌وگو و مذاکره با واشنگتن برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها است. طبق توافق تجاری سال گذشته، آمریکا تعرفه‌های خود را بر روی اکثر کالاهای اروپایی به ۱۵ درصد کاهش داده، اما اتحادیه اروپا به دلیل تهدیدات ترامپ و موانع پارلمان اروپا، هنوز به وعده خود مبنی بر کاهش تعرفه‌های کالاهای صنعتی آمریکایی به صفر عمل نکرده است.

آیا جنگ تجاری در راه است؟

دیوان عالی ایالات متحده قرار است در روز سه‌شنبه حکم خود را در خصوص برخی تعرفه‌های ترامپ صادر کند. در صورت شکست دولت آمریکا در این پرونده، شرایط می‌تواند تغییر کند. ترامپ احتمالاً این موضوع را در اجلاس اقتصادی داووس مطرح خواهد کرد و ممکن است با اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، دیدار کند.

پس از این دیدار، رهبران اتحادیه اروپا روز پنج‌شنبه نشستی اضطراری در بروکسل برگزار خواهند کرد تا در مورد روابط تجاری با آمریکا و تهدیدات تعرفه‌های گمرکی تصمیم‌گیری کنند. این نشست احتمالاً به برنامه‌ای تهاجمی منجر نخواهد شد و بیشتر به بررسی اعمال تعرفه‌های تلافی‌جویانه یا استفاده از ابزارهای دیگر برای مقابله با تهدیدات اختصاص خواهد داشت. اگر تهدیدات ترامپ اجرایی شوند، تعرفه‌های گمرکی جدید بر کالاهای اروپایی اعمال شده و پس از یک هفته، واکنش اروپا به طور خودکار وارد مرحله اجرایی می‌شود که می‌تواند به جنگ تجاری واقعی بین دو طرف منجر شود.