جشنواره تئاتر فجر: از چالش‌های معیشتی هنرمندان تا پیام‌های محیط زیستی

چهل‌وچهارمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، با آغاز اجراهای خیابانی خود در پهنه رودکی تهران، میزبان هنرمندانی است که با دغدغه‌هایی عمیق، آثار خود را به صحنه می‌آورند. این رویداد مهم فرهنگی که از ۲ تا ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ به دبیری سیدوحید فخرموسوی برگزار می‌شود، فرصتی برای نمایش استعدادها و طرح مسائل اجتماعی از طریق هنر تئاتر فراهم آورده است.

«تمام ناتمام من»: روایتی از مشکلات معیشتی هنرمندان

جمشید عسگری، کارگردان نمایش خیابانی «تمام ناتمام من» از تهران، در حاشیه نخستین روز از اجراها، به اهمیت تداوم فعالیت‌های تئاتر خیابانی فراتر از چارچوب جشنواره‌ها تاکید کرد. او تئاتر خیابانی را «حرف دل مردم» دانست و به داستان اثر خود اشاره کرد:

«داستان این اثر، موضوع بازیگری است که سال‌ها در تئاتر خیابانی کار کرده اما به خاطر مشکلات و مسائلی که برایش پیش آمده، جایزه‌های خود را در خیابان بساط کرده تا بفروشد.»

عسگری با وجود این مشکلات، به آینده‌ای بهتر برای تئاتر امیدوار است. او جشنواره‌ها را اتفاقی خوب می‌داند اما معتقد است که تداوم اجراها پس از جشنواره، هم رضایت هنرمندان را در پی دارد و هم با استقبال مردم مواجه می‌شود. وی همچنین به نقش تئاتر خیابانی در ایجاد همدلی اشاره کرد و از تجربه‌ای گفت که کودکان مناطق محروم را به سمت هنر سوق داده است.

پرنیا عسگری، بازیگر همین نمایش، نیز جشنواره فجر را برای حیات تئاتر بسیار مفید دانست. او با تایید داستان نمایش، توضیح داد که این اثر درباره پدری است که برای غلبه بر خرج زندگی، قسط‌ها و مشکلات جامعه، تمام تندیس‌های خود را از جشنواره‌های مختلف به حراج گذاشته است. این نمایش که توسط گروهی از دانشجویان آماده شده، خاطرات مربوط به این تندیس‌ها را به تصویر می‌کشد و دغدغه‌های اقشار مختلف جامعه را بازتاب می‌دهد. پرنیا عسگری تاثیر جشنواره بر مانایی تئاتر را بسیار زیاد ارزیابی کرد و بخش‌های متنوع آن را برای دانشجویان نمایش مفید دانست.

«امروز درختی خواهم شد»: ندای طبیعت از جزیره خارک

در بخش دیگری از اجراهای خیابانی، فرامرز غلامیان، کارگردان نمایش «امروز درختی خواهم شد» از جزیره خارک، اثری با محوریت محیط زیست و درختکاری را به جشنواره آورده است. او با اشاره به معضل از بین رفتن درختان بلوط در منطقه زاگرس، ایده این نمایش را مطرح کرد:

«متاسفانه سالیان سال است که درختان بلوط در قسمت زاگرس از بین می‌روند، به ذهنم آمد که نمایشی با موضوع درختان بلوط و احیای آنها برای جشنواره آماده کنم.»

این اثر که حدود یک سال از تولید آن می‌گذرد و پیش از این در جشنواره‌های بین‌المللی گرجستان، ارمنستان، عمان و جشنواره عروسکی شرکت کرده، برای ششمین بار در جشنواره تئاتر فجر حضور یافته است. غلامیان تئاتر خیابانی را ابزاری قدرتمند برای ترغیب مردم به تماشای نمایش و نزدیک شدن به جامعه می‌داند و از حمایت شهرداری‌ها در اروپا از این نوع تئاتر یاد کرد. او همچنین برتری تئاتر زنده را در ایجاد ارتباط نزدیک با تماشاگر و کمک به فرهنگ، هنر و آموزش، به‌ویژه در مدارس و سنین پایین، برجسته ساخت و خانواده‌ها را به حمایت از گروه‌های تئاتری دعوت کرد.

ساغر تیزرو، بازیگر نمایش «امروز درختی خواهم شد»، که برای سومین بار در جشنواره فجر حضور دارد، به تاثیرگذاری بیشتر کارهای بی‌کلام بر مخاطبان اشاره کرد. او توضیح داد که این نمایش در سطح بین‌المللی نیز دیده شده و به جشنواره‌های متعددی راه یافته است. موضوع اصلی نمایش، درخت بلوط است که علیرغم ارزش فراوان، مورد کم‌توجهی قرار گرفته است. تیزرو نقش انسان‌ها را در حفظ محیط زیست مهم دانست و هدف کارگردان را جلب توجه مخاطبان به طبیعت عنوان کرد:

«ما آدم‌ها به واسطه فناوری، کارخانه‌ها و بقای خودمان خیلی وقت‌ها فراموش می‌کنیم طبیعت، درختان و جنگل‌ها وجود دارند. تلاش کارگردان ما این بود که به این مساله اشاره داشته باشد. نقش هر کدام از ما، فرد به فرد برای حفظ محیط زیست مهم است و تلاش کردیم تاثیری هر چند کم در مخاطب داشته باشیم که به طبیعت توجه کند.»

او همچنین بیان کرد که در عصر فناوری، مخاطبان ترجیح می‌دهند با دیدن تصاویر به نتیجه برسند و برداشت خود را داشته باشند، که این امر به تاثیرگذاری بیشتر کارهای بی‌کلام کمک می‌کند.