تحلیل بودجه 1405: سهم ناچیز زنان و حذف تسهیلات فرزندآوری

تحلیل سهم زنان، خانواده و جمعیت در بودجه 1405

بررسی‌های اخیر مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نشان می‌دهد که سهم اعتبارات حوزه‌های زنان، خانواده، جمعیت، جوانان و نوجوانان در لایحه بودجه سال 1405 با 23.6 درصد رشد نسبت به سال گذشته، به رقم 3.4 هزار میلیارد تومان رسیده است. این مبلغ، معادل 0.57 درصد از کل منابع عمومی دولت است که نشان‌دهنده سهم ناچیز این بخش‌ها در بودجه کل کشور است.

• 47 درصد از این اعتبارات به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اختصاص یافته است.
• 46 درصد به امور جوانان و معاونت امور جوانان وزارت ورزش تعلق دارد.
• 4 درصد به معاونت امور زنان و خانواده اختصاص داده شده است.
• 3 درصد نیز به دبیرخانه ستاد ملی جمعیت تخصیص یافته است.

کاهش بودجه تحکیم خانواده و توانمندسازی زنان

برنامه «تحکیم نهاد خانواده، جوانی جمعیت، توانمندسازی بانوان و امور جوانان» در لایحه بودجه سال 1405 با 21.2 درصد کاهش نسبت به قانون بودجه سال قبل، به 2.26 هزار میلیارد تومان رسیده است. این اعتبارات بین هفت دستگاه دولتی و غیردولتی توزیع شده است:

• نهاد ریاست جمهوری
• وزارت امور اقتصاد و دارایی
• وزارت علوم
• سازمان تبلیغات اسلامی
• وزارت آموزش و پرورش
• صداوسیما
• وزارت ورزش و جوانان

در میان این دستگاه‌ها، وزارت ورزش با 69 درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داده، در حالی که وزارت اقتصاد کمترین اعتبار را دریافت کرده است. بیشترین رشد دستگاهی در این برنامه نیز به سازمان صدا و سیما و سازمان تبلیغات اسلامی تعلق دارد، اما سهم وزارت اقتصاد با 62 درصد کاهش مواجه شده است. اعتبارات نهاد ریاست جمهوری (شامل معاونت امور زنان و دبیرخانه ستاد ملی جمعیت) و وزارت علوم نیز بدون تغییر باقی مانده است.

جزئیات بودجه معاونت زنان و ستاد ملی جمعیت

• اعتبارات معاونت امور زنان و خانواده 2.1 درصد رشد داشته و به 144 میلیارد تومان رسیده است.
• بودجه دبیرخانه ستاد ملی جمعیت با 3 درصد کاهش، از 100 میلیارد تومان به 97 میلیارد تومان تنزل یافته است.

انتقادات مرکز پژوهش‌ها به لایحه بودجه

مرکز پژوهش‌های مجلس ایرادات متعددی را به اعتبارات این بخش‌ها وارد کرده است:

• جوانی جمعیت و امیدکارت: برای اعطای امیدکارت به مادران، اعتبار 14 هزار میلیارد تومانی در نظر گرفته شده، اما متولی این اعتبار مشخص نیست.
• قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت: اعتبار اجرای این قانون 8 هزار میلیارد تومان است که تنها 1.3 درصد رشد نسبت به بودجه سال گذشته دارد.
• حذف تسهیلات فرزندآوری: تسهیلات فرزندآوری از لایحه بودجه سال 1405 حذف شده است.
• عدم افزایش کمک هزینه عائله‌مندی و حق اولاد: امتیازهای کمک هزینه عائله‌مندی و حق اولاد در لایحه بودجه افزایش نیافته که این امر مغایر با اصل 52 قانون اساسی است.

حذف احکام مرتبط با مسکن و زمین رایگان

در راستای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، معافیت مالیاتی اشخاص حقیقی در لایحه بودجه در نظر گرفته نشده است. همچنین، احکام مربوط به مسکن و زمین رایگان که در این قانون پیش‌بینی شده بود، از لایحه بودجه حذف شده‌اند.

هشدار درباره «کودک‌انگاری» نوجوانان

بازوی پژوهشی مجلس در زمینه نوجوانان، با اشاره به تفاوت بنیادین میان «نوجوانان» و «جوانان» در لایحه بودجه، هشدار داده است که معرفی نوجوانان همراه با کودکان در سیاست‌گذاری دولت ممکن است به «کودک‌انگاری» نوجوانان در اجرای برنامه‌ها منجر شود و نیازهای خاص این گروه سنی را نادیده بگیرد.