آینده ناتو؛ بازگشت فرانسه به مسیر ۶۰ سال پیش برای خروج از اتحاد؟

بحث‌ها پیرامون آینده سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و احتمال خروج فرانسه از این اتحاد، بار دیگر در محافل سیاسی و رسانه‌ای مطرح شده است. این گمانه‌زنی‌ها، که با جاه‌طلبی‌های اخیر رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، در مورد گرینلند شدت گرفته است، یادآور اقدام مشابهی است که پاریس دقیقاً ۶۰ سال پیش انجام داد و اکنون مورد بررسی دقیق قرار گرفته است.

آینده ناتو و زمزمه‌های خروج فرانسه

روزنامه روسی ودوموستی، در مقاله‌ای از آنتون اوسیپوف، به این موضوع پرداخته است. اوسیپوف اشاره می‌کند که در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا ادعا می‌کند ناتو بدون ایالات متحده ضعیف خواهد شد و سران اروپا به دنبال یک پیمان دفاعی جدید هستند، بحث خروج از این بلوک به طور آشکار در فرانسه آغاز شده است.

پیشینه تاریخی خروج

• کلمانس گت، معاون رئیس مجلس ملی فرانسه، قطعنامه‌ای را برای خروج از ناتو تهیه کرده است.
• این اقدام در پی اتهام آمریکا به دنبال کردن سیاست‌های آشکار امپریالیستی صورت می‌گیرد.
• اوسیپوف معتقد است که روند خروج نسبتاً ساده است و پیش از این توسط یونان در سال ۱۹۷۴ و فرانسه در سال ۱۹۶۶ (۶۰ سال پیش) تجربه شده است.

فرانسه در سال ۱۹۴۹ یکی از ۱۲ عضو بنیان‌گذار ناتو بود و تا سال ۱۹۶۶، این اتحاد ۱۵ عضو داشت و مقر آن از سال ۱۹۵۶ در پاریس قرار داشت. اما در مارس ۱۹۶۶، نامه‌ای از رئیس‌جمهور وقت فرانسه به همتای آمریکایی خود فاش شد که قصد فرانسه برای خروج از این اتحاد را به وضوح تشریح می‌کرد.

رویکرد شارل دوگل و استقلال فرانسه

شارل دوگل، رئیس‌جمهور وقت فرانسه، صریحاً به لیندون جانسون، همتای آمریکایی خود، اطلاع داده بود که فرانسه قصد دارد حاکمیت کامل بر قلمرو خود را به دست آورد. این حاکمیت در آن زمان به دلیل حضور دائمی نیروهای متفقین و استفاده از حریم هوایی فرانسه کاهش یافته بود.

فرانسه قصد دارد به مشارکت خود در فرماندهی نظامی یکپارچه ناتو پایان دهد و از قرار دادن نیروهای مسلح خود در اختیار این اتحاد دست بردارد.

با این حال، دوگل در روح ماده ۵ ناتو استثنایی قائل شد و تأکید کرد که کشورش آماده خواهد بود «در کنار متفقین بجنگد اگر یکی از آنها قربانی حمله‌ای ناموجه شود.»

نارضایتی دیرینه از نقش آمریکا

پیام دوگل برای عموم مردم تعجب‌آور نبود، زیرا نارضایتی فرانسه از نقش غالب آمریکا از مدت‌ها پیش شناخته شده بود. در سپتامبر ۱۹۵۸، دوگل یادداشتی به واشنگتن و لندن فرستاد و ادعا کرد که «ناتو دیگر نیازهای دفاعی ما را برآورده نمی‌کند.»

بحث اصلی دوگل، خروج کامل از ناتو نبود، بلکه تقویت نقش فرانسه و تبدیل این اتحاد به یک «اتحاد سه‌جانبه» متشکل از آمریکا، فرانسه و انگلیس بود. دوگل در آن زمان از آمریکایی‌ها - مشابه انتقادهای متحدان معاصر از ترامپ - به دلیل عدم اطلاع‌رسانی کافی به سایر اعضا در مورد عملیات ویژه نظامی خود انتقاد کرد و هشدار داد که واشنگتن می‌تواند به درگیری‌ای خلاف منافع فرانسه کشیده شود.