خبر کامل
جشنواره تئاتر فجر: از «کازابلانکا» تا «بی‌تابستان»؛ اقتباس و چالش‌های اجرا
پنجمین روز از چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر در حالی سپری شد که مخاطبان شاهد آثاری نمایشی با اقتباس‌های متنوع بودند؛ از «هیولاکش» که برگرفته از قصه‌های شاهنامه بود تا «کازابلانکا» با اقتباسی سینمایی و «بی‌تابستان» با متنی از امیررضا کوهستانی که هر کدام تجربه‌ای متفاوت را به ارمغان آوردند.
«کازابلانکا»: بازآفرینی یک اثر کلاسیک سینما
نمایش «کازابلانکا» به کارگردانی شیما محمدی در تالار حافظ به روی صحنه رفت. این نمایش که پیش از این در آبان ماه اجرا شده بود، این بار در بخش مسابقه جشنواره حضور یافت. «کازابلانکا» به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین فیلم‌های سینمای کلاسیک، با بازآفرینی تئاتری خود، از همان ابتدا کنجکاوی مخاطبان را برانگیخت.
اجرا و بازیگری
شروع نمایش با میزانسنی از کافه ریک، شخصیت اصلی داستان، همراه بود و برای افتتاحیه از حرکات فرم و موزیک بهره گرفته شد تا فضایی سرگرم‌کننده ایجاد کند. این نمایش صرفاً برخی صحنه‌های فیلم را با تغییراتی در دیالوگ‌ها یا حتی عیناً همان دیالوگ‌ها به اجرا درآورد. کامران تفتی در نقش ریک و شیما محمدی (کارگردان) در نقش اینگرید برگمن به ایفای نقش پرداختند. اگرچه در کارنامه محمدی نام فیلم‌های ناشناخته بسیاری دیده می‌شود، اما حضورش در سریال «شاهگوش» تنها اثر شناخته‌شده اوست.
نمایش از بازیگران حرفه‌ای نظیر ایوب آقاخانی، بهرام ابراهیمی و سینا رازانی نیز بهره برد که حضور این چهره‌ها در کنار کامران تفتی، برگ برنده اصلی تئاتر «کازابلانکا» محسوب می‌شد و به استاندارد نمایش افزود. با این حال، در میان بازیگران زن ناشناخته، برخی بهتر از خود کارگردان در نقش اینگرید برگمن ظاهر شدند.
خلاقیت یا بازتولید صرف؟
مهمترین بخش‌های فیلم «کازابلانکا» در صحنه‌های مختلف نمایش اجرا شد. کارگردان به جای خلاقیت یا تغییر در قصه، با استفاده از ویدئو پروژکتور و نمایش تصاویری از مکان‌های مورد نظر (مانند برج ایفل برای فلاش‌بک پاریس یا تصویر هواپیما برای صحنه پایانی)، حال و هوای فیلم را برای مخاطبان تداعی کرد.
این رویکرد نشان می‌دهد که نمایش بیشتر بر مولفه‌های یک فیلم کالت و محبوب تکیه کرده و کمتر آورده‌ای از خود داشته است، به گونه‌ای که مخاطب در پایان ممکن است با خود بگوید: «کاش به جای دیدن این نمایش، فیلم «کازابلانکا» را یک بار دیگر تماشا می‌کردم.»
«بی‌تابستان»: متنی قوی با بازی‌هایی ضعیف
تماشاخانه ایران‌شهر در روز دوشنبه ۶ بهمن، میزبان نمایش «بی‌تابستان» نوشته امیررضا کوهستانی بود. این نمایش که از برگزیدگان تئاتر استانی دلیجان به کارگردانی سعید زارع و علی رفیعی است، شب گذشته با حضور جمعی از مدیران شهری و استانی دلیجان از استان مرکزی به روی صحنه رفت.
چالش‌های اجرا
«بی‌تابستان» پیش از این توسط خود امیررضا کوهستانی و با بازی لیلی رشیدی، سعید چنگیزیان و مونا احمدی اجرا شده بود. نمایش‌های کوهستانی به شدت متکی بر متن هستند و شاید هر بازیگری نتواند آن را به درستی اجرا کند. اجرای دلیجان از این قاعده مستثنی نبود و بازیگران نتوانستند فضاسازی متن را به درستی به مخاطب منتقل کنند. نمایش با ریتم پایینی همراه بود و بازی‌ها کمتر توانست مخاطب را با متن درگیر کند.
نقطه قوت و ضعف
نقطه قوت اصلی نمایش، همچنان متن کوهستانی بود. ارجاعات متن و دیالوگ‌ها به چالش‌های سیستم آموزشی کشور و آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن، از ویژگی‌های بارز این اثر است. قصه نمایش، مخاطب را درگیر می‌کرد اما بازی‌ها حتی مانع از حس نزدیکی مخاطب با متن می‌شد و بیشتر دافعه ایجاد می‌کرد.
صحنه نمایش شامل یک دیوار مدرسه و چرخ و فلک بود که همان فضای مینیمال نمایش‌های کوهستانی را تداعی می‌کرد. با این حال، همانطور که اشاره شد، این نمایش نه تنها نتوانست ارزش افزوده‌ای برای خود و مخاطبش داشته باشد، بلکه بازی‌های ضعیف، رمق قصه پرکشش «بی‌تابستان» را نیز تا حدی از بین برد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.