خبر کامل
۲۵۰ سالگی «ثروت ملل» آدام اسمیت: بازخوانی یک اثر کلاسیک
۲۵۰ سال پس از انتشار اثر کلاسیک آدام اسمیت با عنوان «پژوهشی پیرامون طبیعت و علل ثروت ملل»، این سوال مطرح می‌شود که آیا هنوز نکته‌ای ناگفته یا جنبه‌ای ناشناخته از این اثر وجود دارد؟ با وجود پژوهش‌های بی‌شمار، شاید بتوان به این واقعیت اشاره کرد که اسمیت آن‌چنان که در کتب تاریخ نظریه اقتصادی روایت می‌شود، «بنیان‌گذار علم اقتصاد» نبود و جایگاه او را نمی‌توان با نیوتون یا داروین مقایسه کرد. جالب است بدانید که سال ۱۷۷۶، علاوه بر اعلام استقلال ایالات متحده، سال انتشار رساله اقتصادی دیگری از اتین دو کندیاک، فیلسوف فرانسوی، با نام «بازرگانی و حکومت» نیز بود که برخی منتقدین آن را برتر از کار اسمیت می‌دانند.
اهمیت مطالعه تاریخ علم اقتصاد
با پذیرش نقش کانونی «ثروت ملل» در پیدایش و گسترش علم اقتصاد، این پرسش مطرح می‌شود که پس از ۲۵۰ سال، چه ضرورتی فراتر از یک گرامیداشت ساده برای مطالعه آن وجود دارد؟ آیا مانند «اصول ریاضی فلسفه طبیعی» نیوتون برای فیزیکدانان امروزی، این اثر نیز تنها اهمیتی تاریخی دارد؟ می‌توان گفت که اهمیت تاریخ علم اقتصاد برای یک اقتصاددان، تا حدی متفاوت از اهمیت تاریخ علوم طبیعی برای دانشمند علوم طبیعی است؛ چرا که نفس مطالعه تاریخ برای پژوهشگر علوم انسانی حائز اهمیت است.
صرف‌نظر از موافقت یا مخالفت با مباحث آثار کلاسیکی چون «ثروت ملل» اسمیت یا «کاپیتال» مارکس، نمی‌توان منکر اهمیت این آثار در حوادث تاریخی پس از انتشارشان شد. مطالعه «ثروت ملل» ممکن است یک آزادی‌خواه اقتصادی را تا حدی ناامید کند؛ برای مثال، برداشت نادرست اسمیت از تقسیم کار یا سهم او در پیدایش نظریه نادرست و زیان‌بار ارزش-کار جای نقد دارند. با این حال، نمی‌توان انکار کرد که بسیاری از لیبرال‌ها در ۲۵۰ سال گذشته، به‌ویژه در طول قرن نوزدهم، «اسمیتی» بودند. تاریخ سیاسی را نمی‌توان مستقل از تاریخ اندیشه به‌درستی درک کرد.
ساختار و محتوای «ثروت ملل»
پاسخ به این پرسش که آیا هنوز باید «ثروت ملل» را خواند، این است که دست‌کم مروری بر محتوای آن می‌تواند مفید باشد. رساله «ثروت ملل» به شیوه مرسوم نویسندگان کلاسیک اروپا به پنج «کتاب» تقسیم شده است و هر کتاب متشکل از چندین فصل است که اهم مباحث این فصول مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
باید توجه داشت که «ثروت ملل» در واقع یک رساله صرفاً «اقتصادی» نیست و در زمان اسمیت هنوز علم جداگانه‌ای تحت عنوان اقتصاد مطرح نبود. این رساله دربرگیرنده طیف بسیار گسترده‌ای از موضوعات در مالیه، تاریخ، سیاست و حقوق است. منظور اسمیت از ثروت (wealth)، نه میزان سرمایه در یک زمان مشخص، بلکه میزان درآمدی بود که اجتماع در بلندمدت تولید می‌کند و او به دنبال عوامل بلندمدت تولید چنین درآمدی می‌گشت.
اسمیت و انقلاب صنعتی
نکته دیگر قابل ذکر درباره این رساله، بی‌توجهی نسبی آن به «انقلاب صنعتی» است. در واقع، اسمیت نه صنعت، بلکه کشاورزی را موتور محرک اصلی رشد ثروت در بریتانیا می‌دانست. در توضیح این مسئله لازم است اشاره شود که هرچند اغلب اختراعات مؤثر در انقلاب صنعتی تا پیش از سال ۱۷۵۵ ثبت شده بودند و هرچند آخرین ویرایش «ثروت ملل» در سال ۱۷۸۴ منتشر شد، با این حال مشاهده‌پذیری افزایش چشمگیر در آمارهای تولید بریتانیا تا اواخر دهه ۱۷۸۰ به طول انجامید. بررسی آثار کلاسیک لااقل این مزیت را دارد که دید خواننده را نسبت به این‌گونه واقعیت‌های تاریخی بازتر می‌گرداند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
