چالش‌های گمرک بم: از کاهش شرکت‌های فعال تا دپوی کالا و قوانین دست‌وپاگیر

عملکرد صادرات و واردات گمرک بم در ۱۰ ماهه سال جاری

رئیس گمرک منطقه ویژه اقتصادی ارگ جدید بم اعلام کرد که در ۱۰ ماهه سال جاری، صادرات این گمرک به حدود ۱۰۰ هزار تن با ارزش تقریبی ۶۵ میلیون دلار رسیده است. در بخش واردات نیز، حدود ۱۲۵ هزار تن کالا به ارزش ۹۱۱ هزار میلیارد تومان وارد شده است.

اقلام اصلی صادراتی و وارداتی

• عمده‌ترین کالای وارداتی: اجزا و قطعات منفصل خودرو (به دلیل حضور شرکت‌های خودروسازی در منطقه) و قطعات مدرن مخابراتی مانند مودم.
• عمده‌ترین کالاهای صادراتی: خرما با ۲۶ هزار تن به ارزش ۲۸ میلیون دلار، صیفی‌جات (تأمین‌شده از منطقه، هرمزگان و جنوب کرمان)، میوه و مواد غذایی.

امیری همچنین اشاره کرد که گمرک بم حتی در روزهای تعطیل و بعدازظهرها نیز فعال است و مقاصد اصلی صادراتی شامل پاکستان، افغانستان، هند، کشورهای آسیای میانه و ترکیه هستند.

چالش‌ها و موانع پیش‌روی گمرک بم

رئیس گمرک بم به چندین چالش مهم اشاره کرد که بر فعالیت‌های گمرکی تأثیر منفی گذاشته‌اند:

• غیرفعال شدن کارت‌های بازرگانی: به دلیل مسائل مربوط به برگشت ارز و افزایش تعهدات، این امر منجر به کاهش صادرات شده است.
• نبود شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی: عدم وجود دفتر نمایندگی این شرکت‌ها در سطح استان، مشکلاتی را ایجاد کرده است.
• عدم استفاده از ظرفیت ریلی: برای برخی مقاصد صادراتی، از ظرفیت ریلی به درستی استفاده نمی‌شود.
• نیاز به کانتینرهای یخچال‌دار: برای صادرات به برخی کشورها، کانتینرهای یخچال‌دار کافی در دسترس نیست.
• کمبود آزمایشگاه و واحدهای فرآوری: تنها یک واحد فرآوری خرما در منطقه وجود دارد که کافی نیست.
• بخشنامه‌های آنی: صدور بخشنامه‌های فوری توسط برخی سازمان‌ها گاهی منجر به ممنوعیت یا مشمول عوارض شدن صادرات یک کالا می‌شود.
• مشکلات ارزی در واردات: تخصیص سهمیه ارزی به شرکت‌های تولیدی برای واردات مواد اولیه با مشکل مواجه است که ثبت سفارش‌ها را کاهش داده است.

امیری همچنین اعلام کرد که برای صادرات محصولات الکترونیکی، معمولاً باید از گمرک کرج اقدام شود و تعداد شرکت‌های فعال در منطقه حدود ۵۰ درصد کاهش یافته که عمدتاً به دلیل مشکلات ارزی و اقتصادی است، با این حال درآمد گمرک بم در سال جاری نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.

مطالبات مردمی و خطرات دپوی کالا

وحدت عیدی، فرماندار بم، بر لزوم تسهیل قوانین و فرآیندهای گمرکی تأکید کرد و آن را یکی از مطالبات اصلی مردم دانست. وی اشاره کرد که مردم بیشترین درخواست را در زمینه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های دست‌وپاگیر دارند و بخشی از این مشکلات باید از طریق لوایح قانونی توسط دولت و مجلس اصلاح شود.

«اگر قوانین گمرکی به درستی مصوب شوند، قطعاً بسیاری از مسائل و گرفتاری‌های موجود در این حوزه حل خواهد شد.»

ورود دستگاه قضا و سوءاستفاده از خلاءهای قانونی

فرماندار بم به موضوع کالاهای متروکه و ورود دستگاه قضائی به گمرکات برای جلوگیری از دپوی کالاها اشاره کرد. وی بیان کرد که ماندگاری طولانی‌مدت کالاها منجر به خروج آنها از چرخه استفاده و خسارت‌های بسیاری به واردکننده می‌شود.

عیدی همچنین به اهمیت موضوع انبارداری در گمرکات اشاره کرد و گفت که حجم عظیمی از کالاهای وارداتی و صادراتی در گمرکات آسیب می‌بینند، فاسد می‌شوند و حتی برای محیط گمرک خطرآفرین می‌شوند.

وی در پایان به پدیده سوءاستفاده از ساختار قانونی اشاره کرد و افزود که افراد سودجو از خلاءهای قانونی استفاده می‌کنند و گاهی عمداً کالا را در گمرک نگه می‌دارند، زیرا سودی که از عدم ترخیص کالا عایدشان می‌شود، بسیار بیشتر از جریمه‌ها و هزینه‌های انبارداری و نگهداری است. به گفته وی، این مشکلات عمدتاً ریشه در همین مسائل و خلاءهای قانونی دارد که افراد مطلع از قوانین از آن بهره‌برداری می‌کنند.