سرشماری حیات‌وحش در فیروزکوه: گامی برای حفظ تنوع زیستی تهران

جایگاه استراتژیک فیروزکوه در تنوع زیستی

شهرستان فیروزکوه با وسعتی بالغ بر ۲ هزار و ۳۴۰ کیلومترمربع، در شمال‌شرق استان تهران و در فاصله ۱۲۵ کیلومتری پایتخت قرار گرفته است. این منطقه به دلیل شرایط اقلیمی سرد و کوهستانی، از زیستگاه‌های ارزشمند و کم‌نظیر حیات‌وحش کشور به شمار می‌رود.

در فیروزکوه، دو منطقه مهم تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد:

• اثر طبیعی ملی تنگه واشی: با مساحت ۳ هزار و ۶۵۰ هکتار.
• پناهگاه حیات‌وحش کاوه‌ده: با وسعت ۷۶ هزار و ۴۰۰ هکتار.

جزئیات سرشماری حیات‌وحش

سرشماری گونه‌های شاخص نظیر قوچ و میش و کل و بز، هر ساله در دو فصل بهار (پس از زاد و ولد) و پاییز (همزمان با فصل جفت‌گیری) انجام می‌شود. مرحله دوم که معمولاً در نیمه دوم آذرماه و با توجه به شرایط جوی و میزان بارش برف اجرا می‌گردد.

روند اجرای سرشماری در سال جاری

امسال، سرشماری حیات‌وحش در دو مرحله و با فاصله زمانی حدود دو هفته به انجام رسید:

1. مرحله اول: پایش مناطق اثر طبیعی ملی تنگه واشی و مناطق آزاد ارجمند و فیروزکوه.
2. مرحله دوم: در تاریخ ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴، سرشماری پناهگاه حیات‌وحش کاوه‌ده با دستور مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران و با حضور و نظارت مستقیم کارشناسان اداره‌کل صورت گرفت.

اهمیت و اهداف سرشماری

سرشماری حیات‌وحش، پایه و اساس برنامه‌ریزی علمی در حوزه مدیریت و ارتقای زیستگاه‌ها به شمار می‌رود و یکی از روش‌های رایج و معتبر در سطح جهانی برای تحلیل وضعیت جمعیت گونه‌ها و تصمیم‌سازی دقیق در حوزه حیات‌وحش است.

در این فرآیند، نسبت‌های سنی و جنسی جمعیت گونه‌ها بررسی می‌شود که تحلیل این داده‌ها نقشی تعیین‌کننده در تدوین برنامه‌های حفاظتی و مدیریتی ایفا می‌کند.

تنوع گونه‌ای بی‌نظیر فیروزکوه

شهرستان فیروزکوه به دلیل غنای گونه‌ای استثنایی خود شناخته شده است. این منطقه میزبان گونه‌های ارزشمندی نظیر:

• پستانداران: پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای، گربه پالاس، گرگ، روباه، شغال، گراز، تشی، کل و بز، قوچ و میش، انواع جوندگان.
• پرندگان: پرندگان شکاری، کبک، کبوتر، فاخته، هدهد.
• سایر: خزندگان و کنجشک‌سانان.

این تنوع بی‌نظیر، فیروزکوه را به یکی از غنی‌ترین و ارزشمندترین زیستگاه‌های جانوری و فلور گیاهی استان تهران و حتی کشور تبدیل کرده است.