نقشه تورم دی‌ماه ۱۴۰۴: نابرابری شدید قیمت‌ها در استان‌های ایران

جهش دو رقمی قیمت‌ها؛ ۷ استان با تورم ماهانه بالای ۱۰ درصد

بررسی‌های انجام شده از تورم ماهانه استان‌ها در دی‌ماه ۱۴۰۴، از شوک شدید افزایش قیمت‌ها در برخی مناطق کشور حکایت دارد. در این ماه، هفت استان با تورم ماهانه دو رقمی مواجه شده‌اند که نشان‌دهنده تمرکز فشار تورمی در نقاط خاصی از کشور است.

• سیستان و بلوچستان: با ۱۳.۵ درصد، بالاترین تورم ماهانه را در میان استان‌ها به خود اختصاص داده است.
• لرستان: با ۱۱.۶ درصد تورم ماهانه.
• کرمانشاه: با ۱۱.۲ درصد تورم ماهانه.
• کردستان: با ۱۰.۳ درصد تورم ماهانه.
• فارس: با ۱۰ درصد تورم ماهانه.
• هرمزگان: با ۱۰.۵ درصد تورم ماهانه.

این استان‌ها عملاً در کانون جهش قیمتی دی‌ماه قرار داشته‌اند. همچنین، استان‌های چهارمحال و بختیاری و ایلام نیز با تورم ماهانه ۹.۶ درصد، فاصله بسیار اندکی با ورود به کانال دو رقمی داشته‌اند.

در مقابل، استان‌هایی نظیر تهران با ۵.۸ درصد، البرز با ۶ درصد و سمنان با ۶.۳ درصد، تورم ماهانه پایین‌تری را ثبت کرده‌اند که نشان‌دهنده توزیع ناهمگون شوک تورمی در کشور است.

افزایش شکاف تورمی و فشار مضاعف بر خانوارها

همزمانی تورم ماهانه بالا با تورم نقطه‌به‌نقطه بیش از ۶۵ درصد در بسیاری از استان‌ها، نشان می‌دهد که جهش دی‌ماه تنها یک نوسان مقطعی نبوده است. برای مثال، کردستان با ۷۳.۶ درصد، لرستان با ۷۳.۵ درصد و کرمانشاه با ۷۲.۷ درصد تورم نقطه‌ای، در زمره استان‌هایی با بیشترین فشار قیمتی قرار دارند. این روند فزاینده می‌تواند شکاف تورمی میان مناطق کشور را در آینده عمیق‌تر کند و بر نابرابری‌های معیشتی بیفزاید.

سفره‌های نابرابر؛ تورم بالای ۱۰۰ درصد خوراکی‌ها در فارس و لرستان

فشار تورم در گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» در دی‌ماه ۱۴۰۴ به طور نابرابر در استان‌ها توزیع شده و در برخی مناطق به سطوح کم‌سابقه‌ای رسیده است. این ارقام نشان‌دهنده افزایش بیش از دو برابری هزینه تأمین مواد غذایی نسبت به مدت مشابه سال قبل است.

این ارقام فاصله‌ای معنادار با میانگین کشوری تورم خوراکی‌ها (۸۹.۶ درصد) دارند. در مقابل، استان‌هایی مانند خراسان جنوبی با ۷۳.۴ درصد، بوشهر با ۷۵.۵ درصد و گیلان با ۷۶.۶ درصد، تورم خوراکی‌های پایین‌تری را تجربه کرده‌اند، هرچند این ارقام نیز همچنان بالا و فشارزا هستند.

در تورم ماهانه خوراکی‌ها نیز، سیستان و بلوچستان با ۲۱.۱ درصد، لرستان با ۱۹.۹ درصد و فارس با ۱۸.۸ درصد، بالاترین افزایش قیمت مواد غذایی را تنها در یک ماه ثبت کرده‌اند. این در حالی است که تورم ماهانه خوراکی‌ها در تهران ۱۱.۹ درصد و در اصفهان ۱۲.۴ درصد بوده است.

این نابرابری نشان می‌دهد که سفره خانوارها بسته به محل سکونت، به‌طور نابرابر تحت فشار قرار گرفته است و تورم را از یک مسئله ملی به چالشی منطقه‌ای و معیشتی تبدیل کرده است.

تورم آرام‌تر در کلان‌شهرها؛ تهران زیر میانگین، استان‌های مرزی بالاتر

الگوی افزایش قیمت‌ها در کلان‌شهرها با بسیاری از استان‌های مرزی و کمتر برخوردار تفاوت معناداری دارد. تهران با تورم ماهانه ۵.۸ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه ۴۹.۵ درصد، یکی از پایین‌ترین سطوح تورمی را تجربه کرده است. نرخ تورم سالانه تهران نیز با ۴۰ درصد، به‌طور محسوسی پایین‌تر از میانگین کشوری ۴۴.۶ درصد قرار دارد.

وضعیت مشابهی در استان البرز نیز دیده می‌شود؛ جایی که تورم ماهانه ۶ درصد، تورم نقطه‌ای ۵۷.۸ درصد و تورم سالانه ۴۴.۱ درصد ثبت شده است. استان‌های اصفهان و گیلان نیز با تورم ماهانه ۷.۴ درصد، در زمره مناطقی با افزایش قیمت‌های ملایم‌تر قرار دارند.

در مقابل، استان‌های مرزی و کمتر برخوردار مانند سیستان و بلوچستان، کردستان، کرمانشاه، ایلام و خوزستان، تورم‌هایی بالاتر از متوسط کشور را تجربه کرده‌اند. برای مثال، تورم سالانه در خوزستان به ۴۹.۶ درصد، در سمنان به ۵۰.۵ درصد و در مرکزی به ۵۰.۱ درصد رسیده است.

این اختلاف نشان می‌دهد که تمرکز فعالیت‌های اقتصادی، دسترسی بهتر به بازارها و سهم بالاتر خدمات در کلان‌شهرها، تا حدی از شدت شوک‌های قیمتی کاسته است. این واقعیت، سیاست‌گذاری یکسان برای همه استان‌ها را با چالش جدی مواجه می‌کند و لزوم برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای را برجسته می‌سازد.