رشد نقدینگی، بحران صندوق‌ها، رکورد طلا و بازار خودروهای وارداتی

افزایش نقدینگی و تهدید تورم پس از جنگ

بر اساس اظهارات مصباحی مقدم، پس از جنگ ۱۲ روزه، بیش از ۲ هزار همت نقدینگی جدید در کشور ایجاد شده است. این رقم معادل ۷۰ درصد کل نقدینگی خلق شده در هشت ماهه ابتدایی سال جاری است که زنگ خطر افزایش تورم تا پایان سال را به صدا درآورده است.

برداشت ۲۷۵ همتی از تنخواه بانک مرکزی

مصباحی مقدم در گفت‌وگو با ایلنا به برداشت دولت آقای پزشکیان از تنخواه بانک مرکزی پس از جنگ اشاره کرد. این برداشت که به میزان ۲۷۵ همت بوده، طبق قانون می‌تواند تا سقف ۳ درصد بودجه کشور انجام شود. اما نکته حائز اهمیت این است که این ۲۷۵ همت، به دلیل ماهیت «پول پرقدرت»، با ضریب فزایندگی ۷.۸ برابری وارد اقتصاد شده و در نتیجه، حدود ۲ هزار و ۱۴۵ همت خلق نقدینگی را در پی داشته است.

سهم ۷۰ درصدی جنگ در خلق نقدینگی

آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد که در هشت ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۴، حدود ۳ هزار و ۱۸ همت نقدینگی در کشور خلق شده است. با توجه به ارقام اعلامی مصباحی مقدم، ۲ هزار و ۱۴۵ همت از این مبلغ، یعنی تقریباً ۷۱ درصد از کل نقدینگی خلق شده، مربوط به دوران پساجنگ ۱۲ روزه بوده است. این حجم بالای نقدینگی، در صورت عدم تسویه تنخواه توسط دولت، می‌تواند به شتاب‌گیری تورم و افزایش قیمت‌ها منجر شود.

مصباحی مقدم: «احتمالا نیازهای دولت ناشی از جنگ، اقتضاء کرده که دولت چنین تنخواهی را مصرف کند. اما معمول تنخواه این است که باید تا پایان سال تسویه شود که ظاهرا خبری از تسویه تنخواه نیست. اگر تسویه شود تا حدودی می‌تواند در کاهش نرخ نقدینگی اثرگذار باشد.»

اجلاس داووس ۲۰۲۶: چالش‌های جهانی و غیبت ایران

شهر داووس سوئیس بار دیگر میزبان نخبگان اقتصادی و سیاسی جهان در نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد است. اجلاس ۲۰۲۶ با تمرکز بر چالش‌های تغییر مدل همکاری اقتصادی جهانی، روابط اروپا و واشنگتن، و بازتعریف ساختارهای امنیت بین‌المللی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

محورهای اصلی اجلاس

• همکاری تعاملی: یافتن مسیرهایی برای همکاری مشترک در جهانی پر از رقابت.
• منابع جدید رشد اقتصادی: شناسایی راهکارها برای کشورهایی که با تحریم‌ها و محدودیت‌های تجاری مواجه‌اند.
• تهدیدهای فناوری و هوش مصنوعی: سرمایه‌گذاری بر توانایی‌های انسانی برای کاهش خطر بیکاری (۲۲ درصد مشاغل جهان در ۵ سال آینده تحت تأثیر AI قرار می‌گیرند).
• نوآوری مسئولانه: مدیریت رشد سریع فناوری و هوش مصنوعی برای حفظ حریم خصوصی و محیط زیست.
• رفاه در مرزهای ایمنی زمین: توسعه راهکارهای دوستدار محیط زیست در مواجهه با تغییرات اقلیمی.

حضور شخصیت‌های برجسته و غیبت ایران

دونالد ترامپ پس از شش سال و ولودیمیر زلنسکی برای گفت‌وگو درباره ضمانت‌های امنیتی آمریکا در این اجلاس حضور دارند. تنش‌های بین‌المللی حول گرینلند، تعرفه‌ها و بحران‌های منطقه‌ای نیز از دیگر سوژه‌های مهم است. متأسفانه، ایران به دلیل ناآرامی‌های داخلی، نماینده‌ای در این اجلاس ندارد و دعوت وزیر امور خارجه کشورمان پس گرفته شده است. تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند تصمیمات این نشست، تأثیرات گسترده‌ای بر سیاست‌ها و بازارهای جهانی در سال‌های آینده داشته باشد.

بحران فزاینده صندوق‌های بازنشستگی

ناترازی صندوق‌های بازنشستگی، در کنار ناترازی بانکی، انرژی و کسری بودجه ساختاری، از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران است که چشم‌انداز آن را با تردید مواجه ساخته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که صندوق‌های تأمین اجتماعی، بازنشستگی کشوری و سازمان تأمین اجتماعی نیروهای مسلح، در وضعیت ورشکستگی قرار دارند.

