خبر کامل
کاهش ۴۰ برابری نور یک ستاره خورشیدمانند: کشف ابری عظیم و برخوردهای سیاره‌ای
کشف بی‌سابقه: رمزگشایی از کاهش نور ستاره‌ای در فاصله ۳۰۰۰ سال نوری
در یک رویداد نجومی بی‌سابقه، ستاره‌ای خورشیدمانند به نام J۰۷۰۵+۰۶۱۲ که در فاصله ۳۰۰۰ سال نوری از زمین قرار دارد، در سپتامبر ۲۰۲۴ شاهد کاهشی ناگهانی و چشمگیر در روشنایی خود بود. این پدیده خیره‌کننده که تا مه ۲۰۲۵ ادامه یافت، روشنایی ستاره را تا ۴۰ برابر کاهش داد و توجه جامعه علمی جهان را به خود جلب کرد.
مشاهدات و تحقیقات اولیه
این کاهش نور غیرمعمول، دانشمندان دانشگاه جانز هاپکینز در ایالات متحده را بر آن داشت تا تحقیقات گسترده‌ای را آغاز کنند. تیمی از ستاره‌شناسان، به رهبری پروفسور نادیا زاکامسکایا، برای مدت تقریباً نه ماه، این رویداد نادر را با استفاده از تلسکوپ پیشرفته جمینی جنوبی در شیلی به دقت رصد کردند. این مشاهدات دقیق، گام اول در رمزگشایی از این پدیده مرموز بود.
مقایسه داده‌های جمع‌آوری شده با اطلاعات بایگانی شده برای ستاره J۰۷۰۵+۰۶۱۲، حقایق جدیدی را آشکار کرد. نتایج نشان داد که این ستاره توسط ابری عظیم و کند از گاز و غبار پوشانده شده است. برآوردها حاکی از آن است که این ابر تقریباً دو میلیارد کیلومتر از ستاره فاصله دارد و قطری حدود ۲۰۰ میلیون کیلومتر را پوشش می‌دهد. علاوه بر این، مشخص شد که این ستاره از نظر گرانشی به یک جسم ثانویه بزرگ در لبه منظومه خود متصل است.
ابزار GHOST و کشف‌های نوین
برای بررسی دقیق‌تر ترکیب شیمیایی این ابر، تیم تحقیقاتی از جدیدترین ابزار رصدخانه، یعنی طیف‌نگار نوری با وضوح بالای جمینی (GHOST)، بهره برد. در مارس ۲۰۲۵، این ابزار توانست یک کسوف را رصد کند که بیش از دو ساعت به طول انجامید. در این کسوف، نور ستاره پراکنده شد و طیفی ثبت گردید که عناصر شیمیایی موجود در مواد میانی را به وضوح نشان می‌داد.
با استفاده از قابلیت‌های بی‌نظیر GHOST، دانشمندان برای اولین بار موفق شدند حرکت سه‌بعدی گاز را در این دیسک اندازه‌گیری کنند. این اندازه‌گیری‌ها منجر به شناسایی بادهای تبخیر مواد معدنی حیاتی مانند آهن و کلسیم شد. نتایج همچنین تأیید کرد که ابر به طور مستقل از ستاره حرکت می‌کند و ارتباط گرانشی آن با جسم ثانویه را بیش از پیش اثبات کرد.
پویایی سیستم و منشأ دیسک
این اولین بار در تاریخ نجوم است که ستاره‌شناسان موفق به اندازه‌گیری حرکت داخلی گاز در دیسکی شده‌اند که به دور یک جسم ثانویه، خواه یک سیاره یا یک ستاره کم‌جرم، می‌چرخد. مشاهدات بعدی نشان داد که این محیط بسیار پویا است و جریان‌هایی از مواد معدنی گازی، از جمله آهن و کلسیم، به طور مداوم در آن در حال حرکت هستند.
با توجه به اینکه تخمین زده می‌شود ستاره J۰۷۰۵+۰۶۱۲ بیش از دو میلیارد سال قدمت داشته باشد، این دیسک نمی‌تواند بقایای تشکیل سیاره باشد. در عوض، این کشف نشان می‌دهد که دیسک احتمالاً در نتیجه برخورد عظیمی بین دو سیاره در گذشته‌های دور تشکیل شده است. این یافته مهم، یادآور آشکاری است که رویدادهای فاجعه‌بار و ناپایداری در تکامل سیستم‌های سیاره‌ای، حتی در سیستم‌های بالغ نیز می‌توانند رخ دهند و جهان ما به هیچ وجه یک مکان ثابت و پایدار نیست.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
