چالش‌های کارگران ساختمانی: از خلاء بیمه‌ای تا خطرات بازنشستگی

خلاء بیمه‌ای و بازنشستگی زودهنگام

حمید علایی، فعال کارگری و کارگر بازنشسته ساختمانی، به مشکلات گسترده بیمه‌ای کارگران ساختمانی اشاره کرد. وی بیان داشت که بسیاری از کارگران، از جمله خود او، با وجود ۴۰ سال سابقه کار، تنها برای ۱۵ سال حق بیمه پرداخت کرده‌اند و در نتیجه با مستمری کمتر از حداقل حقوق بازنشسته شده‌اند. این خلاء بیمه‌ای گاهی اوقات کارگران را مجبور می‌کند که برای تکمیل سابقه، دو تا سه سال حق بیمه را از جیب خود پرداخت کنند.

افزایش سهم بیمه و تاخیر در پرداخت‌ها

علایی افزود که سهم حق بیمه کارگران ساختمانی در یک سال اخیر از ۷ درصد به حدود ۱۳.۵ درصد (تقریباً دو برابر) افزایش یافته است. این در حالی است که سهم باقی‌مانده بیمه کارگران ساختمانی توسط دولت پرداخت نمی‌شود، بلکه از عوارضی که کارفرمایان به شهرداری می‌پردازند، تامین می‌گردد. متاسفانه، سازمان تامین اجتماعی مبالغ را از شهرداری دریافت می‌کند اما به دلیل کسری بودجه، آن را صرف امور جاری خود کرده و پرداخت بیمه کارگران ساختمانی با تاخیر مواجه می‌شود.

وی همچنین تاکید کرد که عوارض تخلفات ماده ۹۹ و ماده ۱۰۰ که توسط شهرداری از کارفرمایان اخذ می‌شود نیز به تامین اجتماعی پرداخت نمی‌گردد. فعالان صنفی پیشنهاد کرده‌اند که سهم تامین اجتماعی از عوارض ساختمان مستقیماً به صندوق تامین اجتماعی واریز شود تا از این تاخیرها جلوگیری شود.

نقش شهرداری‌ها در ایجاد خلاء بیمه‌ای

این فعال کارگری تصریح کرد که بخش زیادی از کارگران ساختمانی به دلیل اهمال سازمان تامین اجتماعی از لیست‌های بیمه‌ای حذف می‌شوند. شهرداری‌ها نیز در ایجاد این تاخیرها نقش دارند. بخش قابل توجهی از کارگران ساختمانی از طریق پیمانکاری‌های شهرداری مشغول به کار هستند که به دلیل تسویه حساب دیرهنگام شهرداری‌ها با این پیمانکاری‌ها، آن‌ها نیز بیمه کارگران را با تاخیر بسیار زیاد رد می‌کنند و این موضوع به خلاء بیمه‌ای دامن می‌زند.

اشتغال کارگران بازنشسته و خطرات آن

این کارگر ساختمانی بازنشسته خاطرنشان کرد که شهرداری‌ها در بخش فضای سبز نیز به طور گسترده‌ای از نیروی کار بازنشسته استفاده می‌کنند. برخی از پاکبان‌ها نیز بازنشسته هستند. شهرداری‌ها معمولاً پیمانکاران را مقصر معرفی می‌کنند و از مسئولیت شانه خالی می‌کنند، در حالی که کارگر بازنشسته نباید کار کند. شهرداری می‌تواند به راحتی بر این موضوع نظارت کرده و از آن جلوگیری کند. این وضعیت خطر قطع مستمری برای کارگران بازنشسته‌ای که شاغل هستند را به همراه دارد.

علایی در ادامه افزود که حقوق بازنشستگی کم، بسیاری از کارگران ساختمانی را مجبور می‌کند که در سنین بالا نیز به کار خود ادامه دهند. کارگر بازنشسته‌ای که در سن ۶۰ سالگی بالای داربست می‌رود، بسیار بیشتر از کارگران جوان در معرض خطر سقوط و حوادث کار قرار دارد.

استانداردهای جهانی و وضعیت ایران

این کارگر پیشکسوت ساختمانی اضافه کرد که در اغلب کشورهای جهان، کارگران ساختمانی به دلیل سختی کار با ۱۷ تا ۲۰ سال سابقه بازنشسته می‌شوند و طبق استانداردهای جهانی، باید از ورود کارگران بالای ۴۵ سال به کارگاه‌های پرخطر و داربست‌ها جلوگیری شود. اما در ایران، بخشی از تلفات حوادث کار در بخش ساختمان به کارگران ساختمانی سالخورده و بازنشسته‌ای تعلق دارد که چاره‌ای جز کار کردن برای امرار معاش ندارند.

بی‌توجهی مسئولان و ضعف تشکل‌های کارگری

علایی در پایان بیان کرد که به دلیل بی‌توجهی دولت و ضعف تشکل‌های کارگری، انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی نیز کارایی چندانی برای حمایت قوی و موثر از حقوق کارگران ساختمانی و بازنشستگان این حوزه ندارند. وی با انتقاد از مسئولان گفت: «ما به وضوح می‌بینیم که مسئولان به این توجه نمی‌کنند که سقفی که بالای سر خودشان در محل کار و منزل دارند، حاصل کار کارگر ساختمانی است و اگر ما کارگران ساختمانی نباشیم، دیگر سقف و دیواری هم نیست!»