شکاف در قسد و پیامدهای آن: از خلع سلاح تا فرار داعشی‌ها

هادی افقهی، کارشناس تحولات غرب آسیا، در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم، به بررسی توافق دولت موقت سوریه با نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) پرداخته و از وجود شکاف‌های عمیق داخلی در این تشکیلات خبر داد. این تحلیلگر معتقد است که این توافقات، که برخی آن را فریب سیاسی می‌دانند، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای آینده سوریه و حتی منطقه داشته باشد.

شکاف درونی قسد؛ پ.ک.ک سوریه در برابر سازش

درون تشکیلات قسد، گرایش‌های متفاوتی در خصوص تحولات جاری سوریه و دولت حاکم بر این کشور وجود دارد. یک جریان به نام «پ.ک.ک سوریه»، که خود را مستقل از پ.ک.ک ترکیه می‌داند، همچنان به اقدامات خود علیه ترکیه و سوریه ادامه می‌دهد و مدافع حقوق کردهای ترکیه است. این شاخه افراطی قسد، موضعی سرسختانه در برابر حکومت فعلی دمشق (دولت گذار احمد الشرع) دارد.

در مقابل، بقیه کردهای قسد به رهبری «مظلوم عبدی»، به دنبال سازش هستند. آنها می‌دانند که دولت فعلی دمشق به شدت مورد حمایت آمریکاست و واشنگتن و آنکارا نیز بر محدود کردن قسد توافق دارند. این وضعیت منجر به شکل‌گیری یک زد و بند سیاسی شده است.

جزئیات زد و بند و عقب‌نشینی قسد

نیروهای امنیتی و ارتش فعلی سوریه، با وجود ضعف و کمبود امکانات، از مناطق شیخ مقصود و اشرفیه در اطراف حلب پیشروی کرده و قسد را از آنجا راندند. شاخه پ.ک.ک قسد به مقاومت خود ادامه داده و به منطقه دیرحافر رفت، اما از آنجا نیز رانده شد. احمد الشرع و نیروهای مسلح او ادعا می‌کنند که شکافی بین جریان مظلوم عبدی و شاخه افراطی پ.ک.ک سوریه رخ داده است.

پ.ک.ک سوریه معتقد است که قسد نباید در ارتش و سازمان‌های امنیتی ادغام شود و این را یک فریب می‌داند. در واقع، این یک زد و بند بین آمریکا، ترکیه و دولت کنونی دمشق (جولانی) است.

توافق ۱۴ ماده‌ای و خلع سلاح قسد

احمد الشرع چند شب پیش کردها را هموطنان خود خواند و وعده رعایت حقوق شهروندی با آنان داد. به دنبال این سخنان، او یک توافقنامه ۱۴ ماده‌ای از جانب دولت موقت دمشق امضا کرد. برخی این رویکرد را سیاسی می‌دانند و معتقدند که هدف پنهان آن، خلع سلاح کامل قسد است. بر اساس این توافق، نیروهای قسد عقب‌نشینی کردند و نیروهای نظامی و امنیتی سوریه استان‌های الرقه و دیرالزور را به طور کامل از چنگ قسدی‌ها خارج کردند.

افقهی افزود که بحث خیانت مطرح شده و احمد الشرع اعلام کرده که قسد کاملاً خلع سلاح شده و رویکرد سیاسی در پیش گرفته است. قرار بود بر اساس تفاهمات، مکانیزم ادغام نیروهای قسد و جایگاه آینده‌شان مورد بحث قرار گیرد. مظلوم عبدی، که در حسکه حضور داشت، بهانه بدی آب و هوا و سختی راه را برای عدم حضور در مراسم امضا آورد و اعلام کرد که بعداً توافق را امضا خواهد کرد. با این حال، اخبار منتشر شده نشان می‌دهد که مظلوم عبدی دیدار خود با احمد الشرع را ناموفق اعلام کرده است.

پیشنهاد محرمانه جولانی به ترامپ

تحلیلگر تحولات غرب آسیا با تأکید بر شکاف عمیق در قسد، اظهار داشت که بخشی از نیروهای قسد خلع سلاح شده و دو استان راهبردی و پهناور سوریه را از دست داده‌اند. دولت حاکم بر دمشق به دنبال همین است؛ دیرالزور انباشته از ذخایر نفت و گاز و الرقه انبار غله سوریه است.

