خبر کامل
بحران آب در ایران: بارشها ناکام در جبران کمبود و نیاز به تغییر سیاستها

بحران آب در ایران؛ بارشها ناکام در جبران کمبود و نیاز به تغییر سیاستهای مدیریتی
با وجود بارشهای اخیر برف و باران در سراسر کشور، ایران همچنان با بحران جدی کمبود منابع آبی دست و پنجه نرم میکند. آمارهای نگرانکننده از کاهش ۱۰ درصدی آب ورودی به کشور و پر بودن تنها ۳۵ درصد از ظرفیت سدها، زنگ خطر را برای مسئولان و مردم به صدا درآورده است. این وضعیت، لزوم بازنگری اساسی در رویکردهای مدیریتی و حرکت به سمت مدیریت یکپارچه منابع آبی را بیش از پیش نمایان میسازد.
ناترازی شدید در منابع آبی کشور
بررسی شاخصهای آبی سال آبی جاری نشاندهنده ناترازی عمیقی در مدیریت منابع آب است. میزان کل آب ورودی کشور از ابتدای سال آبی تا تاریخ ۲۷ دیماه، ۶.۰۷ میلیارد متر مکعب بوده که نسبت به سال آبی گذشته، ۱۰ درصد کاهش یافته است. در مقابل، میزان آب خروجی در همین دوره به ۶.۵۲ میلیارد متر مکعب رسیده که حاکی از ۲۵ درصد اختلاف با سال گذشته است. این تفاوت فاحش بین آب ورودی و خروجی، نشاندهنده کسری ۴۵۰ میلیون متر مکعبی است؛ رقمی معادل دو برابر حجم سد کرج که بیشتر از آب وارد شده، مصرف و خارج شده است.
وضعیت بحرانی سدها در سراسر کشور
حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور تنها ۱۸.۱۸ میلیارد متر مکعب است که این میزان ۱۹ درصد کاهش نسبت به سال گذشته را نشان میدهد و به معنای پر بودن تنها ۳۵ درصد از ظرفیت کلی سدها است.
- حوزه آبریز تهران و البرز: تمامی سدها به جز سد طالقان، در وضعیت بحرانی قرار دارند.
- سد لار: ۱ درصد پرشدگی
- سد امیرکبیر: ۴ درصد پرشدگی
- سد لتیان: ۷ درصد پرشدگی
- سایر استانها: دستکم ۱۷ سد دیگر در وضعیت هشدار قرار دارند. حتی استانهای شمالی با بیشترین میزان بارش نیز از این قاعده مستثنی نیستند؛ برای مثال، پرشدگی سد سفیدرود گیلان ۸ درصد و مجموع سدهای استان گلستان تنها ۱ درصد است.
کاهش محسوس بارشها در استانهای کلیدی
آمار بارشهای جوی نیز بر وخامت اوضاع صحه میگذارد. بسیاری از استانها با کاهش چشمگیر بارندگی نسبت به سال گذشته مواجه بودهاند:
- استان تهران: ۲۶ میلیمتر بارش، ۵۶ درصد کاهش
- استان البرز: ۴۰ درصد کاهش
- استان قزوین: ۴۸ درصد کاهش
- استان مرکزی: ۸ درصد کاهش
- استان همدان: ۲۶ درصد کاهش
صادق ضیائیان، رئیس مرکز پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی کشور، اظهار داشت: «میانگین بارش کشور از اول مهر تاکنون ۸۸.۵ میلیمتر بوده است، در حالی که میانگین بلندمدت آن ۹۴.۴ میلیمتر است. این یعنی حدود ۶ درصد کمبارشی در کشور داریم.»
وی افزود که استانهایی مانند هرمزگان، کرمان، خراسان جنوبی و کردستان پربارش بودهاند، اما استانهایی همچون کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، البرز، مازندران، تهران و مرکزی بیشترین کمبارشی را تجربه کردهاند. استان تهران به تنهایی حدود ۷۰ میلیمتر کمبارشی دارد که جبران آن در فصل زمستان بعید به نظر میرسد.
نیاز به تغییر رویکرد مدیریتی آب
این آمارها بیش از آنکه بر کمبود بارشها تأکید کنند، لزوم تغییر سیاستهای مدیریتی در حوزه آب را یادآور میشوند. در حالی که ۷۰ تا ۷۵ درصد ایران دارای آب و هوای گرم و خشک است، نیاکان ما با ابتکاراتی مانند قنات، منابع آبی را به خوبی مدیریت میکردند. اما در سالهای اخیر، نگاه مهندسیمحور و سرمایهمحور به آب، جایگزین رویکردهای جامعنگر شده و مدیریت منابع آبی را به ابرپروژههای بتنی تقلیل داده است.
کارشناسان معتقدند که وزارت نیرو به جای مدیریت صحیح آب، به پیمانکاری بزرگ در حوزه سازههای آبی تبدیل شده و جنبههای حیاتی مانند ملاحظات زیستمحیطی، کشاورزی و جامعهشناختی آب را نادیده گرفته است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا این آمارهای نگرانکننده، باعث تغییر نگاه مدیران و حرکت به سوی مدیریت یکپارچه و پایدار آب خواهد شد یا صرفاً به راه فراری برای عدم پرداختن به ضعفهای مدیریتی تبدیل میشود.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
