آیکون خبر

خبر کامل

فرار مالیاتی، اجتناب و موهبت مالیاتی؛ بررسی چالش‌ها و راهکارها در بودجه ۱۴۰۵

مهران مرشد، کارشناس حوزه مالیات، در گفت‌وگویی به بررسی دقیق معافیت‌های مالیاتی در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ پرداخت. او با تفکیک مفاهیم کلیدی مالیاتی، چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی سیاست‌گذاری مالیاتی کشور را تبیین کرد و راهکارهایی برای بهبود نظام مالیاتی ارائه داد.

تفکیک مفاهیم: فرار، اجتناب و موهبت مالیاتی

مرشد در ابتدا به تفاوت‌های اساسی میان سه اصطلاح مهم در حوزه مالیات اشاره کرد که درک آن‌ها برای تحلیل دقیق سیاست‌های مالیاتی ضروری است:

  • فرار مالیاتی: هرگونه تلاش قانونی یا غیرقانونی برای عدم پرداخت یا کمتر پرداخت کردن مالیات.
  • اجتناب مالیاتی: استفاده قانونی از راه‌های موجود برای کاهش میزان مالیات، بدون نگرانی از افشا. نمونه بارز آن در ایران، ظهور شرکت‌های کاغذی است.
  • موهبت مالیاتی: بهره‌مندی قانونی از معافیت‌ها و تخفیف‌های مالیاتی که مودیان را به سرمایه‌گذاری‌های خاص ترغیب می‌کند.

جرم مالیاتی: مرز میان فرار و تخلف

این کارشناس مالیاتی تاکید کرد که هر فرار مالیاتی لزوماً به معنای جرم مالیاتی نیست. وی با استناد به ماده ۲۰۱ قانون جرم مالیاتی، شرایطی را که فرار مالیاتی به جرم تبدیل می‌شود، تشریح کرد:

هرگاه مودی به قصد فرار از مالیات از روی علم، عمد و ترازنامه و حساب سود و زیان یا به دفاتر و اسناد و مدارکی که برای تشخیص مالیات ملاک عمل بوده و بر خلاف حقیقت تهیه و تنظیم شده، استناد کند یا برای ۳ سال متوالی از تسلیم اظهارنامه مالیاتی و ترازنامه و حساب سود و زیان خودداری کند، علاوه بر جریمه‌ها و مجازات‌های مقرر، از کلیه معافیت‌ها و بخشودگی‌های قانونی در مدت مذکور محروم خواهد شد.

این بدان معناست که جرم مالیاتی تنها در صورت وجود «علم و عمد» در فعالیت‌ها و تخلفات مودی محقق می‌شود.

معافیت‌های مالیاتی: فرصت یا تهدید؟

مرشد به این سوال که آیا معافیت‌های مالیاتی خوب هستند یا خیر، پاسخ داد. او با اشاره به وجود «بهشت‌های مالیاتی» و کشورهای با نرخ مالیات پایین در جهان، هشدار داد که سخت‌گیری بیش از حد در ایران می‌تواند منجر به فرار سرمایه شود. وی تاکید کرد که تصمیم‌گیری در مورد معافیت‌های مالیاتی باید با در نظر گرفتن اهداف توسعه کشور صورت گیرد.

نقش معافیت‌ها در توسعه

معافیت‌های مالیاتی ابزاری برای دستیابی به اهداف خاصی در کشورها هستند، از جمله توسعه سرمایه‌گذاری. به عنوان مثال، اعمال معافیت‌های مالیاتی در مناطق آزاد تجاری ایران، با هدف توسعه این مناطق و جذب سرمایه صورت گرفته است.

«الزاماً معافیت مالیاتی بد نیست؛ زیرا اگر مطابق با اهداف ما تعیین و عمل نشود، بد است. اگر این معافیت مالیاتی در جهت توسعه کشور باشد بسیار خوب خواهد بود و باید توسعه داشته باشد و با نگاه مثبت به آن نگاه کرد؛ چراکه یکی از اهداف مالیاتی جبران هزینه‌های تولید است. مالیات ابزاری است برای توسعه کشورها و اینکه از این ابزارها چگونه استفاده کنیم، اهمیت دارد.»

ریشه‌ها و راهکارهای مقابله با فرار مالیاتی

فرار مالیاتی تنها ریشه‌های اقتصادی ندارد و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند:

  • فرهنگ و تاریخ: عدم پرداخت مالیات در دوران قبل از انقلاب.
  • مدیریت دولتی: عدم مدیریت صحیح دولت در ایجاد رفاه اجتماعی و احساس هرز رفتن مالیات.
  • شفافیت: عدم شفافیت در مورد نحوه مصرف مالیات‌های دریافتی.
  • سواد مالیاتی: عدم سواد اقتصادی و مالیاتی کامل کارگزاران که منجر به حس عدم عدالت مالیاتی می‌شود.

چگونگی جلوگیری از فرار مالیاتی

برای جلوگیری از فرار مالیاتی، مرشد راهکارهای زیر را پیشنهاد داد:

  • تنوع پایه‌های مالیاتی: ایجاد تنوع و ترکیب مناسب پایه‌های مالیاتی.
  • جلوگیری از مالیات تورمی: اصلاح ساختار اقتصادی برای جلوگیری از دریافت مالیات تورمی.
  • اصلاح معافیت‌ها: بازنگری در معافیت‌های مالیاتی به گونه‌ای که با فعالیت و منشاء درآمد مودی همراه باشد.
  • ساده‌سازی قوانین: اصلاح تعدد قوانین، ابهامات و پیچیدگی دستورالعمل‌ها.
  • اعتمادسازی: ایجاد اعتماد عمومی به کارآیی و اثربخشی مالیات‌های پرداختی.

تاثیر تک نرخی شدن ارز بر معافیت‌های مالیاتی

مرشد به تاثیرات متقابل تک نرخی شدن ارز و معافیت‌های مالیاتی اشاره کرد. او معتقد است که تک نرخی شدن ارز به شفافیت فعالیت شرکت‌ها و افزایش رقابت‌پذیری کمک می‌کند. از سوی دیگر، معافیت‌های مالیاتی می‌توانند عاملی برای رشد اقتصادی و بازدهی بیشتر سرمایه‌گذاری در سازمان‌ها باشند.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