بحران رطوبت و نم در مسجد جامع اصفهان؛ تهدیدی برای میراث جهانی یونسکو

نشست اضطراری برای نجات مسجد

در پی این وضعیت نگران‌کننده، نشست اضطراری مدیریت بحران با حضور نمایندگان میراث فرهنگی، شهرداری، شرکت آب و فاضلاب و دیگر نهادهای مرتبط در اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان برگزار شد. هدف از این جلسه، شناسایی دقیق علل نفوذ آب به بنا و ابلاغ اقدامات فوری و قاطع برای رفع این خطر بود.

منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، تأکید کرد: «این معضلات چندین سال ادامه داشته و اکنون به بحران رسیده است. برای تضمین اجرا، مدیریت بحران هرگونه تأخیر در مصوبات را به دادستانی گزارش می‌دهد و دستگاه متخلف معرفی خواهد شد تا این گنجینه هزارساله از خطر فروریزش و آسیب جدی حفظ شود.»

ریشه‌های بحران: از شکستگی لوله تا شیب معابر

کارشناسی‌ها و بررسی‌های ویدئومتری نشان می‌دهد که شکستگی خط لوله آب در گذر پشت گنبد نظام‌الملک، عامل اصلی این فاجعه است. این شکستگی منجر به پر شدن چاه‌های جذبی تا عمق چهار متر، تخریب نای‌کش‌ها و کانال‌های زهکشی و در نهایت نفوذ گسترده آب به زیر سازه تاریخی مسجد شده است.

پیامدهای مخرب نفوذ رطوبت:

• ترک‌خوردگی سقف شبستان غربی گنبد نظام‌الملک
• نشست سردر شبستان جنوبی
• رانش در بخش‌هایی از بنا

علاوه بر این، عوامل دیگری نیز به تشدید این بحران دامن زده‌اند که شامل موارد زیر است:

• شیب نامناسب کوچه‌ها و گذرهای اطراف که روان‌آب‌های بارانی را به سمت مسجد هدایت می‌کند.
• کمبود یا انسداد چاه‌های جذبی و ناودان‌ها.
• نشتی از سرویس‌های بهداشتی صنوف مجاور.
• فرسودگی شدید شبکه‌های آب و فاضلاب منطقه.

مصوبات قاطع برای رفع خطر

در این نشست، مصوبات مهمی با ضمانت اجرایی قوی به تصویب رسید:

کارشناسان هشدار می‌دهند که بدون اقدام هماهنگ و سریع، خطر آسیب‌های جبران‌ناپذیر این شاهکار معماری ایرانی-اسلامی را تهدید می‌کند.