نقد فیلم «اف ۱»: برد پیت و بازگشت پرهیجان به جنون سرعت فرمول یک

داستان بازگشت به پیست: سانی هیز و جاشوا

داستان فیلم حول محور سانی هیز (برد پیت)، راننده کهنه‌کار سابق فرمول یک می‌چرخد که سه دهه پیش، پس از یک تصادف مهلک، از دنیای مسابقات کناره‌گیری کرد. اکنون، با اصرار روبن (خاویر باردم)، او به میادین بازگشته تا در کنار جاشوا (دامسون ایدریس)، راننده جوان و بااستعداد اما کم‌تجربه، تیم اپکس‌جی‌پی را از قعر جدول بالا بکشد. این طرح داستانی، هرچند آشنا به نظر می‌رسد – کهنه‌کار بی‌میل، تازه‌کار مغرور و رقبایی که به دوست تبدیل می‌شوند – اما کوشینسکی با پرداختن به شخصیت‌ها و برجسته کردن نقاط ضعف و قوت آن‌ها، از افتادن در دام کلیشه‌های سطحی جلوگیری می‌کند.

این یک قصه رستگاری کلاسیک است که شامل تمرین‌های طاقت‌فرسا، درگیری‌های درون‌تیمی، شکست‌های اجتناب‌ناپذیر، آشتی‌های دراماتیک و موفقیت در مسابقه نهایی می‌شود. ریتم مناسب فیلم، که هرگز افت نمی‌کند و با تدوین درست، هیجان را بالا نگه می‌دارد، از عوامل اصلی موفقیت آن است. ساختار فیلم اگرچه تازه نیست، اما تماشایی است و مخاطب را خسته نمی‌کند.

شخصیت‌پردازی و بازی‌های درخشان

سانی هیز باید با شکست‌های گذشته و شهرت از دست رفته‌اش روبه‌رو شود، در حالی که جاشوا باید غرور جوانی‌اش را با انضباط و فروتنی مهار کند. این مسیرهای آشنا، یادآور آثاری چون «راکی» (۱۹۷۶) یا «شتاب» (۲۰۱۳) هستند که اسکلت سینمای ورزشی بر پایه آن‌ها بنا شده است. برد پیت، هم در مقام بازیگر و هم تهیه‌کننده، با آگاهی از این کلیشه‌ها، تلاش می‌کند تا سانی حداقل اندکی از امضاهای مرسوم قهرمان کلاسیک فاصله بگیرد. او آسیب‌پذیری سانی را در لحظه‌های کوتاه و بی‌کلام بروز می‌دهد؛ مردی که اعتقادی به معجزه ندارد اما عشق به رانندگی در وجودش موج می‌زند.

در مقابل، جاشوا جوانی پرانرژی است که استعدادش بر کسی پوشیده نیست، اما پرهیاهو و درگیر حواشی است. دامسون ایدریس، جاشوا را با نوعی بی‌ثباتی حساب‌شده بازی می‌کند؛ ما جسارت و همچنین تردیدها و ترس‌های او را می‌بینیم. بازی صادقانه ایدریس، به رابطه پرتنش او با پیت عمق می‌بخشد و بخش اعظمی از بار دراماتیک قصه را به دوش می‌کشد.

فیلم از حضور دو بازیگر کهنه‌کار دیگر نیز بهره می‌برد: کری کندن در نقش کیت، مدیر فنی ارشد، که به فیلم کمک می‌کند تا به یک اثر مردانه تمام‌عیار تبدیل نشود، و خاویر باردم در نقش روبن، صاحب تیم، که با وقار و گرمای پدرانه‌اش، نماد کسانی است که باورشان را نمی‌توان با اسپانسر و پول خرید و اشتیاق غیرقابل توصیفی برای رانندگی و رقابت دارند.

درخشش فنی: فیلم‌برداری و موسیقی متن

جایی که فیلم «اف ۱» به راستی می‌درخشد، در بُعد فنی آن است. لحظه‌ای در فیلم وجود ندارد که احساس کنید از جلوه‌های ویژه رایانه‌ای استفاده شده است. فیلم‌برداری کلادیو میراندا بدون اغراق، بی‌نقص است. دوربین‌هایی که مستقیماً روی ماشین‌های فرمول یک بسته شده‌اند، تماشاگر را به قلب کابین‌های تنگ و لرزان پرتاب می‌کنند. با دیدن چشم‌های نگران شخصیت‌ها و عرق روی صورتشان، حساسیت و اهمیت لحظات را بهتر درک می‌کنیم. سکانس‌های اکشن «اف ۱» موفق می‌شوند کاری بزرگ انجام دهند؛ مسابقه‌ای که در تلویزیون معمولاً به آمار و جدول زمان‌بندی تقلیل پیدا می‌کند، اینجا ترسناک و نفس‌گیرتر از همیشه به تصویر کشیده می‌شود. موسیقی متن هانس زیمر نیز سزاوار تقدیر ویژه‌ای است و قطعه‌های او به هر تصویر، جان تازه‌ای بخشیده‌اند.

کارگردانی جوزف کوشینسکی و اصالت «اف ۱»

کار درخشانی که جوزف کوشینسکی در «اف ۱» انجام می‌دهد، نباید نادیده گرفته شود. او که حالا رسماً به یکی از معماران «دنباله‌های مبتنی بر میراث» تبدیل شده، بلد است چگونه به فرمول‌ها و ساختارهای قدیمی ادای دین کند و برداشتی مدرن از آن‌ها ارائه دهد. کوشینسکی با «تاپ گان: ماوریک» خود را ثابت کرد و اینجا نیز مضمون مشابهی (تغییر نسل‌ها) را به کار می‌گیرد. او شاید در عرضه اوج‌گیری‌های احساسی خوب نباشد، اما وقتی پای هیجان و آدرنالین وسط باشد، کارش را به خوبی بلد است. علاوه بر این، «اف ۱» مانند «تاپ گان: ماوریک» از اصالت ویژه‌ای برخوردار است؛ ماشین‌ها واقعی‌اند، پیست‌ها واقعی‌اند و حتی حضور راننده‌های حرفه‌ای، حس واقع‌گرایی خوبی ایجاد می‌کند.

نکات مثبت و منفی فیلم

نکات مثبت:

• فیلم‌برداری کلادیو میراندا و موسیقی متن هانس زیمر
• کارگردانی جوزف کوشینسکی و حفظ ساختار واقع‌گرایانه نزدیک به «ماوریک»
• بازی خوب برد پیت و دامسون ایدریس
• سکانس‌های اکشن درجه‌یک و توجه ویژه به جزئیات فرمول یک
• استفاده درست و مؤثر از کلیشه‌ها

نکات منفی:

• رابطه عاشقانه فیلم سطحی و تا حد زیادی اضافی است.

«اف ۱» شاید یک شاهکار نباشد و قصد هم ندارد که باشد. فیلمنامه‌اش ناگزیر، پیرو فرمول‌هاست، اما هیجان مسابقات را بی‌وقفه حس می‌کنیم و این یعنی سازندگان به هدف خود رسیده‌اند. این فیلم تجسم سینما در هیئت سرعت است؛ قصد بازتعریف سینمای ورزشی را ندارد، بلکه آن را جشن می‌گیرد. و درست مانند مسابقاتی که روایت می‌کند، اهمیتش نه در خط پایان، بلکه در لحظاتی است که نفسمان را بند می‌آورد.

شناسنامه فیلم «اف ۱» (F1 the Movie)