پیشرفت پروژه‌های احیای گوزن زرد ایرانی و حفاظت از حیات‌وحش در شهرستان خاتم یزد

خاتم: نگین تنوع زیستی استان یزد

حسن اکبری، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد، در جریان بازدید از مناطق طبیعی شهرستان خاتم، این شهرستان را یکی از کم‌نظیرترین مناطق استان یزد از نظر غنای زیستگاهی و حضور گونه‌های شاخص حیات‌وحش دانست. وی حفاظت از این میراث طبیعی را «رسالتی ملی و بین‌نسلی» خواند.

منطقه حفاظت‌شده جنگل باغ شادی، که در جنوب‌غربی شهرستان خاتم قرار دارد، به عنوان مهم‌ترین منطقه جنگلی استان یزد و بخشی ارزشمند از جنگل‌های زاگرسی، از رویشگاه‌های بکر بنه، بادام و کیکم برخوردار است.

پروژه احیای گوزن زرد ایرانی در باغ شادی

اکبری به سابقه بیش از دو دهه‌ای فعالیت‌های حفاظتی در منطقه اشاره کرد و گفت: «از سال‌ها قبل سایت تکثیر و پرورش گوزن زرد ایرانی در جنگل باغ شادی ایجاد شده و اقدامات گسترده‌ای شامل محصورسازی، ایجاد سایت‌های متعدد، توسعه زیرساخت‌ها و تأمین امکانات حفاظتی برای صیانت و تکثیر این گونه ارزشمند انجام شده است.»

وی افزود: «امروز بستر مناسبی برای اجرای پروژه معرفی گوزن زرد ایرانی به طبیعت باغ شادی فراهم شده و این طرح طی حدود شش ماه گذشته با جدیت بیشتری دنبال شده است.» طرح اولیه و مکاتبات لازم انجام شده و تلاش بر این است که با استفاده از منابع مشارکتی خارج از سازمان، اجرای کامل این پروژه محقق شود. امکانات حفاظتی، حضور نیروی محیط‌بان و زیرساخت‌های اولیه برای این پروژه پیش‌بینی شده است تا در یک بازه زمانی منطقی، به نتیجه مطلوب رسیده و گامی مؤثر در احیای گونه‌های در معرض خطر برداشته شود.

مقابله با حریق و مدیریت تعارضات حیات‌وحش

در ادامه این بازدید میدانی، وضعیت پیشگیری و اطفای حریق در مناطق تحت مدیریت بررسی شد و نیازهای تجهیزاتی محیط‌بانان برای مقابله با حریق‌های احتمالی مورد ارزیابی قرار گرفت تا آمادگی مناطق برای مدیریت بحران افزایش یابد.

اکبری همچنین از بازدید زیستگاه‌های گورخر ایرانی و مزارعی که بیشترین تعارض با حیات‌وحش را دارند، خبر داد. وی گفت: «با کشاورزان آسیب‌دیده گفت‌وگو شد و مقرر گردید موضوع جبران خسارت‌ها و مدیریت تعارضات از طریق اداره حیات‌وحش استان به‌صورت جدی پیگیری شود.»

حفاظت از گونه‌های شاخص در پناهگاه بوروئیه و قره‌تپه

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد با اشاره به بازدید از پناهگاه حیات‌وحش بوروئیه، مشاهده دسته‌های کل و بز را نشان‌دهنده اثربخشی اقدامات حفاظتی دانست. وی افزود: «حفاظت فیزیکی منطقه در مجموع مطلوب ارزیابی می‌شود و محیط‌بانان و همیاران طبیعت با روحیه‌ای بالا در حال انجام مأموریت‌های خود هستند.» حفظ این روحیه و تقویت توان حفاظتی، زمینه‌ساز تداوم روند افزایشی جمعیت گونه‌های شاخصی مانند کل و بز و قوچ و میش خواهد بود.

بازدید از منطقه قره‌تپه و مرکز تحقیقات هوبره نیز نشان داد که حضور جمعیت‌های هوبره و آثار تغذیه آن‌ها از مزارع دست‌کاشت مرکز تحقیقات به‌وضوح مشهود است که این موضوع، اهمیت راهبردی این منطقه را در حفاظت از یکی از ارزشمندترین گونه‌های پرندگان کشور نشان می‌دهد.

برنامه‌های پشتیبانی و همکاری‌های مشترک

برنامه‌های پشتیبانی و توسعه‌ای شامل تعمیر و بهسازی پاسگاه‌های محیط‌بانی شهرستان، تأمین موتورسیکلت و تجهیزات تخصصی محیط‌بانان در دستور کار قرار دارد.

اکبری در جمع‌بندی سخنان خود، شهرستان خاتم را از منظر محیط‌زیستی یکی از سرمایه‌های کم‌نظیر استان یزد دانست که زیستگاه‌های متنوع جنگلی و بیابانی و جمعیت‌های ارزشمند گونه‌هایی مانند هوبره، گورخر، جبیر، کل و بز، قوچ و میش را در خود جای داده است. وی افزود: «ما خود را موظف می‌دانیم با تمام توان از این گنجینه ژنتیکی حفاظت کنیم تا سالم و پایدار به آیندگان سپرده شود.»

همکاری مشترک با استان فارس در قالب تفاهم‌نامه‌ای برای اطفای حریق، حفاظت از گورخر ایرانی و صیانت از کریدورهای جابجایی حیات‌وحش تعریف شده است. در موضوع گوزن زرد ایرانی نیز تلاش می‌شود پروژه معرفی به طبیعت با مشارکت هر دو استان اجرا شود تا ضمن جلب مشارکت جوامع محلی، راهکارهای مؤثری برای کاهش خسارت‌های حیات‌وحش به مزارع کشاورزی و حفاظت پایدار از گونه‌های ارزشمند کشور اجرایی شود.

شایان ذکر است که شهرستان خاتم در ۲۴۰ کیلومتری جنوب شهر یزد واقع شده است.