احمد الشرع به آمریکا گفته است که ما را به این مناطق (دیرالزور و رقه) برسانید و سپس با ما قراردادی به سبک ونزوئلا منعقد کنید. ترامپ می‌خواهد شرکت‌های آمریکایی را به ونزوئلا گسیل دارد تا نفت این کشور را به یغما ببرند. یک چنین توافقی پشت پرده وجود دارد.

آینده قسد و حسکه

شاخه پ.ک.ک سوریه احساس خطر کرده است. باید دید که آیا کل قسد از حسکه بیرون خواهد رفت و قسدی‌های داخل عراق چه موضعی خواهند گرفت. قسدی‌ها در اربیل، سلیمانیه، دهوک و دیگر مناطق تظاهرات کرده و این وضعیت را خیانت آمریکا دانسته‌اند. این تظاهرات همچنان ادامه دارد و باید منتظر ماند تا مشخص شود که آیا قسد به طور کامل خلع سلاح خواهد شد یا به صورت هسته‌های مقاومت و پ.ک.ک سوریه به فعالیت خود ادامه خواهند داد.

حسکه، آخرین پایگاه قسد در خطر

کارشناس تحولات غرب آسیا با بیان اینکه قسد ضعیف شده است، اظهار داشت: انشعابی که در قسد صورت گرفت، به ارتش سوریه اجازه داد که با کمک قبایل عرب طی ۲۴ ساعت دیرالزور و رقه را به تصرف خود درآورد. این قبایل در مناطق مزبور ساکن بودند و قسد بر آنها سیطره داشت. اکنون تنها حسکه در اختیار نیروهای قسد است و سرنوشت آن طی روزهای آینده مشخص خواهد شد.

قسد؛ ابزار فشار یا استخوان لای زخم؟

به باور افقهی، رئیس جمهور آمریکا فردی قمارباز است و مسائل اخلاقی را رعایت نمی‌کند. او می‌خواهد بداند که آیا خلع سلاح قسد و ادغام عناصر آن با ارتش سوریه و نگه داشتن آنها به عنوان استخوان لای زخم در دولت الشرع به نفع اوست، یا اینکه عناصر قسد را به صورت کامل در کنار ارتش سوریه نگه دارد تا در صورت زیر پا گذاشتن توافق (بهره‌برداری آمریکا از منابع نفتی در دیرالزور) توسط احمد الشرع، قسدی‌ها را تحریک کرده و دولت دمشق را تحت فشار قرار دهد.

فرار داعشی‌ها و ناامنی عراق

افقهی در ارتباط با فرار هزاران تن از عناصر گروه تروریستی داعش از زندان‌های تحت سیطره قسد گفت: فرار این زندانیان با هدف برهم زدن امنیت عراق صورت گرفته است. دولت حاکم بر دمشق کاملاً آمریکایی است و انتخابات پارلمانی عراق به نفع مقاومت و جریان الحشد الشعبی تمام شده است. اکنون چارچوب هماهنگی بر پارلمان این کشور مسلط است. اعضای پارلمان جدید «هیبت الحلبوسی» را به عنوان رئیس پارلمان انتخاب کردند و رئیس جمهور عراق طی چند روز آینده انتخاب خواهد شد و در خصوص نخست وزیر نیز بر روی «نوری مالکی» توافق اولیه صورت گرفته است.

خط و نشان آمریکا برای دولت آینده عراق

به عقیده افقهی، با توجه به گرایشات آقای مالکی نسبت به جمهوری اسلامی ایران و موضع‌گیری ضدآمریکایی او، واشنگتن قطعاً برای دولت آینده عراق خط و نشان می‌کشد تا همان داستان سال ۲۰۱۴ (ناامنی و تصرف بخش‌های قابل توجهی از خاک عراق توسط داعش) را تکرار کند. البته عراقی‌ها حواسشان جمع است و به محض آزاد شدن داعشی‌ها، نیروهای الحشد الشعبی به سمت نوار مرزی با سوریه حرکت کرده و در آنجا مستقر شدند.