رشد تعهدات و هدررفت منابع

روند اعتبارات دولتی اختصاص یافته به صندوق‌های بازنشستگی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، رشدی بیش از بودجه کل کشور را نشان می‌دهد. مجموع کمک‌های دولت به این صندوق‌ها، شامل اعتبارات، ردیف‌های اختصاصی و بدهی‌ها، ۲۰ درصد از کل بودجه عمومی دولت در سال آینده را به خود اختصاص داده است. این روند نگران‌کننده، منجر به هدررفت منابع مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری در بخش‌های عمرانی، سلامت و زیرساختی خواهد شد و به معنای پرداخت هزینه نسل فعلی توسط نسل آینده است.

بدهی دولت و تأثیر بر تورم

انباشت بدهی‌های دولت به سازمان تأمین اجتماعی، این نهاد را مجبور کرده تا برای تأمین منابع خود به نظام بانکی مراجعه کند. این امر به نوبه خود، موجب بدهکارتر شدن بانک‌ها، رشد نقدینگی و در نهایت، افزایش تورم در اقتصاد ایران شده است.

وضعیت بحرانی صندوق بازنشستگی کشوری

نزدیک به ۹۰ درصد منابع صندوق بازنشستگی کشوری وابسته به اعتبارات دولتی است و تنها ۵ درصد از محل سرمایه‌گذاری تأمین می‌شود. نسبت پشتیبانی این صندوق نیز بسیار پایین بوده و عملاً ورشکسته محسوب می‌شود. به همین دلیل، بال پژوهشی مجلس توصیه کرده است که این صندوق دیگر اقدام به استخدام بیمه‌پرداز جدید نکند.

رکوردشکنی طلا در بازارهای جهانی

قیمت طلا برای دومین بار در این هفته رکورد زد و از مرز ۴۷۳۰ دلار عبور کرد. این افزایش، نه یک حرکت هیجانی، بلکه نتیجه انباشت فشارها و نوسانات در بازارهای بدهی جهانی است.

محرک‌های اصلی رشد قیمت طلا

1. تنش‌های ژئوپلیتیک: تلاش ترامپ برای تصاحب گرینلند و تهدیدهای تعرفه‌ای علیه اروپا، سرمایه‌ها را به سمت دارایی‌های امن مانند طلا سوق داد.
2. بحران اوراق قرضه ژاپن: کاهش مالیات مواد غذایی در ژاپن و عدم وجود منابع مالی مشخص، بازده اوراق قرضه بلندمدت این کشور را به سطوح بی‌سابقه‌ای رساند. این افزایش بازده، یک هشدار سیستمی برای بازار بدهی جهانی محسوب می‌شود.

افزایش بازده اوراق دولتی در اکثر اقتصادهای بزرگ جهان، از آمریکا تا اروپا، در حال وقوع است. بدهی بالا، کسری بودجه‌های مزمن، فشارهای تورمی و سیاست‌های مالی انبساطی باعث شده سرمایه‌گذاران برای نگهداری اوراق دولتی بازده بالاتری طلب کنند. این بی‌اعتمادی فزاینده نسبت به بازار بدهی جهانی، تقاضا برای طلا را افزایش داده و تا زمانی که این روند صعودی بازده اوراق متوقف نشود، طلا همچنان شانس شکستن رکوردهای جدید را خواهد داشت.

بازار خودروهای وارداتی جانبازی: قیمت‌های نجومی و فاصله با بازار جهانی

بازار خودروهای وارداتی در ایران، به ویژه خودروهایی که با مجوز جانبازی وارد شده‌اند، با افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها مواجه است. بسیاری از این خودروها پیش از این در سامانه رسمی فروش ثبت نشده بودند و اکنون با ارقام عجیب و غریب در بازار آزاد معامله می‌شوند.

نمونه‌های بارز افزایش قیمت

• تویوتا کمری: فول‌ترین نسخه این خودرو که با قیمت حدود ۳.۵ میلیارد تومان به دست مشتریان رسید، اکنون تا ۱۰ میلیارد تومان معامله می‌شود. این در حالی است که قیمت جهانی آن حدود ۳۵ هزار دلار (نزدیک به ۵ میلیارد تومان با دلار ۱۴۵ هزار تومانی) است.
• هوندا سیویک تایپ آر، مرسدس بنز و بی‌ام‌و: حتی مدل‌های اقتصادی این برندهای لوکس نیز با قیمت حدود ۲۰ میلیارد تومان عرضه می‌شوند، در حالی که با همین مبلغ می‌توان نمونه‌های بسیار بهتری را در بازار جهانی خریداری کرد.
• تویوتا پرادو و لندکروز: پرادوها حدود ۳۰ میلیارد تومان و لندکروزها قیمت نامشخصی در بازار ایران دارند.

علاوه بر مجوز جانبازی، پلاک‌های دیپلماتیک و واردات توسط شرکت‌های خصوصی با ارز خارجی یا ناشی از صادرات نیز از دیگر مسیرهای ورود خودروهای خاص به کشور است. این شرایط، تصویری از فاصله فاحش قیمت‌ها بین بازار ایران و بازار جهانی را نشان می‌دهد، جایی که خودروهای معمولی لوکس، حکم کالاهای فوق‌العاده کمیاب را پیدا کرده‌اند.