بحران صندوق‌های بازنشستگی ایران، اقتصاد چین، مسکن تهران و انتخابات زودهنگام ژاپن

بحران ورشکستگی صندوق‌های بازنشستگی در ایران

صندوق‌های بازنشستگی در ایران، به ویژه سازمان تامین اجتماعی که بیش از ۴۸ میلیون مستمری‌بگیر را تحت پوشش دارد و صندوق بازنشستگی کشوری، با چالش جدی ورشکستگی مواجه هستند. عمده درآمد تامین اجتماعی از حق بیمه تامین می‌شود، اما بیشتر منابع آن به مستمری‌بگیران اختصاص می‌یابد.

بدهی دولت و تاثیر آن

عدم پرداخت تعهدات دولت به سازمان تامین اجتماعی، منجر به افزایش بدهی انباشته شده دولت به این نهاد گردیده است. این وضعیت، سازمان تامین اجتماعی را مجبور به دریافت تسهیلات از بانک رفاه کرده که خود به رشد نقدینگی و افزایش تورم دامن زده است.

• پیشنهاد بودجه ۱۴۰۳: دولت در لایحه بودجه سال آینده، ۱۰۰ همت از طریق تهاتر بنگاه‌های اقتصادی و ۷۰ همت از محل اوراق دولتی برای پرداخت بدهی‌های خود به تامین اجتماعی اختصاص داده است.

صندوق بازنشستگی کشوری نیز به طور کامل به دولت وابسته بوده و عملاً در وضعیت ورشکستگی به سر می‌برد. حتی صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر که وضعیت بهتری دارد، از عدم ایفای تعهدات دولت بی‌نصیب نمانده و بدهی دولت به آن رو به افزایش است.

به طور کلی، مهم‌ترین صندوق‌های بازنشستگی کشور چشم‌اندازی تاریک پیش‌رو دارند و در صورت عدم اقدام سیاست‌گذاران، بحران این نهادها عمیق‌تر خواهد شد.

آمارهای اقتصادی چین در سال ۲۰۲۵

اقتصاد چین در سال ۲۰۲۵ با رشد ۵ درصدی مواجه شد که دقیقاً مطابق با هدف رسمی پکن بود. با این حال، بخش عمده این رشد ناشی از عملکرد فراتر از انتظار صادرات بود، نه قدرت اقتصاد داخلی. صادرات قوی، ضعف تقاضای داخلی را پوشش داده و تراز تجاری چین در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۱.۱۸۹ تریلیون دلار رسید، در حالی که واردات تقریباً ثابت ماند.

چالش‌های داخلی و پیش‌بینی‌ها

درون اقتصاد چین، مصرف داخلی همچنان ضعیف است و خرده‌فروشی تنها ۳.۷ درصد رشد داشته است. بخش مسکن نیز برای چهارمین سال متوالی در رکود عمیق قرار دارد و سرمایه‌گذاری در املاک بیش از ۱۷ درصد کاهش یافته است. سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت نیز برای اولین بار از دهه ۹۰، ۳.۸ درصد افت را تجربه کرده است.

دولت چین برای تحریک رشد در سال ۲۰۲۶، سیاست‌های فعال‌تر و تهاجمی‌تری را در پیش گرفته و تقویت تقاضای داخلی را در اولویت قرار داده است. این اقدامات شامل افزایش هزینه‌های عمومی، یارانه‌های وام‌های مصرفی، و برنامه‌های تشویقی برای بخش خدمات و شرکت‌های کوچک است. بانک مرکزی نیز با کاهش نرخ‌های کلیدی و تزریق نقدینگی، شرایط اعتباری را آسان‌تر کرده است.

هدف چین در سال ۲۰۲۶، فاصله گرفتن از مدل سنتی «رشد با صادرات و ساخت‌وساز» و سوق دادن اقتصاد به سمت مصرف داخلی، خدمات و نوآوری است، هرچند که این هدف بدون اصلاحات عمیق‌تر، چالشی جدی خواهد بود.

نابرابری در بازار مسکن شرق تهران

بازار مسکن شرق تهران، برخلاف تصور عمومی، از تنوع و پیچیدگی قابل توجهی در قیمت‌ها برخوردار است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که قیمت هر مترمربع مسکن در این منطقه می‌تواند از حدود ۳۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون تومان متغیر باشد که تحت تاثیر عواملی چون سن بنا، کیفیت ساخت، بافت محله و دسترسی شهری است.

تفاوت قیمت در مناطق مختلف

• منطقه ۴ (شمالی): بخش‌های شمالی مانند پاسداران و هروی با واحدهای لوکس نوساز بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان، و محله‌هایی مانند قاسم‌آباد با قیمت حدود ۱۵۰ میلیون تومان. کف قیمت در شمیران‌نو و جوادیه تا ۳۰ میلیون تومان گزارش شده است.
• منطقه ۸ (میانی): هسته‌های گران‌تر مانند نارمک و مدائن از ۱۵۰ میلیون تومان شروع شده و واحدهای شاخص تا ۲۰۰ میلیون تومان می‌رسند، در حالی که محلات غربی‌تر قیمت‌های زیر ۱۰۰ میلیون تومان دارند.
• مناطق ۱۳ و ۱۴ (جنوب‌شرق): تهران‌نو با واحدهای ۹۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان و منطقه ۱۴ با کف قیمتی ۵۰ میلیون تومان، که با دسترسی مناسب به بزرگراه‌ها، پتانسیل سرمایه‌گذاری و نوسازی دارند.

