تحلیلگر بازار سرمایه: نشانه‌های خروج جدی از بورس و احتمال تکرار سناریوی سال ۹۹

زمان خروج از بورس: ملاک ارزش معاملات

جواد فلاحیان، تحلیلگر برجسته بازار سرمایه، مهم‌ترین عامل برای تعیین زمان خروج سرمایه‌گذاران خرد از بورس را ارزش معاملات می‌داند. او توضیح می‌دهد:

تا زمانی که میانگین ارزش معاملات روزانه بالای ۲۰ هزار میلیارد تومان باقی بماند، نشانه جدی برای خروج از بازار مشاهده نمی‌شود. در این شرایط، بازار ممکن است روندی صعودی داشته باشد یا در محدوده‌های فعلی نوسان کند.

بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران خرد پس از سال ۹۹

فلاحیان با اشاره به تجربه تلخ سال ۱۳۹۹، تأکید می‌کند که بی‌اعتمادی شدیدی در بازار به وجود آمده که ترمیم آن نیازمند زمان است. او معتقد است که تصمیمات خلق‌الساعه از سال ۱۴۰۰ به بعد، این بی‌اعتمادی را تشدید کرده است.

رصد نکردن مستمر بازار توسط سرمایه‌گذاران خرد

بسیاری از سرمایه‌گذاران خرد و تازه‌واردان به بورس، بازارها را به‌طور مستمر رصد نمی‌کنند و بر اساس شنیده‌ها اقدام به خرید و فروش می‌کنند که این رویکرد اغلب به زیان آن‌ها منجر می‌شود. به عنوان مثال، در بازار طلا، بسیاری از افراد پس از رشد قابل توجه اونس جهانی، اقدام به خرید کردند.

فلاحیان می‌افزاید: «ماهیت بازارهای مالی به گونه‌ای است که افراد غیرحرفه‌ای، معمولاً پس از رشد قیمت‌ها وارد می‌شوند. در حال حاضر، با وجود رشد ۴۰ تا ۵۰ درصدی بسیاری از سهم‌ها، بیشتر فعالان قدیمی در بازار حضور دارند و هنوز پول جدید و گسترده‌ای از سوی افراد خرد به بازار وارد نشده است.»

احتمال تکرار سناریوی سال ۹۹

این تحلیلگر بازار سرمایه هشدار می‌دهد که اگر بازار ۱۵۰ تا ۲۰۰ درصد دیگر رشد کند، احتمالاً اتفاقات سال ۱۳۹۹ تکرار شده و افرادی که تاکنون نظاره‌گر بوده‌اند، وارد بازار خواهند شد. بنابراین، تصمیم‌گیرندگان اصلی برای خروج باید کسانی باشند که حضوری فعال و مستمر در بازار دارند، نه کسانی که پس از رشدهای چندصد درصدی وارد می‌شوند.

پتانسیل رشد بورس و ریسک‌های سیستماتیک

فلاحیان خاطرنشان می‌کند که اگر ریسک‌های سیستماتیک مانند تنش‌های نظامی و اعتراضات رخ ندهد، بازار پتانسیل رشد دارد؛ زیرا بورس نسبت به سایر بازارها، بسیار ترسو است و معامله‌گران گاهی بر اساس احساسات تصمیم‌گیری می‌کنند.

او با مقایسه ارزش فعلی بازار (مارکت‌کپ) که در محدوده ۱۰۰ میلیارد دلار است با اوج سال ۱۳۹۹ که حدود ۴۰۰ میلیارد دلار بود (با وجود تعداد شرکت‌های کمتر)، این تفاوت را نشان‌دهنده عقب‌ماندگی شدید بورس نسبت به سایر بازارها می‌داند. وی همچنین بیان می‌کند که بورس در حال احیای ماهیت «سپر تورمی» خود است که در چهار پنج سال گذشته تضعیف شده بود.

عدم امکان تعیین دقیق تارگت برای شاخص کل

فلاحیان درباره امکان رسیدن شاخص بورس به تارگت‌های ۸ یا ۱۰ میلیون واحد می‌گوید که نمی‌توان اظهارنظر قطعی کرد، زیرا فرمول شاخص به گونه‌ای است که مثبت شدن چند نماد بزرگ می‌تواند شاخص را مثبت نشان دهد، حتی اگر کلیت بازار منفی باشد. او اشاره می‌کند که بسیاری از سهم‌ها در حال حاضر با دلار ۵۰ تا ۶۰ هزار تومانی معامله می‌شوند، در حالی که قیمت دلار آزاد در سطوح بالاتری قرار دارد.

به گفته فلاحیان، پیش‌بینی اعداد دقیق برای شاخص دشوار است، اما اعداد روانی مانند ۱۰ یا ۱۵ میلیون واحد می‌توانند در بازار مطرح باشند. با این حال، به دلیل نقص در فرمول شاخص که با چند سهم قابل تغییر است، تعیین عدد دقیق ممکن نیست.

علت بازدهی بیشتر نمادهای شاخص‌ساز

در رشد اخیر بازار، میزان بازدهی نمادهای شاخص‌ساز نسبت به نمادهای کوچک بازار بیشتر بوده است. فلاحیان علت اصلی این پدیده را اولویت یافتن موضوع نقدشوندگی برای سرمایه‌گذاران می‌داند. او توضیح می‌دهد:

• در سال‌های گذشته، مانند سال ۹۸ یا اوایل دهه ۹۰، مردم بیشتر به سمت سهم‌های کوچک می‌رفتند.
• پس از تجربه سال ۹۹ و ظهور ریسک‌های مختلف، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند در سهم‌هایی فعال باشند که نقدشوندگی بالایی دارند تا در صورت بروز حادثه بتوانند به راحتی از بازار خارج شوند.
• صندوق‌های بزرگ، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و حقوقی‌های عمده در نمادهای شاخص‌ساز فعال هستند که این سهم‌ها نقدشوندگی روان‌تری دارند.
• حمایت‌های دولتی یا نهادهایی مانند صندوق توسعه و تثبیت، معمولاً از نمادهای بزرگ صورت می‌گیرد تا راه خروج و نقدشوندگی بازار هموار بماند.

همین عوامل، علت اصلی رشد بیشتر نمادهای بزرگ در روزهای اخیر بوده است.