چالش‌ها و رکود در بازار مسکن ایران؛ از طرح استیجاری تا موانع انبوه سازی

چالش‌های طرح مسکن استیجاری

ایرج رهبر، عضو هیات مدیره انجمن انبوه سازان استان تهران، اظهار داشت که با گذشت مدت‌ها از مطرح شدن طرح مسکن استیجاری، هنوز هیچ آیین‌نامه و روش اجرایی برای آن ابلاغ نشده است. وی افزود که پیش از این نیز پیشنهاداتی از سوی وزارتخانه مبنی بر خرید واحدهای آماده یا در حال ساخت (با پیشرفت بیش از ۷۰ درصد) به صورت ۳۰ درصد نقد و مابقی از طریق تهاتر با زمین مطرح شده بود، اما این موارد نیز به مرحله اجرا نرسید.

مقرر بود اراضی تهاتری از منابع سازمان ملی زمین و مسکن و منابع نقدی از محل مولدسازی‌ها تامین شود.

پیشنهاد مشارکت بخش خصوصی و موانع موجود

رهبر توضیح داد که موضوع مشارکت در ساخت واحدهای مسکونی در اجرای قانون جهش تولید مسکن، پیش از این و در زمان حضور دکتر اسلامی در وزارت راه و شهرسازی از سوی انبوه سازان و بخش خصوصی مطرح شده بود. این پیشنهاد بر استفاده از سرمایه بخش خصوصی در صورت عدم کفایت آورده نقدی متقاضیان و تسهیلات بانکی برای تکمیل واحدها تاکید داشت، به طوری که در ازای آن سهمی از واحدها یا زمین به بخش خصوصی واگذار شود. با این حال، این پیشنهاد مورد توجه قرار نگرفت.

وی با اشاره به فعالیت دست‌کم ۶۰ تا ۷۰ هزار شرکت ساخت و ساز در کشور، به ظرفیت‌های بالای بخش خصوصی اشاره کرد. اما این ظرفیت‌ها به بودجه و توانایی وزارت راه و شهرسازی در تامین زمین و همچنین همکاری با شهرداری‌ها در صدور پروانه و شرکت‌های خدمات‌رسان برای انشعابات آب، برق، گاز و ... بستگی دارد که همگی از موانع اصلی بر سر راه انبوه سازان هستند.

رهبر همچنین به سختگیری‌های موجود در کشور در مقایسه با کشورهای پیشرفته اشاره کرد. به عنوان مثال، برای انبوه سازانی که بیش از ۵۰ هزار واحد در دست ساخت دارند، هزینه‌های انشعابات بیش از حد معمول دریافت می‌شود. همچنین، مشکلات در زمینه بیمه تامین اجتماعی و مالیات نیز از جمله موانعی است که رفع آنها می‌تواند بر رونق ساخت و ساز تاثیرگذار باشد.

آخرین وضعیت طرح‌های حمایتی مسکن

معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی پیش از این اعلام کرده بود که در طرح‌های حمایتی مسکن، بیش از ۹۵ درصد پروانه‌های ساختمانی اخذ شده و بالای ۹۰ درصد پروژه‌های انبوه سازی به تسهیلات بانکی متصل شده‌اند.

وزارت راه و شهرسازی قصد دارد ثبت‌نام جدید در شهرهای دارای زمین مناسب را با اولویت افراد در صف انتظار از سر بگیرد. برای این منظور، نیاز به اعلام ظرفیت از سوی استان‌ها وجود دارد. امکان ثبت ظرفیت جدید در سامانه جامع طرح‌های حمایتی مسکن بر اساس سه دسته اراضی شامل اراضی آماده‌سازی‌شده، اراضی در حال آماده‌سازی و اراضی تامین ظرفیت‌شده که فرآیندهای شهرسازی خود را طی کرده‌اند، فراهم شده است.

معاون وزیر راه و شهرسازی بر ضرورت تسریع در تکمیل و واگذاری واحدهای مسکن حمایتی تاکید کرد و افزود که اولویت تخصیص منابع صندوق ملی مسکن، به ویژه در بخش زیرساخت، با پروژه‌هایی است که در شرف افتتاح و دارای پیشرفت فیزیکی بالایی هستند.

پیش‌بینی تداوم رکود در بازار مسکن

ایرج رهبر در پایان با اشاره به رکود سنگین حاکم بر بازار مسکن، پیش‌بینی کرد که تا پایان سال جاری افزایش قیمتی در این بخش شاهد نخواهیم بود، زیرا قدرت خرید مردم پایین است. وی اظهار داشت که سازندگان حتی با دلار ۷۰ هزار تومانی و معادل هزینه ساخت خود حاضر به فروش واحدهای مسکونی هستند، اما توان خریدی در مردم وجود ندارد. این در حالی است که قیمت میلگرد از ۱۸ هزار تومان در هر کیلو در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۵۶ هزار تومان رسیده و سایر مواد و مصالح ساختمانی و هزینه‌های تاسیسات نیز با افزایش مواجه شده‌اند.