این نابرابری‌ها نشان می‌دهد که مسکن، اصلی‌ترین دارایی طبقه متوسط است و فرسودگی، ضعف ساخت‌وساز و تفاوت‌های قیمتی، نیازمند سیاست‌گذاری هدفمند برای رونق، کاهش بروکراسی و حمایت از نوسازی است.

انتخابات زودهنگام در ژاپن و نخست‌وزیر جدید

سانای تاکایچی، نخست‌وزیر جدید ژاپن و اولین زن در تاریخ این کشور که به این سمت رسیده، تنها سه ماه پس از آغاز به کار، دستور انحلال پارلمان را صادر کرد. این اقدام با هدف تقویت سیاست‌های دولت و کاهش موانع قانونی صورت گرفت و مسیر برگزاری انتخابات زودهنگام را هموار کرده است.

رویکرد ملی‌گرایانه و سیاست‌های دفاعی

محبوبیت بالای تاکایچی و رویکرد ملی‌گرایانه او، به ویژه موضع تقابلی در برابر چین، شانس موفقیتش در شکل‌دهی به پارلمان جدید را افزایش داده است. تاکایچی افزایش بودجه دفاعی، تقویت توان نظامی و سرمایه‌گذاری در تسلیحات پیشرفته، از جمله موشک‌های دوربرد و جنگنده‌های نسل آینده را در دستور کار قرار داده است.

این اقدامات، همراه با کاهش محدودیت‌های صادرات سلاح و همکاری با متحدان مانند آمریکا، بریتانیا، ایتالیا و استرالیا، نشان‌دهنده تغییر رویکرد ژاپن نسبت به سیاست‌های امنیتی پس از جنگ جهانی دوم است. این تغییرات، واکنش‌های پکن و دیگر منتقدان را در پی داشته که ژاپن را به فاصله گرفتن از سیاست صلح‌طلبانه گذشته متهم کرده‌اند.

تاکایچی، که شاگرد شینزو آبه و الگویی از مارگارت تاچر است، با شعار «ژاپن بازگشته»، تلاش می‌کند کشور را به سمت قدرت‌نمایی سیاسی و نظامی سوق دهد. با این حال، تصمیم انحلال پارلمان یک ریسک بزرگ محسوب می‌شود و نتایج انتخابات زودهنگام می‌تواند غیرقابل پیش‌بینی باشد.

تاثیر قطعی اینترنت بر کسب‌وکارهای اینستاگرامی در ایران

با ظهور «تجارت اجتماعی» یا سوشال کامرس، خرید و فروش در ایران به شکل قابل توجهی تغییر کرده است. شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام، به ویترین اصلی معرفی و عرضه محصولات تبدیل شده‌اند. طبق گزارش‌ها، حدود ۵۱ درصد از مردم ایران عضو اینستاگرام هستند و در گروه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال، این میزان به ۷۱ درصد می‌رسد.

رشد تجارت اجتماعی و چالش‌های اخیر

این حضور گسترده کاربران، حجم قابل توجهی از تقاضای بالقوه را ایجاد کرده و بسیاری از فروشگاه‌های کوچک و حتی تک‌نفره، به فعالیت آنلاین روی آورده‌اند. کاهش هزینه‌های اولیه، نیاز کمتر به مجوزهای پیچیده و فرار از مالیات‌های رسمی، تجارت اجتماعی را برای کارآفرینان کوچک جذاب کرده است. سهم تجارت اجتماعی از خرده‌فروشی آنلاین ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۴۰ درصد اعلام شده است.

با این حال، ملی شدن اینترنت و محدودیت‌های اخیر، فعالیت بسیاری از این کسب‌وکارها را متوقف کرده و درآمدشان را به صفر رسانده است. این وضعیت نه تنها زندگی مالی صاحبان کسب‌وکار را تحت تاثیر قرار داده، بلکه شبکه‌های تولید و فروش وابسته به این کسب‌وکارها را نیز با مشکل روبه‌رو کرده است.

تصمیم‌گیران باید در سیاست‌گذاری‌های مربوط به اینترنت، حمایت ویژه‌ای از این کارآفرینان کوچک و آسیب‌پذیر در نظر بگیرند تا فرصت‌های اشتغال و رشد اقتصادی در فضای دیجیتال حفظ شود.

خوداشتغالی: کلید تبدیل سوسیالیسم به سرمایه‌داری چینی

اقتصاد چین در نگاه جهانیان، یک اقتصاد سوسیالیستی است، اما این کشور با فعال کردن بخش خصوصی و راه‌اندازی شرکت‌های خصوصی، بزرگ‌ترین گام را در تبدیل شدن به نظام سرمایه‌داری برداشته است. این تحول در کتاب «چین چگونه سرمایه‌داری شد» به قلم رونالد کوز، اقتصاددان برنده جایزه نوبل، مورد بررسی قرار گرفته است.